Agni Purana

दशमूलीशटीरास्नापिप्पलीविल्वपौष्करैः । श्रृङ्गीतामलकीभार्गीगुडूचीनागवल्लिभिः ।। २८५.

With Daśamūlī, Śaṭī, Rāsna, Pippalī, Bilva, Pauṣkara, Śṛṅgī, Āmalakī, Bhārgī, Guḍūcī, and Nāgavallī.

यवाग्रं विधिना सिद्धं कषायं वा पिवेन्नरः । काशहृद्‌ग्रहणीपार्श्वहिक्काश्वासप्रशान्तये ।। २८५.

A decoction prepared properly with barley should be drunk by a person to relieve cough, heart disease, intestinal disorders, side pain, hiccup, and asthma.

मधुकं मधुना युक्तं पिप्पलीं शर्करान्वितां । नागरं गुड़संयुक्तं हिक्काघ्नं लावणत्रयम् ।। २८५.

Madhuka mixed with honey, Pippalī with sugar, Nāgara with jaggery, and the three salts—these destroy hiccup.

कारव्यजाजीमरिचं द्राक्षा वृक्षाम्लदाड़िमम् । सौवर्च्चलं गुड़ं क्षौद्रं सर्वारोचननाशनम् ।। २८५.

Caraway, cumin, black pepper, grapes, wood sorrel, pomegranate, orpiment, jaggery, and honey — all these remove loss of appetite.

श्रृह्गवेररसञ्चैव मधुना सह पाययेत् । अरुचिश्वासकाशघ्नं प्रतिश्यायकफान्तकम् ।। २८५.

One should give the juice of fresh ginger mixed with honey to drink; it cures loss of taste, breathlessness, cough, nasal congestion, and phlegm.

वटं श्रृङ्गी शिलालोध्रदाड़िमं मधुकं मधु । पिवेत् तण्डुलतोयेन च्छर्दितृष्णानिवारणम् ।। २८५.

Banyan, śṛṅgī, śilā, lodhra, pomegranate, licorice, and honey — one should drink these with rice water to prevent vomiting and thirst.

गुडुची वासकं लोध्रं पिप्पलीक्षौद्रसंयुतम् । कफान्वितञ्जयेद्रक्तं तृष्णआकासज्वरापहम् ।। २८५.

Guduchi, vāsaka, lodhra, and long pepper mixed with honey — this should be given to those with phlegm mixed with blood; it relieves thirst, cough, and fever.

वासकस्य रसस्तद्वत् समधुस्ताम्रजो रसः . शिरीषपुष्पसुरसभावितं मरिचं हितं ।। २८५.

Similarly, the juice of vāsaka with honey and copper powder, and black pepper infused with the juice of śirīṣa flowers, is beneficial.

सर्व्वार्त्तिनुन्मसूरोऽथ पित्तमुक् तण्डुलीयकं । निर्ग्गुण्डी शारिवा शेलुरह्कोलश्च विषापहः ।। २८५.

All types of arṭi, masūra, and taṇḍulīyaka that remove bile, as well as nirgundī, śārivā, śelu, and kola, are antidotes to poison.

महौषधं मृतां क्षुद्रां पुष्करं ग्रन्थिकोद्भवं । पिवेत् कणायुतं क्काथं मूर्च्छायाञ्च मदेषु च ।। २८५.

The great medicine, mṛtā, kṣudrā, puṣkara, and granthikodbhava — one should drink a decoction of these with a measure of kaṇā to treat fainting and intoxication.

हिङ्गुसौवर्च्चलव्योषैर्द्विपलांशैर्घृताढकं । चतुर्गुणे गवां मूत्रे सिद्धमुन्मादनाशनं ।। २८५.

With equal parts of asafoetida, orpiment, and long pepper, and four times as much clarified butter, prepared with cow's urine, this remedy destroys insanity.

शङ्खपुष्पीवचाकुष्ठैः सिद्धं ब्राह्मीरसैर्युतं । पुराणआं हन्त्यपस्मारं सोन्मादं मेध्यमुत्तमं ।। २८५.

Clarified butter prepared with śaṅkhapuṣpī, vacā, kuṣṭha, and the juice of brahmī — this ancient remedy cures epilepsy, insanity, and is supremely beneficial for the mind.

पञ्चगव्यं घृतं तद्वत् कुष्ठनुच्चाभ्यायुतं । पटोलत्रिफलानिम्बगुडु वीधावणीवृषैः ।। २८५.

Similarly, clarified butter with pañcagavya and kuṣṭha, along with paṭola, triphalā, nimbaguḍu, vīdhā, and vaṇī, is used for treatment.

सकरञ्जैर्घृतं सिद्धं कुष्ठनुद्वज्र्कं स्मृतं । निम्बं पटोलं व्याघ्री च गुडुची वासकं तथा ।। २८५.

Clarified butter prepared with karañja is known as a powerful remedy for skin diseases; neem, paṭola, vyāghrī, guduchi, and vāsaka are also included.

कुर्य्याद्दशपलान् भागान् एकैकस्य सकुट्टितान् । जलद्रोणए विपक्तव्यं यावत्‌पादावशेषितं ।। २८५.

One should take ten palas of each, pounded together, and cook them in a vessel of water until only a quarter remains.

घृतप्रस्थम्प्चेत्तेन त्रिफलागर्भसंयुतं । पञ्चतिक्तमिति ख्यातं सर्पिः कुष्ठविनाशनं ।। २८५.

If one adds a prastha of clarified butter to this, along with the pulp of triphalā, it is known as pañcatikta ghee, a destroyer of skin diseases.

अशीतिं वातजान् रोगान् चत्वारिंशच्च पैत्तिकान् । विंशतिं श्लैष्मिकान् कासपीनसार्शोव्रणादिकान् ।। २८५.

It cures eighty diseases caused by wind, forty by bile, and twenty by phlegm, as well as cough, nasal congestion, hemorrhoids, wounds, and similar ailments.

हन्त्यन्यान् योगराजोषऽयं यथार्कस्तिमिरं खलु । त्रिफलायाः कषायेन् भृङ्गराजरसेन च ।। २८५.

This royal remedy destroys other diseases just as the sun dispels darkness, with a decoction of triphalā and the juice of bhṛṅgarāja.

ब्रणप्रक्षालनङ्कुर्यादुपदंशप्रशान्तये । पटोलदलचूर्णेन दाडिमत्वग्रजोऽथ वा ।। २८५.

One should wash ulcers to soothe chancres with powder of paṭola leaves, or with pomegranate or tvagra.

गुण्डयेच्च गजेनापि त्रिफलाचूर्णकेन च । त्रिफलायोरजोयष्टिमार्कवोत्पलमारिचै ।। २८५.

One should also fumigate with gajena and triphalā powder; the dust of triphalā, yaṣṭimadhu, arka, blue lotus, and black pepper.

ससैन्धवैः पचेत्तैलमभ्यह्गाच्छर्द्दिकापहं । सक्षीरान् मार्कवरसान् द्विप्रस्थमधुकोत्पलैः ।। २८५.

Cook oil with rock salt for anointing; it removes vomiting. Add milk, the juice of arka, two prasthas of licorice and blue lotus.

पचेत्तु तैलकुडवं तन्नस्यं पलितापहं । निम्बम्पटोलं त्रिफला गुडूची खदिरं वृषं ।। २८५.

One should cook the oil-pot with neem, patola, triphala, guduchi, khadira, and vriṣa; this removes gray hair.

भूनिम्बपाठात्रिफलागुडूचीरक्तचन्दनं । योगद्वयं ज्वरं हन्ति कुष्ठविस्फोटकादिकं ।। २८५.

Bhūnimba, pāṭhā, triphala, guduchi, and red sandalwood—these two formulas destroy fever and skin diseases like leprosy and eruptions.

पटोलामृतभूनिम्बवासारिष्टकपर्पटैः । खदिरान्तयुतैः क्काथो विस्फोटज्वरशान्तिकृत् ।। २८५.

A decoction made from patola, amrita, bhūnimba, vāsā, ariṣṭa, parpaṭa, and khadira ends fever and eruptions.

दशमूली च्छिन्नरुहा पथ्या दारु पुनर्नवा । ज्वर्रावद्रधिशोथेषु शिग्रुविश्वजिता हिताः ।। २८५.

Daśamūlī, chinnaruhā, pathyā, dāru, and punarnavā, along with śigru and viśvajitā, are beneficial for fever, swelling, and dropsy.

मधूकं निम्बपत्राणि लेपः स्याद् व्रणशोधनः । त्रिफला खदिरो दार्वी न्यग्रोधातिबलाकुशाः ।। २८५.

A paste of madhūka and neem leaves cleanses wounds; triphala, khadira, dārvī, nyagrodha, atibalā, and kuśa are also used.

निम्बमूलकपत्राणां कषायाः शोधने हिताः । करञ्जारिष्टनिर्गुण्डीरसो हन्याद् व्रणक्रिमीन् ।। २८५.

Decoctions of neem root and leaves are effective for cleansing; the juice of karañja, ariṣṭa, and nirguṇḍī destroys worms in wounds.

धातकीचन्दनबलासमह्गामधुकोत्पलैः । दार्वीमेदोन्वितैर्लेपः ससर्पिर्व्रणरोपणः ।। २८५.

A paste made from dhātakī, sandalwood, balā, madhuka, utpala, and dārvī, mixed with ghee and fat, promotes healing of wounds.

गुग्गुलुत्रिफलाव्योषसमांशैर्घृतयोगतः । नाडी दुष्टवणं शूलम्भगन्दरमुखं हरेत् ।। २८५.

A mixture of guggulu, triphala, and vyosha in equal parts, prepared with ghee, removes pain, swelling, and foul-smelling wounds in the channels.