Agni Purana

गरुडध्वजश्च विषहृत् वासुदेवं सदा जपेत् । धान्यादिस्थापने स्वप्ने अनन्ताच्युतमीरयेत् ।। २८४.

Garuḍadhvaja, the remover of poison, and Vāsudeva should always be recited; for establishing grains and such, or in dreams, one should invoke Ananta and Acyuta.

नारायणञ्च दुःस्वप्ने दाहादौ जलशायिनं । हयग्रीवञ्च विद्यार्थी जगत्सृतिं सुताप्तये ।। २८४.

Nārāyaṇa in bad dreams, Jalaśāyin during burning or fire, Hayagrīva for one seeking knowledge, and Jagatsṛti for the birth of a son.

बलभद्रं शौर्यकार्य्ये एकं नामार्थसाधकम् ।। २८४.

Balabhadra, for acts of valor, and a single name that accomplishes the desired aim.

धन्वन्तरिरुवाच सिद्धयोगान् पुनर्वक्ष्ये मृतसञ्जीवनीकरान् । आत्रेयभाषितान् दिव्यान् सर्वव्याधिविमर्दनान् ।। २८५.

Dhanvantari said: I will again declare the accomplished yogic practices that restore life to the dead, the divine ones spoken by Ātreya, which destroy all diseases.

आत्रेय उवाच विल्वादिपञ्चमूलस्य क्काथः स्याद्वातिके ज्वरे । पावनं पिप्पलीमूलं गुडूची विष्वजोऽथ वा ।। २८५.

Ātreya said: The decoction of Bilva and the other five roots is suitable in vāta-type fever; the root of Pippalī is purifying, as is Guḍūcī or Viṣvaja.

आमलक्यभ्या कृष्णा वह्निः सर्वज्वरान्तकः । विल्वाग्निमन्थश्योनाककाश्मर्य्यः पारला स्थिरा ।। २८५.

Āmalakī and Kṛṣṇā, with fire, are the end of all fevers; Bilva, Agnimantha, Śyonāka, Kāśmarya, Pāralā, and Sthirā.

त्रिकण्टकं पृश्निपर्णी वृहती कण्टकारिकाः । ज्वराविपाकपार्श्वार्त्तिकाशनुत् कुशमृलकम् ।। २८५.

Trikaṇṭaka, Pṛśniparṇī, Vṛhatī, and Kaṇṭakārikā remove fever, indigestion, and side pains, along with Kuśamṛlaka.

गुडूची पर्पटी मुस्तं किरातं विश्वभेषजम् । वातपित्तज्वरे देयं पञ्चभद्रमिदं स्मृतम् ।। २८५.

Guḍūcī, Parpaṭī, Musta, Kirāta, and Viśvabheṣaja—these are to be given in vāta-pitta fever, and are known as the five auspicious ones.

त्रिवृद्विशालकटुकात्रिफलारग्बधैः कृतः । संस्कारो भेदनक्काथः पेथः सर्वज्वरापहः ।। २८५.

A preparation made with Trivṛt, Viśāla, Kaṭukā, Triphalā, and Aragvadha is a purgative decoction, and is said to remove all fevers.

देवदारुबलावासात्रिफलाव्योषपद्मकैः । सविडङ्गैः सितातुल्यं तच्चूर्णं पञ्चकाशजित् ।। २८५.

With Devadāru, Balā, Vāsā, Triphalā, Vyosha, Padmaka, and Viḍaṅga, a powder equal to sugar is called the conqueror of the five Kāśa diseases.

दशमूलीशटीरास्नापिप्पलीविल्वपौष्करैः । श्रृङ्गीतामलकीभार्गीगुडूचीनागवल्लिभिः ।। २८५.

With Daśamūlī, Śaṭī, Rāsna, Pippalī, Bilva, Pauṣkara, Śṛṅgī, Āmalakī, Bhārgī, Guḍūcī, and Nāgavallī.

यवाग्रं विधिना सिद्धं कषायं वा पिवेन्नरः । काशहृद्‌ग्रहणीपार्श्वहिक्काश्वासप्रशान्तये ।। २८५.

A decoction prepared properly with barley should be drunk by a person to relieve cough, heart disease, intestinal disorders, side pain, hiccup, and asthma.

मधुकं मधुना युक्तं पिप्पलीं शर्करान्वितां । नागरं गुड़संयुक्तं हिक्काघ्नं लावणत्रयम् ।। २८५.

Madhuka mixed with honey, Pippalī with sugar, Nāgara with jaggery, and the three salts—these destroy hiccup.

कारव्यजाजीमरिचं द्राक्षा वृक्षाम्लदाड़िमम् । सौवर्च्चलं गुड़ं क्षौद्रं सर्वारोचननाशनम् ।। २८५.

Caraway, cumin, black pepper, grapes, wood sorrel, pomegranate, orpiment, jaggery, and honey — all these remove loss of appetite.

श्रृह्गवेररसञ्चैव मधुना सह पाययेत् । अरुचिश्वासकाशघ्नं प्रतिश्यायकफान्तकम् ।। २८५.

One should give the juice of fresh ginger mixed with honey to drink; it cures loss of taste, breathlessness, cough, nasal congestion, and phlegm.

वटं श्रृङ्गी शिलालोध्रदाड़िमं मधुकं मधु । पिवेत् तण्डुलतोयेन च्छर्दितृष्णानिवारणम् ।। २८५.

Banyan, śṛṅgī, śilā, lodhra, pomegranate, licorice, and honey — one should drink these with rice water to prevent vomiting and thirst.

गुडुची वासकं लोध्रं पिप्पलीक्षौद्रसंयुतम् । कफान्वितञ्जयेद्रक्तं तृष्णआकासज्वरापहम् ।। २८५.

Guduchi, vāsaka, lodhra, and long pepper mixed with honey — this should be given to those with phlegm mixed with blood; it relieves thirst, cough, and fever.

वासकस्य रसस्तद्वत् समधुस्ताम्रजो रसः . शिरीषपुष्पसुरसभावितं मरिचं हितं ।। २८५.

Similarly, the juice of vāsaka with honey and copper powder, and black pepper infused with the juice of śirīṣa flowers, is beneficial.

सर्व्वार्त्तिनुन्मसूरोऽथ पित्तमुक् तण्डुलीयकं । निर्ग्गुण्डी शारिवा शेलुरह्कोलश्च विषापहः ।। २८५.

All types of arṭi, masūra, and taṇḍulīyaka that remove bile, as well as nirgundī, śārivā, śelu, and kola, are antidotes to poison.

महौषधं मृतां क्षुद्रां पुष्करं ग्रन्थिकोद्भवं । पिवेत् कणायुतं क्काथं मूर्च्छायाञ्च मदेषु च ।। २८५.

The great medicine, mṛtā, kṣudrā, puṣkara, and granthikodbhava — one should drink a decoction of these with a measure of kaṇā to treat fainting and intoxication.

हिङ्गुसौवर्च्चलव्योषैर्द्विपलांशैर्घृताढकं । चतुर्गुणे गवां मूत्रे सिद्धमुन्मादनाशनं ।। २८५.

With equal parts of asafoetida, orpiment, and long pepper, and four times as much clarified butter, prepared with cow's urine, this remedy destroys insanity.

शङ्खपुष्पीवचाकुष्ठैः सिद्धं ब्राह्मीरसैर्युतं । पुराणआं हन्त्यपस्मारं सोन्मादं मेध्यमुत्तमं ।। २८५.

Clarified butter prepared with śaṅkhapuṣpī, vacā, kuṣṭha, and the juice of brahmī — this ancient remedy cures epilepsy, insanity, and is supremely beneficial for the mind.

पञ्चगव्यं घृतं तद्वत् कुष्ठनुच्चाभ्यायुतं । पटोलत्रिफलानिम्बगुडु वीधावणीवृषैः ।। २८५.

Similarly, clarified butter with pañcagavya and kuṣṭha, along with paṭola, triphalā, nimbaguḍu, vīdhā, and vaṇī, is used for treatment.

सकरञ्जैर्घृतं सिद्धं कुष्ठनुद्वज्र्कं स्मृतं । निम्बं पटोलं व्याघ्री च गुडुची वासकं तथा ।। २८५.

Clarified butter prepared with karañja is known as a powerful remedy for skin diseases; neem, paṭola, vyāghrī, guduchi, and vāsaka are also included.

कुर्य्याद्दशपलान् भागान् एकैकस्य सकुट्टितान् । जलद्रोणए विपक्तव्यं यावत्‌पादावशेषितं ।। २८५.

One should take ten palas of each, pounded together, and cook them in a vessel of water until only a quarter remains.

घृतप्रस्थम्प्चेत्तेन त्रिफलागर्भसंयुतं । पञ्चतिक्तमिति ख्यातं सर्पिः कुष्ठविनाशनं ।। २८५.

If one adds a prastha of clarified butter to this, along with the pulp of triphalā, it is known as pañcatikta ghee, a destroyer of skin diseases.

अशीतिं वातजान् रोगान् चत्वारिंशच्च पैत्तिकान् । विंशतिं श्लैष्मिकान् कासपीनसार्शोव्रणादिकान् ।। २८५.

It cures eighty diseases caused by wind, forty by bile, and twenty by phlegm, as well as cough, nasal congestion, hemorrhoids, wounds, and similar ailments.

हन्त्यन्यान् योगराजोषऽयं यथार्कस्तिमिरं खलु । त्रिफलायाः कषायेन् भृङ्गराजरसेन च ।। २८५.

This royal remedy destroys other diseases just as the sun dispels darkness, with a decoction of triphalā and the juice of bhṛṅgarāja.

ब्रणप्रक्षालनङ्कुर्यादुपदंशप्रशान्तये । पटोलदलचूर्णेन दाडिमत्वग्रजोऽथ वा ।। २८५.

One should wash ulcers to soothe chancres with powder of paṭola leaves, or with pomegranate or tvagra.