Agni Purana

चिच्छक्तिं बोधयित्वा तु मूलात् सान्निध्यकं चरेत्। भूस्वर्णवस्त्रगोन्नादि गुरवे ब्रह्मणेर्पयेत्। एवं देव्योऽखिलाः स्थाप्यावाह्य स्वर्गादि भावयेत्

Having awakened the consciousness-power, then perform the invocation from the root; offer gold, cloth, cows, and the like to the teacher or priest; in this way, establish and invoke all the goddesses, and contemplate them as residing in heaven and beyond.

अग्निपुराणम् अध्यायः ७१- गणेशपूजाविधिः अथ एकसप्ततितमोऽध्यायः ईश्वर उवाच गणपूजां प्रवक्ष्यामि निर्विघ्नामखिलार्थदाम् । गणाय स्वाहा हृदयमेकदंष्ट्राय वै शिरः

The seventy-first chapter: The Procedure for Worshipping Gaṇeśa. Now, I shall explain the worship of Gaṇeśa, which removes all obstacles and grants every aim. 'Obeisance to Gaṇa!'—this is for the heart; 'to the One-Tusked'—for the head.

गजकर्णिने च शिखा गजवक्त्राय वर्ग च । महोदराय स्वदन्तहस्तायाति तथास्त्रकम्

'To the Elephant-Eared'—for the topknot; 'to the Elephant-Faced'—for the group; 'to the Great-Bellied, to the One with the Broken Tusk and Hand'—and thus the weapons.

गणो गुरुः पादुका च शक्त्यनन्तौ च धर्मकः । मुख्यास्थिमण्डलं चाधश्चोर्ध्वच्छदनमर्चयेत्

The Gaṇa is the teacher, the sandals, the two powers, and Dharma; worship the main circle of bones below and the upper covering above.

पद्मकर्णिकवीजांश्च ज्वालिनीं नन्दयार्चयेत् । सूर्येशा कामरूपा च उदया कामवर्तिनी

Worship the seed-letters of the lotus-navel and the flaming one with Nandā; Sūryeśā, Kāmarūpā, Udayā, and Kāmavartinī.

सत्या च विघ्ननाशा च ग्रासनं गन्धमृत्तिका । यं शोषो रं च दहनं प्लवो लं वं तथामृतम्

Satyā and Vighnanāśā, the offering, the fragrant earth; the syllables yaṃ, śoṣa, raṃ, the burning, plava, laṃ, vaṃ, and also amṛta.

लम्बोदराय विद्महे महोदराय धीमहि तन्नो दन्ती प्रचोदयात् ॥ गणपतिर्गणाधिपो गणेशो गणनायकः। गणक्रीडो वक्रतुण्ड एकदंष्ट्रो महोदरः

'We contemplate the Large-Bellied; we meditate on the Great-Bellied; may the Tusked One inspire us.' Gaṇapati, Lord of Gaṇas, Gaṇeśa, Leader of Gaṇas, Player among Gaṇas, Crooked-Tusked, One-Tusked, Great-Bellied.

गजवक्त्रो लम्बकुक्षिर्विकटो विघ्ननाशनः। धूम्रवर्णा महेन्द्राद्याः पूज्या गणपतेः स्मृताः

Elephant-Faced, with a hanging belly, Terrible, Remover of Obstacles; those of smoky color and the great Indra and others are said to be worthy of worship for Gaṇapati.

भगवानुवाच एवं ताक्ष्यस्य चक्रस्य ब्रह्मणो नृहरेस्तथा। प्रतिष्ठा विष्णुवत् कार्या स्वस्वमन्त्रेण तां श्रृणु

The Blessed Lord said: In this way, the installation of Tākṣya's discus, of Brahmā, and of Nṛhari should be performed like that of Viṣṇu, each with its own mantra—listen to that.

सुदर्शन महाचक्र शान्त दुष्टभयङ्कर। च्छिन्द छिन्द भिन्द भिन्द विदारय विदारय अभ्यर्च्य चक्रं चानेन रणे दारयते रिपून्

'O Sudarśana, great discus, peaceful, destroyer of the wicked and the fearful—cut, cut! Split, split! Tear, tear!' Having worshipped the discus with this, it tears apart enemies in battle.

ओं क्षों नरसिंह उग्ररूप ज्वल ज्वल प्रज्वल प्रज्वल स्वाहा ओं क्षौं नमो भगवते नरसिंहाय प्रदिप्तसूर्यकोटिसहस्रसमतेजसे वज्रनखदंष्ट्रायुधाय स्फुटविकटविकीर्णकेसरसटा प्रक्षुभितमहार्णवाम्भोददुन्दुभिनिर्घोषाय सर्वमन्त्रोत्तारणाय एह्येहि भगवन्नरसिंह पुरुषपरापर ब्रह्मसत्येन स्फुर स्फुर विजृम्भ विजृम्भ आक्रम आक्रम गर्ज गर्ज मुञ्च मुञ्च सिंहनादान् विदारय विदारय विद्रावय विद्रावय आविश अविश सर्वमन्त्ररूपाणि सर्व्वमन्त्रजातयश्च हन् हन छिन्द छिन्द सङ्क्षिप सङ्क्षिप सर सर दारय दारय स्फुट स्फुट स्फोटय ज्वालामालासङ्घातमय सर्वतोऽनन्तज्वालावज्राशनिचक्रेण सर्वपातालान् उत्सादय उत्सादय सर्वतोऽनन्तज्वलावज्रशरपञ्चरेण सर्वपातालान् परिवारय परिवारय सर्वपातालासुरवासिनां हृदयान्याकर्षय आकर्षय शीघ्रं दह दह पच पच मथ मथ शोषय शोषय निकृन्तय निकृन्तय तावद्यावन्मे वशमागताः पातालेभ्यः फट् असुरेभ्यः फट् मन्त्ररूपेभ्यः फट् मन्त्रजातिभ्यः फट् संशयान्मां भगवन्नरसिंहरूप विष्णो सर्वापद्भ्यः सर्वमन्त्ररूपेभ्यो रक्ष रक्ष ह्रूं फट् नमाऽस्तु ते

त्रैलोक्यमोहनैर्म्मन्त्रैः स्थाप्यस्त्रैलोक्यमोहनः। गदी दक्षे शान्तिकरो द्विभुजो वा चतुर्भुजः

With mantras that enchant the three worlds, establish the Three-World-Enchanter; the mace-bearer on the right, the peacemaker, whether two-armed or four-armed.

वामोद्‌र्ध्वे कारयेच्चक्रं पाञ्चजन्यमथो ह्यधः। श्रीपुष्टिसंयुतं कुर्य्याद् बलेन सह भद्रया

Place the discus above on the left, and the conch Pāñcajanya below; unite them with Śrī and Puṣṭi, along with Bala and Bhadrā.

प्रासादे स्थापयेद्विष्णुं गृहे वा मण्डपेऽपि वा। वामनं चैव वैकुण्ठं हयास्यमनिरुद्धकम्

Establish Viṣṇu in the temple, or in the house, or even in a pavilion; also Vāmana, Vaikuṇṭha, Hayagrīva, and Aniruddha.

स्थापयेज्जलशय्यास्थं मत्स्यादींश्चावतारकान्। सङ्कर्षणं विश्वरूपं लिङ्गं वै रुद्रमूर्तिकम्

Establish him reclining on water, and the incarnations beginning with Matsya; Saṅkarṣaṇa, the Universal Form, and the liṅga as the form of Rudra.

अर्द्धनारीश्वरं तद्वद्धरिशङ्करमातृकाः। भैरवं च तथा सूर्य्यं ग्रहांस्तद्वद्विनायकम्

In the same way, Ardhanārīśvara, Hari, Śaṅkara, the Mothers, Bhairava, also Sūrya, the planets, and likewise Vināyaka are to be depicted.

गौरीमिन्द्रादिकां लेप्यां चित्रजां च बलाबलाम्। पुस्तकानां प्रतिष्ठां च वक्ष्ये लिखनतद्विधिम्

I shall explain the method for painting Gaurī, Indra and the others, the various goddesses, Balā and Balā, and the proper installation of books.

स्वस्तिके मण्डलेऽभ्यर्च्य शरपत्रासने स्थितम् । लोख्यञ्च लिखितं पुस्तं गुरुं विद्यां हरिं यजेत्

After worshipping on a svastika or maṇḍala, and seating oneself on a bed of darbha grass, one should worship the written book, the teacher, knowledge, and Hari.

यजमानो गुरुं विद्यां हरिं लिपिकृतं नरम्। प्राङ्‌मुखः पद्मिनीं ध्यायेत् लिखित्वा श्लोकपञ्चकम्

The sacrificer, facing east, should meditate on the lotus, having written five verses, and worship the teacher, knowledge, Hari, and the person who wrote the text.

रौप्यस्थमस्या हैम्या च लेखन्या नागराक्षरम् । ब्राह्मणान् बोजयेच्छक्त्या शक्त्या दद्याच्च दक्षिणाम्

With a silver or golden pen, one should write the Nāgarī script; then, according to ability, feed the Brāhmaṇas and give them gifts as offerings.

गुरुं विद्यां हरिं प्रार्च्य पुराणादि लिखेन्नरः। पूर्ववन्मण्डलाद्ये च ऐशान्यां भद्रपीठके

Having worshipped the teacher, knowledge, and Hari, a person should write the Purāṇas and other texts, as before, beginning with the maṇḍala, on an auspicious seat in the northeast.

दर्प्पणे पुस्तकं दृष्ट्वा सेचयेत् पूर्व्ववद् घटैः। नेत्रोन्मीलनकं कृत्वा शय्यायां तु न्यसेन्नरः

After seeing the book in a mirror, one should sprinkle it with water from pots as before; having performed the opening of the eyes, one should place it on the bed.

न्यसेत्तु पौरुषं सूक्तं वेदाद्यं तत्र पुस्तके। कृत्वा सजीवीकरणं प्रार्च्य हुत्वा चरुं ततः

One should place the Puruṣa Sūkta and the first part of the Veda in the book, perform the rite of enlivening, worship, and then offer cooked food.

सम्प्राश्य दक्षिणाभिस्तु गुर्व्वादीन् भोजयेद् द्विजान्। रथेन हस्तिना वापि भ्रामयेत् पुस्तकं नरैः

After feeding the teachers and others with gifts, one should have the book carried around by men, either in a chariot or on an elephant.

गृहे देवालयादौ तु षुस्तकं स्थाप्य पूजयेत्। वस्त्रादिवेष्टितं पाठादादावन्ते समर्च्चयेत्

The book should be placed and worshipped in the house or temple, wrapped in cloth and so on, and honored at the beginning and end of recitation.

जगच्छान्तिञ्चावधार्य्य पुस्तकं वाचयेन्नरः। अद्यायमेकं कुम्भाद्भिर्यजमानादि सेचयेत्

For the peace of the world, one should have the book recited; at the start of each chapter, the sacrificer and others should be sprinkled with water from pots.

द्विजाय पुस्तकं दत्त्वा फलस्यान्तो न विद्यते। त्रीण्याहुरतिदीनानि गावः पृथ्वी सरस्वती

Having given the book to a Brāhmaṇa, there is no end to the merit; three are said to be supremely compassionate: cows, the earth, and Sarasvatī.

विद्यादानफलं दत्त्वा मस्यन्तं पत्रसञ्चयम्। यावत्तु पत्रसङ्‌ख्यानमक्षराणां तथाऽन्घ

Having given the fruit of knowledge as a gift, along with ink and a collection of leaves, as many as there are leaves and letters, O dear one,

तावद्वर्षसहस्राणि विष्णुलोके महीयते। पञ्चरात्रं पुराणानि भारतानि ददन्नरः। कुलैकविंशमुद्धृत्य परे तत्त्वे तु लीयते

For that many thousands of years one is honored in the world of Viṣṇu; giving the Purāṇas and Bhāratas for five nights, one uplifts twenty-one generations and then merges into the supreme reality.