యే తత్ర దీక్షితాః సర్వే సదస్యాశ్చ మహౌజసః। సోఽపి రాజన్మహాభాగః స్వపురం ప్రావిశత్తదా
అక్కడ దీక్ష తీసుకున్నవారు, మహాశక్తివంతులైన సభ్యులు, ఆ మహాభాగుడైన రాజు కూడా తన నగరానికి ప్రవేశించాడు.
పూజ్యమానో మహాభాగైర్బ్రాహ్మణైర్వేదపారగైః। బన్దిభిః స్తూయమానశ్చ నాగరైశ్చాభినన్దితః
వేదపారంగతులైన బ్రాహ్మణులు అతన్ని ఘనంగా సత్కరించారు, బందులు అతన్ని ప్రశంసించారు, పట్టణవాసులు హర్షంగా స్వాగతించారు.
ఏవంవృత్తః స రాజర్షిః శ్వేతకిర్నృపసత్తమః। కాలేన మహతా చాపి యయౌ స్వర్గమభిష్టుతః
అలా ఆ రాజర్షి, రాజులలో శ్రేష్ఠుడైన శ్వేతకిః, ఎంతో కాలం తర్వాత అందరి ప్రశంసలతో స్వర్గానికి చేరాడు.
ఋత్విగ్భిః సహితః సర్వైః సదస్యైశ్చ సమన్వితః। తస్య సత్రే పపౌ వహ్నిర్హవిద్వార్దశవత్సరాన్
అన్ని యాజకులు, సభ్యులతో కలసి, అతని యజ్ఞంలో అగ్ని పన్నెండు సంవత్సరాలు హవిస్సును పుచ్చుకున్నాడు.
సతతం చాజ్యధారాభిరైకాత్మ్యే తత్ర కర్మణి। హవిషా చ తతో వహ్నిః పరాం తృప్తిమగచ్ఛత
అక్కడ నిరంతరంగా నెయ్యి పోసినందున, ఆ ఏకాగ్రతతో చేసిన కర్మలో, అగ్ని హవిస్సుతో పూర్తిగా తృప్తి చెందాడు.
న చైచ్ఛత్పునరాదాతుం హవిరన్యస్య కస్యచిత్। పాణ్డువర్ణో వివర్ణశ్చ న యతావత్ప్రకాశతే
ఆ తరువాత అగ్ని ఎవరి యజ్ఞాన్ని కూడా స్వీకరించాలనుకోలేదు; అతను పసుపు రంగులో, కాంతి లేకుండా, మునుపటిలా ప్రకాశించలేదు.
తతో భఘవతో వహ్నేర్వికారః సమజాయత। తేజసా విప్రహీణశ్చ గ్లానిశ్చైనం సమావిశత్
అప్పుడు ఆ భగవంతుడైన అగ్నికి మార్పు కలిగింది; తేజస్సు కోల్పోయి, అలసట అతన్ని పట్టుకుంది.
స లక్షయిత్వా చాత్మానం తేజోహీనం హుతాశనః। జగామ సదనం పుణ్యం బ్రహ్మణో లోకపూజితమ్
తనలో తేజస్సు తగ్గిపోయిందని గ్రహించిన అగ్ని, లోకాలందరూ పూజించే బ్రహ్మదేవుని పవిత్ర గృహానికి వెళ్లాడు.
తత్ర బ్రహ్మాణమాసీనమిదం వచనమబ్రవీత్। భగవన్పరమా ప్రీతిః కృతా శ్వేతకినా మమ
అక్కడ బ్రహ్మను ఎదురుగా కూర్చుని, 'భగవంతుడా, శ్వేతకిః నాకు పరమ సంతృప్తిని కలిగించాడు' అని అన్నాడు.
అరుచిశ్చాభవత్తీవ్రా తాం న శక్నోమ్యపోహితుమ్। తేజసా విప్రహీణోఽస్మి బలేన చ జగత్పతే
'ఇప్పుడు నాకు తీవ్రమైన విరక్తి కలిగింది, దాన్ని తొలగించలేకపోతున్నాను; ప్రభూ, నాకు తేజస్సు, బలము తగ్గిపోయాయి.'
ఇచ్ఛేయం త్వత్ప్రసాదేన స్వాత్మనః ప్రకృతిం స్థిరామ్। ఏతచ్ఛ్రుత్వా హుతవహాద్భగవాన్సర్వలోకకృత్
'మీ అనుగ్రహంతో నేను మళ్లీ నా సహజ స్థితిని పొందాలని కోరుకుంటున్నాను.' అగ్నిదేవుడు ఇలా చెప్పినప్పుడు, సర్వలోక సృష్టికర్త అయిన భగవంతుడు—
హవ్యవాహమిదం వాక్యమువాచ ప్రహసన్నివ। త్వయా ద్వాదశ వర్షాణి వసోర్ధారాహుతం హవిః
హవిస్సును మోసుకెళ్లే అగ్నిని చిరునవ్వుతో ఇలా ఉద్దేశించాడు: 'పన్నెండు సంవత్సరాలు నీవు నెయ్యిని హవిస్సుగా తీసుకున్నావు.'
ఉపయుక్తం మహాభాగ తేన త్వాం గ్లానిరావిశత్। తేజసా విప్రహీణత్వాత్సహసా హవ్యవాహన
'అది చాలింది మహాభాగా, అందుకే నీకు అలసట వచ్చింది; తేజస్సు తగ్గిపోవడం వల్లే ఇది జరిగింది.'
మాగమస్త్వం వ్యథాం వహ్నే ప్రకృతిస్థో భవిష్యసి। అరుచిం నాశయిష్యేఽహం సమయం ప్రతిపద్య తే
'వహ్నీ, నీవు బాధపడవద్దు; మళ్లీ నీ సహజ స్థితికి వస్తావు. నీ విరక్తిని తొలగిస్తాను, నీకు మాట ఇస్తున్నాను.'
పురా దేవనియోగేన యత్త్వయా భస్మసాత్కృతమ్। ఆలయం దేవశత్రూణాం సుఘోరం ఖాణ్డవం వనమ్
'పూర్వం దేవతల ఆజ్ఞతో నీవు దేవతాశత్రువుల నివాసమైన భయంకరమైన ఖాండవ వనాన్ని బూడిద చేసావు.'
తత్ర సర్వాణి సత్వాని నివసన్తి విభావసో। తేషాం త్వం మేదసా తృప్తః ప్రకృతిస్థో భవిష్యసి
'అక్కడ అన్ని ప్రాణులు నివసిస్తున్నాయి; వాటి మేదస్సును భక్షించి నీవు తృప్తి చెంది, మళ్లీ సహజ స్థితికి చేరుకుంటావు.'
గచ్ఛ శీఘ్రం ప్రదగ్ధుం త్వం తతో మోక్ష్యసి కిల్విషాత్। ఏతచ్ఛుత్వా తు వచనం పరమేష్ఠిముఖాచ్చ్యుతమ్
నీ పాపం నుండి విముక్తి పొందాలంటే, వెంటనే వెళ్లి దాన్ని కాల్చి వేయి అని సృష్టికర్త పరమేశ్వరుడు చెప్పిన మాటలు విని,
ఉత్తమం జవమాస్థాయ ప్రదుద్రావ హుతాశనః। ఆగమ్య ఖాణ్డవం దావముత్తమం వీర్యమాస్థితః। సహసా ప్రాజ్వలచ్చాగ్నిః క్రుద్ధో వాయుసమీరితః
అగ్ని దేవుడు తన శక్తిని కూడగట్టి, అత్యంత వేగంగా ఖాండవ అరణ్యానికి పరుగెత్తాడు. అక్కడికి చేరి, గాలితో మరింత మండిపడి, కోపంతో ఒక్కసారిగా అగ్నిపర్వతంలా ఎగసిపడ్డాడు.
ప్రదీప్తం ఖాణ్డవం దృష్ట్వా యే స్యుస్తత్ర నివాసినః। పరమం యత్నేమాతిష్ఠన్పావకస్య ప్రశాన్తయే
ఖాండవ అరణ్యం అగ్నిలో మండిపోతున్నదాన్ని అక్కడ నివసించే వారు చూసి, అగ్నిని ఆర్పేందుకు ఎంతగానో శ్రమించారు.
కరైస్తు కరిణః శీఘ్రం జలమాదాయ సత్వరాః। సిషిచుః పావకం క్రుద్ధాః శతశోఽథ సహస్రశః
అశ్వముఖాలు తమ సొంకులతో వేగంగా నీళ్లు తీసుకుని, కోపంతో వందలాది, వేలాది ఏనుగులు అగ్నిపై పోశాయి.
బహుశీర్షాస్తతో నాగాః శిరోభిర్జలసన్తతిమ్। ముముచుః పావకాభ్యాశే సత్వరాః క్రోధమూర్చ్ఛితాః
తర్వాత, అనేక తలలున్న పాములు కూడా కోపంతో తలల నుండి నీటి ప్రవాహాలను వేగంగా అగ్నికి దగ్గరగా పోశాయి.
తథైవాన్యాని సత్వాని నానాప్రహరణోద్యమైః। విలయం పావకం శీఘ్రమనయన్భరతర్షభ
అలాగే, ఇతర జంతువులు కూడా వివిధ ఆయుధాలు, ఉపాయాలతో అగ్నిని త్వరగా అదుపులోకి తెచ్చాయి, ఓ భరతశ్రేష్ఠ.
అనేన తు ప్రకారేణ భూయోభూయశ్చ ప్రజ్వలన్। సప్తకృత్వః ప్రశమితః ఖాణ్డవే హవ్యవాహనః
ఈ విధంగా, అగ్ని దేవుడు ఎంతసార్లు మండిపడినా, ఖాండవ అరణ్యంలో ఏడు సార్లు ఆ అగ్ని ఆర్పివేయబడింది.
స తు నైరాశ్యమాపన్నః సదా గ్లానిసమన్వితః। పితామహముపాగచ్ఛత్సంక్రుద్ధో హవ్యవాహనః
అప్పుడు, నిరాశతో, అలసటతో బాధపడుతూ, కోపంతో ఉన్న అగ్ని దేవుడు పితామహుడిని ఆశ్రయించాడు.
తచ్చ సర్వం యథాన్యాయం బ్రహ్మణే సంన్యవేదయత్। ఉవాచ చైవనం భగవాన్ముహూర్తం స విచిన్త్య తు
తనకు జరిగినదంతా బ్రహ్మదేవునికి సరిగ్గా వివరించాడు. ఆ పరమేశ్వరుడు కొంతసేపు ఆలోచించి, అగ్ని దేవునితో ఇలా అన్నాడు.
ఉపాయః పరిదృష్టో మే యథా త్వం ధక్ష్యసేఽనఘ। కాలం చ కంచిత్క్షమతాం తతస్తద్ధక్ష్యతే భవాన్
నీకు ఆ అరణ్యాన్ని కాల్చే మార్గం నాకు కనిపించింది, పాపరహితుడా. కొంతకాలం ఓర్పుతో ఉండు, ఆ తర్వాత నువ్వే దాన్ని కాల్చగలవు.
భవిష్యతః సహాయౌ తే నరనారాయణౌ తదా। తాభ్యాం త్వం సహితో దావం ధక్ష్యసే హవ్యవాహన
ఆ సమయంలో నీకు ఇద్దరు సహాయకులు ఉంటారు — నరుడు, నారాయణుడు. వాళ్ల సహాయంతో, అగ్ని దేవా, నువ్వు ఆ అరణ్యాన్ని కాల్చగలవు.
ఏవమస్త్వితి తం వహ్నిర్బ్రహ్మాణం ప్రత్యభాషత। సంభూతౌ తౌ విదిత్వా తు నరనారాయణావృషీ
అగ్ని దేవుడు బ్రహ్మదేవునికి 'అలా జరుగుగాక' అని సమాధానం ఇచ్చాడు. నరుడు, నారాయణుడు భూమిపై అవతరించినట్టు తెలుసుకున్నాడు.
కాలస్య మహతో రాజంస్తస్య వాక్యం స్వయంభువః। అనుస్మృత్య జగామాథ పునరేవ పితామహమ్
స్వయంభువుని మాటలు, ఆ మహా కాలాన్ని గుర్తు చేసుకుంటూ, అగ్ని దేవుడు మళ్లీ పితామహుడి వద్దకు వెళ్లాడు.
అబ్రవీచ్చ తదా బ్రహ్మా యథా త్వం ధక్ష్యసేఽనల। ఖాణ్డవం దావమద్యైవ మిషతోఽస్య శచీపతేః
అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు ఇలా అన్నాడు — 'ఈ రోజు, శచీపతి చూస్తుండగానే, నువ్వే ఖాండవ అరణ్యాన్ని కాల్చుతావు.'