అథవాఽహం పరిత్యక్తో భవద్భిర్ద్వేషకారణాత్। ఋత్విజోఽన్యాన్గమిష్యామి యాజనార్థం ద్విజోత్తమాః
'లేకపోతే, మీరు ద్వేషంతో నన్ను విడిచిపెడితే, బ్రాహ్మణులారా, యాగం కోసం నేను ఇతర యాజ్ఞికుల దగ్గరకు వెళ్తాను.'
ఏతావదుక్త్వా వచనం విరరామ స పార్థివః। యదా న శేకూ రాజానం యాజనార్థం పరన్తప
ఇలా చెప్పి, ఆ రాజు మౌనంగా ఉన్నాడు. ఎందుకంటే, వారు రాజు కోసం యాగం చేయలేకపోయారు.
తతస్తే యాజకాః క్రుద్ధాస్తమూచుర్నృపసత్తమమ్। తవ కర్మామ్యజస్రం వై వర్తన్తే పార్థివోత్తమ
అప్పుడు ఆ యాజ్ఞికులు కోపంతో, రాజులకు మేలు చేసే రాజుని ఇలా అన్నారు: 'పార్ధివుడా, నీ యాగకర్మ ఎప్పుడూ ఆగదు.'
తతో వయం పరిశ్రాన్తాః సతతం కర్మవాహినః। శ్రమాదస్మాత్పరిశ్రాన్తాన్స త్వం నస్త్యక్తుమర్హసి
'అందువల్ల మేము నిరంతరం యాగకార్యాల్లో నిమగ్నమై అలసిపోయాం. ఈ శ్రమ వల్ల మేము బలహీనులమయ్యాం, కాబట్టి నీవు మమ్మల్ని వదిలిపెట్టకూడదు.'
బుద్ధిమోహం సమాస్థాయ త్వరాసంభావితోఽనఘ। గచ్ఛ రుద్రసకాశం త్వం సహి త్వాం యాజయిష్యతి
'తప్పు భావనతో, అప్రయత్నంగా త్వరపడుతూ, నిష్కళంకుడా, నీవు రుద్రుని దగ్గరకు వెళ్లు; అతడు నీ యాగాన్ని చేయగలిగితే చేసుకోనివ్వు.'
సాధిక్షేపం వచః శ్రుత్వా సంక్రుద్ధః శ్వేతకిర్నృపః। కైలాసం పర్వతం గత్వా తప ఉగ్రం సమాస్థితః
ఈ విధంగా అపహాస్యంగా మాట్లాడిన మాటలు విని, ఆ తెల్లజుట్టు రాజు కోపంతో కైలాస పర్వతానికి వెళ్లి తీవ్రమైన తపస్సు ఆచరించాడు.
ఆరాధయన్మహాదేవం నియతః సంశితవ్రతః। ఉపవాసపరో రాజన్దీర్ఘకాలమతిష్ఠత
నియమంగా, దృఢమైన వ్రతంతో, ఉపవాసంలో నిమగ్నమై, ఆ రాజు మహాదేవుడిని దీర్ఘకాలం భక్తితో ఆరాధించాడు.
కదాచిద్ద్వాదశే కాలే కదాచిదపి షోడశే। ఆహారమకరోద్రాజా మూలాని చ ఫలాని చ
కొన్ని సార్లు పన్నెండు రోజులకు, మరికొన్ని సార్లు పదహారు రోజులకు ఒకసారి, ఆ రాజు మూలాలు, పండ్లు మాత్రమే ఆహారంగా తీసుకున్నాడు.
ఊర్ధ్వబాహుస్త్వనిమిషస్తిష్ఠన్స్థాణురివాచలః। షణ్మాసానభవద్రాజా శ్వేతకిః సుసమాహితః
చేతులు పైకి ఎత్తి, కన్ను మూయకుండా, స్థిరంగా, అచలంగా నిలబడి, ఆ శ్వేతకిరాజు ఆరు నెలలు పూర్తిగా ఏకాగ్రతతో తపస్సు చేశాడు.
తం తథా నృపశార్దూలం తప్యమానం మహత్తపః। శఙ్కరః పరమప్రీత్యా దర్శయామాస భారత
అలా ఆ రాజులలో సింహుడు అయినవాడు గొప్ప తపస్సు చేస్తుండగా, భారతా, శంకరుడు పరమానందంతో అతనికి ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
ఉవాచ చైనం భగవాన్స్నిగ్ధగమ్భీరయా గిరా। ప్రీతోఽస్మి నరశార్దూల తపసా తే పరన్తప
ఆ భగవంతుడు మృదువుగా, గంభీరంగా మాట్లాడుతూ, "ఓ మహాపురుషా, శత్రువులను భయపెట్టేవాడా, నీ తపస్సు వల్ల నేను సంతోషించాను" అని అన్నాడు.
వరం వృణీష్వ భద్రం తే యం త్వమిచ్ఛసి పార్థివ। ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు వచనం రుద్రస్యామితతేజసః
"ఓ రాజా, నీకు కావలసిన వరం కోరుకో. రుద్రుని ఈ మాటలు విని―"
ప్రణిపత్య మహాత్మానం రాజర్షిః ప్రత్యభాషత। యది మే భగవాన్ప్రీతః సర్వలోకనమస్కృతః
ఆ రాజర్షి, ఆ మహాత్మునికి నమస్కరించి, "భగవంతుడు, సమస్త లోకాలు పూజించే వాడు, నాతో సంతోషంగా ఉంటే―" అని సమాధానం ఇచ్చాడు.
స్వయం మాం దేవదేవేశ యాజయస్వ సురేశ్వర। ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు వచనం రాజ్ఞా తేన ప్రభాషితమ్
"దేవతలకీ అధిపతివైన ప్రభూ, స్వయంగా నన్ను యజ్ఞానికి దిక్ష చేయించు" అని అన్నాడు. రాజు చెప్పిన ఈ మాటలు విని―
ఉవాచ భగవాన్ప్రీతః స్మితపూర్వమిదం వచః। నాస్మాకమేతద్విషయే వర్తతే యాజనం ప్రతి
భగవంతుడు చిరునవ్వుతో, "యజ్ఞానికి మేము కర్మకాండలో పాల్గొనడం మన వశంలో లేదు" అని అన్నాడు.
త్వయా చ సుమహత్తప్తం తపో రాజన్వరార్థినా। యాజయిష్యామి రాజంస్త్వాం సమయేన పరన్తప
"ఓ రాజా, వరం కోరినవాడా, నువ్వు గొప్ప తపస్సు చేసావు. సరైన సమయంలో నేను నిన్ను యజ్ఞానికి దిక్ష చేయిస్తాను" అని అన్నాడు.
సమా ద్వాదశ రాజేన్ద్ర బ్రహ్మచారీ సమాహితః। సతతం త్వాజ్యధారాభిర్యది తర్పయసేఽనలమ్
"ఓ రాజేంద్రా, నువ్వు పన్నెండు సంవత్సరాలు బ్రహ్మచర్యంగా, అగ్నికి ఎప్పుడూ నెయ్యి పోసి తృప్తిపరిస్తూ ఉంటే―"
కామం ప్రార్థయసే యం త్వం మత్తః ప్రాప్స్యసి తం నృప। ఏవముక్తశ్చ రుద్రేణ శ్వేతకిర్మనుజాధిపః
"నువ్వు నన్ను ఏ కోరిక కోరినా, దానిని పొందుతావు, ఓ రాజా" అని రుద్రుడు శ్వేతకీ రాజుని ఉద్దేశించి అన్నాడు.
తథా చకార తత్సర్వం యథోక్తం శూలపాణినా। పూర్ణే తు ద్వాదశే వర్షే పునరాయాన్మహేశ్వరః
శ్వేతకీ రాజు, శూలధారుడైన పరమేశ్వరుడు చెప్పినట్టు అన్నింటినీ యథావిధిగా చేశాడు. పన్నెండు సంవత్సరాలు పూర్తయ్యాక, మహేశ్వరుడు మళ్లీ వచ్చాడు.
దృష్టైవ చ స రాజానం శఙ్కరో లోకభావనః। ఉవాచ పరమప్రీతః శ్వేతకిం నృపసత్తమమ్
రాజును చూసిన శంకరుడు, లోకాలకు మేలు చేయువాడు, ఎంతో సంతోషంతో శ్వేతకీ మహారాజుని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు:
తోషితోఽహం నృపశ్రేష్ఠ త్వయేహాద్యేన కర్మణా।। యాజనం బ్రాహ్మణానాం తు విధిదృష్టం పరన్తప
"ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, నువ్వు ఇక్కడ చేసిన కార్యం నన్ను సంతోషపరిచింది. యజ్ఞాన్ని నిర్వహించేది బ్రాహ్మణులే, ఓ శత్రువులను భయపెట్టేవాడా!"
అతోఽహం త్వాం స్వయం నాద్య యాజయామి పరన్తప। మమాంశస్తు క్షితితలే మహాభాగో ద్విజోత్తమః
"అందువల్ల, నేడు నేను స్వయంగా నిన్ను యజ్ఞానికి దిక్ష చేయించను, ఓ పరాక్రమశాలి. భూమిపై నా భాగస్వామి అయిన గొప్ప బ్రాహ్మణుడు―"
దుర్వాసా ఇతి విఖ్యాతః స హి త్వాం యాజయిష్యతి। మన్నియోగాన్మహాతేజాః సంభారాః సంభ్రియన్తు తే
"దుర్వాసుడనే పేరుగాంచిన వాడు, అతడే నిన్ను యజ్ఞానికి దిక్ష చేయిస్తాడు. నా ఆజ్ఞతో, ఓ మహాత్మా, నీకు కావాల్సిన యజ్ఞ సామాగ్రి సిద్ధం చేయించు" అని అన్నాడు.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు వచనం రుద్రేణ సముదాహృతమ్। స్వపురం పునరాగమ్య సంభారాన్పునరార్జయత్
రుద్రుడు చెప్పిన మాటలు విని, ఆ రాజు తిరిగి తన నగరానికి వెళ్లి, మళ్లీ యజ్ఞ సామాగ్రిని సేకరించాడు.
తతః సంభృతసంభారో భూయో రుద్రముపాగమత్। `ఉవాచ చ మహిపాలః ప్రాఞ్జలిః ప్రణతః స్థితః।' సంభృతా మమ సంభారాః సర్వోపకరణాని చ
అంతా సిద్ధం చేసుకుని, మళ్లీ రుద్రుని దర్శించేందుకు వెళ్లాడు. రాజు చేతులు జోడించి నమస్కరించి, "నా యజ్ఞ సామాగ్రి అన్నీ సిద్ధంగా ఉన్నాయి" అని చెప్పాడు.
త్వత్ప్రసాదానమహాదేవ శ్వో మే దీక్షా భవేదితి। ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు వచనం తస్య రాజ్ఞో మహాత్మనః
"నీ అనుగ్రహంతో, ఓ మహాదేవా, రేపు నాకు దిక్ష కలగాలి" అని అన్నాడు. ఆ మహాత్ముడైన రాజు మాటలు విని―
దుర్వాససం సమాహూయ రుద్రో వచనమబ్రవీత్। ఏష రాజా మహాభాగః శ్వేతకిర్ద్విజసత్తమ
రుద్రుడు దుర్వాసుని పిలిపించి, "ఈ రాజు, ఓ మహాభాగుడా, శ్వేతకీ అనే ఈ భూమిపతి―" అని అన్నాడు.
ఏనం యాజయ విప్రేన్ద్ర మన్నియోగేన భూమిపమ్। బాఢమిత్యేవ వచనం రుద్రం త్వృషిరువాచ హ
"ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడా, నా ఆజ్ఞతో ఈ రాజుకు యజ్ఞాన్ని నిర్వహించు" అని అన్నాడు. దానికి ఋషి, "అలా జరుగుతుంది" అని సమాధానం ఇచ్చాడు.
తతః సత్రం సమభవత్తస్య రాజ్ఞో మహాత్మనః। యథావిధి యథాకాలం యథోక్తం బహుదక్షిణమ్
ఆ మహాత్ముడైన రాజు యథావిధిగా, యథాకాలంలో, చెప్పినట్లు, ఎంతో దానం చేసి ఒక యాగాన్ని నిర్వహించాడు.
తస్మిన్పరిసమాప్తే తు రాజ్ఞః సత్రే మహాత్మనః। దుర్వాససాఽభ్యనుజ్ఞాతా విప్రతస్థుః స్మ యాజకాః
ఆ మహాత్ముడైన రాజు యజ్ఞం పూర్తయ్యాక, దుర్వాసుడు అనుమతినిచ్చిన తర్వాత యాజకులు వెళ్ళిపోయారు.