వేణువీణామృదఙ్గానాం మనోజ్ఞానాం చ సర్వశః। శబ్దేన పూర్యతే హర్మ్యం తద్వనం సుమహర్ద్ధిమత్
అక్కడి ఆ భవనం, ఆ అద్భుతమైన అడవి అంతా వేణువు, వీణ, మృదంగం లాంటి మధురమైన సంగీత ధ్వనులతో నిండి పోయింది.
తస్మింస్తదా వర్తమానో కురుదాశార్హనన్దనౌ। సమీపం జగ్మతుః కంచిదుద్దేశం సుమనోహరమ్
ఆ సమయంలో, కురువంశీయుడు, దాశార్హుని కుమారుడు ఇద్దరూ అక్కడ ఉండగా, దగ్గరలో ఉన్న ఒక అందమైన ప్రదేశానికి కలిసి వెళ్లారు.
తత్ర గత్వా మహాత్మానౌ కృష్ణౌ పరపురఞ్జయౌ। మహార్హాసనయో రాజంస్తతస్తౌ సన్నిషీదతుః
అక్కడికి వెళ్లిన తర్వాత, మహాత్ములైన కృష్ణుడు, శత్రు నగరాలను జయించిన పార్థుడు, రాజా! ఎంతో విలువైన ఆసనాలపై కూర్చున్నారు.
తత్ర పూర్వవ్యతీతాని విక్రాన్తానీతరాణి చ। బహూని కథయిత్వా తౌ రేమాతే పార్థమాధవౌ
అక్కడ, పూర్వంలో జరిగిన ఎన్నో వీర కార్యాలు, ఇతర విషయాలు చెప్పుకుంటూ, పార్థుడు, మాధవుడు ఇద్దరూ ఆనందంగా గడిపారు.
తత్రోపవిష్టౌ ముదితౌ నాకపృష్ఠేఽశ్వినావివ। అభ్యాగచ్ఛత్తదా విప్రో వాసుదేవధనఞ్జయౌ
అక్కడ ఆనందంగా, ఆకాశంలో అశ్వినీ దేవతలు ఎలా ఉంటారో అలా కూర్చున్న వాసుదేవుడు, ధనంజయుడిని ఒక బ్రాహ్మణుడు దగ్గరకు వచ్చాడు.
బృహచ్ఛాలప్రతీకాశః ప్రతప్తకనకప్రభః। హరిపిఙ్గోజ్జ్వలశ్మశ్రుః ప్రమాణాయామతః సమః
ఆ బ్రాహ్మణుడు పెద్ద చెట్టు లాంటి ఆకారంలో, మెరిసే బంగారం వలె ప్రకాశిస్తూ, పసుపు రంగు గడ్డంతో, అన్ని విధాలా సమానంగా ఉన్నాడు.
తరుణాదిత్యసఙ్కాశశ్చీరవాసా జటాధరః। పద్మపత్రాననః పిఙ్గస్తేజసా ప్రజ్వలన్నివ
ఆయన ఉదయ సూర్యుని లాగా మెరిసిపోతూ, వృక్షచర్మాలు ధరించి, జటలు వేసుకుని, కమలదళం లాంటి ముఖంతో, పసుపు కాంతితో ప్రకాశిస్తూ కనిపించాడు.
జగామ తౌ కృష్ణపార్థౌ దిధక్షుః ఖాణ్డవం వనమ్। ఉపసృష్టం తు తం కృష్ణో భ్రాజమానం ద్విజోత్తమమ్। అర్జనో వాసుదేవశ్చ తూర్ణముత్పత్య తస్థతుః
ఆ బ్రాహ్మణుడు ఖాండవ అరణ్యాన్ని కాల్చాలని ఆశిస్తూ, కృష్ణుడు, పార్థుడు దగ్గరకు వచ్చాడు. అతను దగ్గరికి రాగానే, కాంతివంతుడైన ఆ ద్విజుడు చూసి, వాసుదేవుడు, అర్జునుడు వెంటనే లేచి నిలబడ్డారు.
సోఽబ్రవీదర్జునం చైవ వాసుదేవం చ సాత్వతమ్। లోకప్రవీరౌ తిష్ఠన్తౌ కాణ్డవస్య సమీపతః
ఆయన అర్జునుడు, వాసుదేవుడు ఇద్దరినీ, ఖాండవానికి దగ్గరగా నిలబడి ఉన్న వీరుల్ని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
బ్రాహ్మణో బహుభోక్తాఽస్మి బుఞ్జేఽపరిమితం సదా। భిక్షే వార్ష్ణేయపార్థౌ వామేకాం తృప్తిం ప్రయచ్ఛతమ్
నేను బ్రాహ్మణుడిని, చాలా తినేవాడిని, ఎప్పుడూ అపరిమితంగా భక్షిస్తాను. వృష్ణికులవాడా, పార్థా! మీరు ఇద్దరూ నాకు ఒక సంతృప్తిని భిక్షగా ఇవ్వండి.
ఏవముక్తో తమబ్రూతాం తతస్తౌ కృష్ణపాణ్డవౌ। కేనాన్నేన భవాంస్తృప్యేత్తస్యాన్నస్య యతావహే
అలా అన్న తరువాత, కృష్ణుడు, పాండవుడు ఇద్దరూ, 'మీరు ఏ ఆహారం తింటే తృప్తి చెందుతారు? మీకు కావలసిన ఆహారం ఏమిటో చెప్పండి' అని అడిగారు.
ఏవముక్తః స భగవానబ్రవీత్తావుభౌ తతః। భాషమాణౌ తదా వీరౌ కిమన్నం క్రియతామితి
అప్పుడు ఆ మహాత్ముడు, 'మీరు అడిగినట్లుగా, ఏ ఆహారం సిద్ధం చేయాలి?' అని ఇద్దరినీ ఉద్దేశించి అన్నాడు.
నాహమన్నం బుభుక్షే వై పావకం మాం నిబోధతమ్। యదన్నమనురూపం మే తద్యువాం సంప్రయచ్ఛతమ్
నాకు అన్నం కావాలి కాదు; నన్ను అగ్నిగా తెలుసుకోండి. నాకు తగిన ఆహారం మీరు ఇద్దరూ ఇవ్వండి.
ఇదమిన్ద్రః సదా దావం ఖాణ్డవం పరిరక్షతి। న చ శక్నోమ్యహం దగ్ధుం రక్ష్యమాణం మహాత్మనా
ఈ ఖాండవ అరణ్యాన్ని ఇంద్రుడు ఎప్పుడూ కాపాడుతున్నాడు. ఆ మహాత్ముడు కాపాడుతుండగా, నేను దీన్ని కాల్చలేను.
వసత్యత్ర సఖా తస్య తక్షకః పన్నగః సదా। సగణస్తత్కృతే దావం పరిరక్షతి వజ్రభృత్
ఇక్కడ తక్షకుడు అనే పాము తన స్నేహితులతో కలిసి నివసిస్తున్నాడు. అతని కోసం వజ్రాయుధాన్ని ధరించిన ఇంద్రుడు ఈ అడవిని కాపాడుతున్నాడు.
తత్ర భూతాన్యనేకాని రక్ష్యన్తేఽస్య ప్రసఙ్గతః। తం దిధక్షుర్న శక్నోమి దగ్ధుం శక్రస్య తేజసా
అక్కడ అనేక జీవులు తక్షకుని సంబంధంతో రక్షించబడుతున్నాయి. నేను ఈ అడవిని కాల్చాలని కోరుకున్నా, ఇంద్రుని బలంతో అది నాకు సాధ్యపడటం లేదు.
స మాం ప్రజ్వలితం దృష్ట్వా మేఘామ్భోభిః ప్రవర్షతి। తతో దగ్ధుం న శక్నోమి దిధక్షుర్దావమీప్సితమ్
నేను అగ్నిలా మండుతుంటే, అతను మేఘాలతో వర్షాన్ని కురిపిస్తాడు. అందువల్ల, నేను ఎంతగా కాల్చాలని కోరుకున్నా, నా ఇష్టానుసారం ఈ అడవిని కాల్చలేకపోతున్నాను.
స యువాభ్యాం సహాయాభ్యామస్త్రవిద్భ్యాం సమాగతః। దహేయం ఖాణ్డవం దావమేతదన్నం వృతం మయా
మీ ఇద్దరూ నా సహాయకులుగా, ఆయుధాలలో నిపుణులుగా నాతో కలిసి ఉంటే, నేను నా ఆహారంగా ఎంచుకున్న ఈ ఖాండవ అడవిని కాల్చగలను.
యువాం హ్యుదకధారాస్తా భూతాని చ సమన్తతః। ఉత్తమాస్త్రవిదౌ సమ్యక్సర్వతో వారయిష్యథః
మీరిద్దరూ శ్రేష్ఠమైన ఆయుధాలలో ప్రావీణ్యం కలవారు కనుక, మీరు అన్ని వైపులా నీటి ప్రవాహాలను, అన్ని జీవులను పూర్తిగా అడ్డుకుంటారు.
కిమర్థం భగవానగ్నిః ఖాణ్డవం దగ్ధుమిచ్ఛతి। రక్ష్యమాణం మహేన్ద్రేణ నానాసత్వసమాయుతమ్
భగవంతుడైన అగ్ని, ఇంద్రుడు కాపాడుతున్న, ఎన్నో జీవులతో నిండిన ఖాండవాన్ని ఎందుకు కాల్చాలనుకుంటున్నాడు?
న హ్యేతత్కారణం బ్రహ్మన్నల్పం సంప్రతిభాతి మే। యద్దదాహ సుసంక్రుద్ధః ఖాణ్డవం హవ్యవాహనః
బ్రాహ్మణా! అగ్ని దేవుడు కోపంతో ఖాండవాన్ని కాల్చిన కారణం చిన్నది కాదని నాకు అనిపించదు.
ఏతద్విస్తరశో బ్రహ్మన్శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్త్వతః। ఖాణ్డవస్య పురా దాహో యథా సమభవన్మునే
బ్రాహ్మణా! ఖాండవం పూర్వకాలంలో ఎలా కాలిపోయిందో, ఆ సంగతిని నాకు పూర్తిగా, నిజంగా వినాలని ఉంది.
శృణు మే బ్రువతో రాజన్సర్వమేతద్యథాతథమ్। యన్నిమిత్తం దదాహాగ్నిః ఖాణ్డవం పృథివీపతే
రాజా! అగ్ని దేవుడు ఖాండవాన్ని ఎందుకు కాల్చాడో నేను యథాతథంగా చెప్పబోతున్నాను. దయచేసి విను.
హన్త తే కథయిష్యామి పౌరాణీమృషిసంస్తుతామ్। కథామిమాం నరశ్రేష్ఠ ఖాణ్డవస్య వినాశినీమ్
నరశ్రేష్ఠ! మునులచే ప్రశంసించబడిన, ఖాండవ వినాశనానికి సంబంధించిన ఈ పురాతన కథను ఇప్పుడు నేను నీకు చెప్పబోతున్నాను.
పౌరాణః శ్రూయతే రాజన్రాజా హరిహయోపమః। శ్వేతకిర్నామ విఖ్యాతో బలవిక్రమసంయుతః
రాజా! పురాతన కాలంలో శ్వేతకి అనే రాజు ఉండేవాడు. అతడు శౌర్యంలో హరి, హయులతో సమానంగా పేరుగాంచాడు.
యజ్వా దానపతిర్ధీమాన్యథా నాన్యోఽస్తి కశ్చన। `జగ్రాహ దీక్షాం స నృపః తదా ద్వాదశవార్షికీమ్
అతడు యజ్ఞాలు చేసే వాడు, దానం చేసే వాడు, బుద్ధిమంతుడు—ఇలాంటి వారు మరొకరు లేరు. ఆ రాజు అప్పట్లో పన్నెండు సంవత్సరాల దీక్షను స్వీకరించాడు.
తస్య సత్రే సదా తస్మిన్సమాగచ్ఛన్మహర్షయః। వేదవేదాఙ్గవిద్వాంసో బ్రాహ్మణాశ్చ సహస్రశః
ఆయన యజ్ఞంలో ఎప్పుడూ మహర్షులు, వేదాలు, వేదాంగాలు తెలిసిన బ్రాహ్మణులు వేలాది మంది చేరేవారు.
ఈజే చ స మహాయజ్ఞైః క్రతుభిశ్చాప్తదక్షిణైః
అతడు గొప్ప యజ్ఞాలతో, సమృద్ధిగా దానాలు ఇచ్చే క్రతువులతో దేవతలను పూజించాడు.
తస్య నాన్యాఽభవద్బుద్ధిర్దివసే దివసే నృప। సత్రే క్రియాసమారమ్భే దానేషు వివిధేషు చ
ఆ రాజుకు ప్రతీ రోజు యజ్ఞకార్యాలు ప్రారంభించడం, వివిధ రకాల దానాలు చేయడం తప్ప ఇంకేమీ మనసులో ఉండేది కాదు.
ఋత్విగ్భిః సహితో ధీమానేవమీజే స భూమిపః। తతస్తు ఋత్విజశ్చాస్య ధూమవ్యాకులలోచనాః
ఆ భూమిపతి ఆచార్యులతో కలిసి యజ్ఞాన్ని నిర్వహించేవాడు. అయితే, కాలక్రమంలో ఆ యాజ్ఞికుల కళ్ళు పొగతో బాధపడిపోయాయి.