విహరన్ఖాణ్డవప్రస్థే కాననేషు చ మాధవః। పుష్పితోపవనాం దివ్యాం దదర్శ యమునాం నదీమ్
మాధవుడు ఖాండవప్రస్థంలో, అటవీ ప్రాంతాల్లో విహరిస్తూ, పుష్పాలతో అలంకరించబడిన దివ్యమైన యమునా నదిని చూశాడు.
తస్యాస్తీరే వనం దివ్యం సర్వర్తుసుమనోహరమ్। ఆలయం సర్వభూతానాం ఖాణ్డవం ఖడ్గచర్మభృత్
ఆ నదీ తీరంలో అన్ని కాలాల్లో అందంగా ఉండే అద్భుతమైన అడవి ఉంది. అది అన్ని జంతువులకు నివాసంగా, ఖడ్గాలు, కవచాలు ధరించినవారు తిరిగే ఖాండవవనం.
దదర్శ కృత్స్నం తం దేశం సహితః సవ్యసాచినా। ఋక్షగోమాయుశార్దూలవృకకృష్ణమృగాన్వితమ్
సవ్యసాచితో కలిసి, ఆ ప్రాంతాన్ని మొత్తం చూశారు. అక్కడ ఎలుగుబంట్లు, గోమాయులు, పులులు, నక్కలు, నల్ల జింకలు విరివిగా ఉన్నాయి.
శాఖామృగగణైర్జుష్టం గజద్వీపినిషేవితమ్। శకబర్హిణదాత్యూహహంససారసనాదితమ్
ఆ అడవి కోతుల గుంపులతో నిండిపోయి, ఏనుగులు తిరిగే చోటు. అక్కడ నెమళ్ళు, బాతులు, కొంగలు, హంసలు, సరసపక్షులు అరుపులతో మారుమోగింది.
నానామృగసహస్రైశ్చ పక్షిభిశ్చ సమావృతమ్। మానార్హం తచ్చ సర్వేషాం దేవదానవరక్షసామ్
విభిన్న జంతువులు, పక్షులు వేల సంఖ్యలో అక్కడ ఉన్నాయి. అది దేవతలు, అసురులు, రాక్షసులకు కూడా గౌరవించదగిన స్థలం.
ఆలయం పన్నగేన్ద్రస్య తక్షకస్య మహాత్మనః। వేణుశాల్మలిబిల్వాతిముక్తజంబ్వామ్రచమ్పకైః
అది మహాత్ముడైన తక్షకుడు అనే నాగరాజు నివాసమైన ప్రదేశం. అక్కడ వెదురు, శాల్మలి, బిల్వం, జంబు, మామిడి, చంపక వృక్షాలు ఉన్నాయి.
అఙ్కోలపనసాశ్వత్థతాలజమ్బీరవఞ్జులైః। ఏకపద్మకతాలైశ్చ శతశశ్చైవ రౌహిణైః
అక్కడ అంకోళ, పనస, అశ్వత్థ, తాళ, నిమ్మ, వంజుల వృక్షాలు, ఒక్క పువ్వుతో తాళ వృక్షాలు, వందలాది రౌహిణి చెట్లు ఉన్నాయి.
నానావృక్షైః సమాయుక్తం నానాగుల్మసమావృతమ్। వేత్రకీచకసంయుక్తమాశీవిషనిషేవితమ్
అది ఎన్నో రకాల వృక్షాలతో, విభిన్న పొదలతో, వెదురు, కీచకాలతో నిండిపోయి, విషసర్పాలు నివసించే అడవి.
విగతార్కం మహాభోగవితతద్రుమసఙ్కటమ్। వ్యాలదంష్ట్రిగణాకీర్ణం వర్జితం సర్వమానుషైః
అక్కడ సూర్యకాంతి కనిపించదు. పెద్ద పెద్ద వేలు, చెట్లు కలిసిపోయి, పాములు, దంతాలున్న జంతువులతో నిండిపోయి, మనుషులు ఎవరూ ఉండరు.
రక్షసాం భుజగేన్ద్రాణాం పక్షిణాం చ మహాలయమ్। ఖాణ్డవం సుమహాప్రాజ్ఞః సర్వలోకవిభాగవిత్
ఖాండవవనం రాక్షసులు, నాగరాజులు, పక్షులు నివసించే గొప్ప స్థలం. అన్ని లోకాల విషయాలు తెలిసిన మహాపండితులకు అది ప్రసిద్ధి.
దృష్టవాన్సర్వలోకేశ అర్జునేన సమన్వితః। పీతామ్బరధరో దేవస్తద్వనం బహుధా చరన్
అన్ని లోకాల అధిపతి, అర్జునుడితో కలిసి, ఆ అడవిని చూశాడు. పసుపు వస్త్రాలు ధరించిన ఆ దేవుడు ఆ అడవిలో ఎన్నో విధాలుగా సంచరించాడు.
సద్రుమస్య సయక్షస్య సభూతగణపక్షిణః। ఖాణ్డవస్య వినాశం తం దదర్శ మధుసూదనః
మధుసూదనుడు ఆ ఖాండవవనాన్ని, దాని చెట్లు, యక్షులు, జంతు సమూహాలు, పక్షులతో కూడిన విధంగా నాశనం అయినదాన్ని చూశాడు.
విహారదేశం సంప్రాప్య నానాద్రుమమనుత్తమమ్। గృహైరుచ్చావచైర్యుక్తం పురన్దరపురోపమమ్
ఆనందంగా విహరించడానికి, అద్భుతమైన ఎన్నో రకాల చెట్లతో, ఎత్తయిన, తక్కువ ఇళ్లతో, ఇంద్రుని నగరాన్ని పోలిన ప్రదేశానికి వారు చేరుకున్నారు.
భక్ష్యైర్భోజ్యైశ్చ పేయైశ్చ రసవద్బిర్మహాధనైః। మాల్యైశ్చ వివిధైర్గన్ధైస్తథా వార్ష్మేయపాణ్డవౌ
అక్కడ పాండవులు, వాసుదేవుడు వివిధ రకాల భక్ష్యాలు, భోజ్యాలు, పానీయాలు, రుచికరమైన పదార్థాలు, పుష్పమాలలు, సుగంధాలు, గొప్ప ధనాలు ఆస్వాదించారు.
తదా వివిశతుః పూర్ణం రత్నైరుచ్చావచైః శుభైః। యథోపజోషం సర్వశ్చ జనశ్చిక్రీడ భారత
ఆ తర్వాత వారు అద్భుతమైన, ఎత్తయిన, తక్కువ రత్నాలతో నిండిన ఆ ప్రదేశంలోకి ప్రవేశించారు. అందులోని ప్రజలు తమ ఇష్టానుసారం ఆనందంగా ఆడుకున్నారు.
స్త్రియశ్చ విపులశ్రోష్ణ్యశ్చారుపీనపయోధరాః। మదస్ఖలితగామిన్యశ్చిక్రీడుర్వామలోచనాః
విస్తారమైన నడుములు, అందమైన పుష్టిగా ఉన్న వక్షోజాలు, మదంతో తూలుతూ నడిచే, ఆకర్షణీయమైన కళ్లతో ఉన్న స్త్రీలు కూడా అక్కడ ఆనందంగా ఆడుకున్నారు.
వనే కాశ్చిజ్జలే కాశ్చిత్కాశ్చిద్వేశ్మసు చాఙ్గనాః। యథాదేశం యథాప్రీతి చిక్రీడుః పార్థకృష్ణయోః
అక్కడ కొంతమంది స్త్రీలు అడవిలో, మరికొంత మంది నీటిలో, ఇంకొంత మంది ఇళ్లలో, తమకు ఇష్టమైన చోట, ఇష్టమైన విధంగా, పార్థుడు, కృష్ణుడు ఇద్దరి తోడుగా ఆనందంగా ఆడుకుంటున్నారు.
వాసుదేవప్రియా నిత్యం సత్యభామా చ భామినీ। ద్రౌపదీ చ సుభద్రా చ వాసాంస్యాభరణాని చ। ప్రాయచ్ఛన్త మహారాజ స్త్రీణాం తాః స్మ మదోత్కటాః
వాసుదేవునికి ఎప్పుడూ ప్రియమైన సత్యభామ, ద్రౌపది, సుభద్ర — ఈ అందమైన స్త్రీలు, రాజా! ఆనందంతో మదంలో మునిగి, ఇతర స్త్రీలకు వస్త్రాలు, ఆభరణాలు ఇచ్చారు.
కాశ్చిత్ప్రహృష్టా ననృతుశ్చుక్రుశుశ్చ తథా పరాః। జహసుశ్చ పరా నార్యః పపుశ్చాన్యా వరాసవమ్
కొంతమంది స్త్రీలు ఉల్లాసంగా నాట్యం చేశారు, మరికొందరు అరవారు, ఇంకొందరు నవ్వారు, ఇంకొంత మంది మంచి మద్యం తాగారు.
రురుధుశ్చాపరాస్తత్ర ప్రజఘ్నుశ్చ పరస్పరమ్। మన్త్రయామాసురన్యాశ్చ రహస్యాని పరస్పరమ్
అక్కడ ఇంకొంత మంది స్త్రీలు ఏడ్చారు, మరికొందరు ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నారు, ఇంకొందరు పరస్పరం రహస్యంగా మాటలు చెప్పుకున్నారు.
వేణువీణామృదఙ్గానాం మనోజ్ఞానాం చ సర్వశః। శబ్దేన పూర్యతే హర్మ్యం తద్వనం సుమహర్ద్ధిమత్
అక్కడి ఆ భవనం, ఆ అద్భుతమైన అడవి అంతా వేణువు, వీణ, మృదంగం లాంటి మధురమైన సంగీత ధ్వనులతో నిండి పోయింది.
తస్మింస్తదా వర్తమానో కురుదాశార్హనన్దనౌ। సమీపం జగ్మతుః కంచిదుద్దేశం సుమనోహరమ్
ఆ సమయంలో, కురువంశీయుడు, దాశార్హుని కుమారుడు ఇద్దరూ అక్కడ ఉండగా, దగ్గరలో ఉన్న ఒక అందమైన ప్రదేశానికి కలిసి వెళ్లారు.
తత్ర గత్వా మహాత్మానౌ కృష్ణౌ పరపురఞ్జయౌ। మహార్హాసనయో రాజంస్తతస్తౌ సన్నిషీదతుః
అక్కడికి వెళ్లిన తర్వాత, మహాత్ములైన కృష్ణుడు, శత్రు నగరాలను జయించిన పార్థుడు, రాజా! ఎంతో విలువైన ఆసనాలపై కూర్చున్నారు.
తత్ర పూర్వవ్యతీతాని విక్రాన్తానీతరాణి చ। బహూని కథయిత్వా తౌ రేమాతే పార్థమాధవౌ
అక్కడ, పూర్వంలో జరిగిన ఎన్నో వీర కార్యాలు, ఇతర విషయాలు చెప్పుకుంటూ, పార్థుడు, మాధవుడు ఇద్దరూ ఆనందంగా గడిపారు.
తత్రోపవిష్టౌ ముదితౌ నాకపృష్ఠేఽశ్వినావివ। అభ్యాగచ్ఛత్తదా విప్రో వాసుదేవధనఞ్జయౌ
అక్కడ ఆనందంగా, ఆకాశంలో అశ్వినీ దేవతలు ఎలా ఉంటారో అలా కూర్చున్న వాసుదేవుడు, ధనంజయుడిని ఒక బ్రాహ్మణుడు దగ్గరకు వచ్చాడు.
బృహచ్ఛాలప్రతీకాశః ప్రతప్తకనకప్రభః। హరిపిఙ్గోజ్జ్వలశ్మశ్రుః ప్రమాణాయామతః సమః
ఆ బ్రాహ్మణుడు పెద్ద చెట్టు లాంటి ఆకారంలో, మెరిసే బంగారం వలె ప్రకాశిస్తూ, పసుపు రంగు గడ్డంతో, అన్ని విధాలా సమానంగా ఉన్నాడు.
తరుణాదిత్యసఙ్కాశశ్చీరవాసా జటాధరః। పద్మపత్రాననః పిఙ్గస్తేజసా ప్రజ్వలన్నివ
ఆయన ఉదయ సూర్యుని లాగా మెరిసిపోతూ, వృక్షచర్మాలు ధరించి, జటలు వేసుకుని, కమలదళం లాంటి ముఖంతో, పసుపు కాంతితో ప్రకాశిస్తూ కనిపించాడు.
జగామ తౌ కృష్ణపార్థౌ దిధక్షుః ఖాణ్డవం వనమ్। ఉపసృష్టం తు తం కృష్ణో భ్రాజమానం ద్విజోత్తమమ్। అర్జనో వాసుదేవశ్చ తూర్ణముత్పత్య తస్థతుః
ఆ బ్రాహ్మణుడు ఖాండవ అరణ్యాన్ని కాల్చాలని ఆశిస్తూ, కృష్ణుడు, పార్థుడు దగ్గరకు వచ్చాడు. అతను దగ్గరికి రాగానే, కాంతివంతుడైన ఆ ద్విజుడు చూసి, వాసుదేవుడు, అర్జునుడు వెంటనే లేచి నిలబడ్డారు.
సోఽబ్రవీదర్జునం చైవ వాసుదేవం చ సాత్వతమ్। లోకప్రవీరౌ తిష్ఠన్తౌ కాణ్డవస్య సమీపతః
ఆయన అర్జునుడు, వాసుదేవుడు ఇద్దరినీ, ఖాండవానికి దగ్గరగా నిలబడి ఉన్న వీరుల్ని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
బ్రాహ్మణో బహుభోక్తాఽస్మి బుఞ్జేఽపరిమితం సదా। భిక్షే వార్ష్ణేయపార్థౌ వామేకాం తృప్తిం ప్రయచ్ఛతమ్
నేను బ్రాహ్మణుడిని, చాలా తినేవాడిని, ఎప్పుడూ అపరిమితంగా భక్షిస్తాను. వృష్ణికులవాడా, పార్థా! మీరు ఇద్దరూ నాకు ఒక సంతృప్తిని భిక్షగా ఇవ్వండి.