తం తు ధౌమ్యాదయో విప్రాః పరివార్యోపతస్థిరే। బృహస్పతిసమా ముఖ్యాః ప్రజాపతిమివామరాః
ఆ సమయంలో, ధౌమ్యుడు మొదలైన బ్రాహ్మణులు, బృహస్పతితో సమానమైన ప్రధానులు, అమృతదేవతలు ప్రజాపతిని చుట్టినట్లుగా, ఆయన చుట్టూ చేరారు.
ధర్మరాజే హ్యతిప్రీత్యా పూర్ణచన్ద్ర ఇవామలే। ప్రజానాం రేమిరే తుల్యం నేత్రాణి హృదయాని చ
ధర్మరాజుని పట్ల అపారమైన ప్రేమతో, ప్రజల కళ్ళు, హృదయాలు, నిర్మలమైన పూర్ణచంద్రుని చూసినట్టే ఆనందించాయి.
న తు కేవలదైవేన ప్రజా భావేన రేమిరే। యద్బభూవ మనఃకాన్తం కర్మణా స చకార తత్
కేవలం విధి వల్లే ప్రజలు సంతోషించలేదు; వారికి మనసుకు నచ్చినది ఏదైనా, ఆయన తన చేతులతో అది సాధించేవాడు.
న హ్యయుక్తం న చాసత్యం నాసహ్యం న చ వాఽప్రియమ్। భాషితం చారుభాషస్య జజ్ఞే పార్థస్య ధీమతః
పార్థుడు, మధురంగా మాట్లాడే, జ్ఞానవంతుడు; అతని నోట నుండి అసత్యం, అనుచితం, భరించలేని మాట, అప్రీతికరమైనది ఎప్పుడూ రాలేదు.
స హి సర్వస్య లోకస్య హితమాత్మన ఏవ చ। చికీర్షన్సుమహాతేజా రేమే భరతసత్తమ
అతను, భరత వంశశ్రేష్ఠుడా, తనకూ, సమస్త లోకానికీ మేలు కావాలని కోరుతూ, మహాతేజస్సుతో సంతోషంగా జీవించాడు.
తథా తు ముదితాః సర్వే పాణ్డవా విగతజ్వరాః। అవసన్పృథివీపాలాఁస్తాపయన్తః స్వతేజసా
అలా, పాండవులందరూ బాధలు లేకుండా, ఆనందంగా, తమ తేజస్సుతో భూమిని పాలిస్తూ జీవించారు.
తతః కతిపయాహస్య బీభత్సుః కృష్ణమబ్రవీత్। ఉష్ణాని కృష్ణ వర్తన్తే గచ్ఛావో యమునాం ప్రతి
కొన్ని రోజులకు తరువాత, అర్జునుడు కృష్ణునితో ఇలా అన్నాడు: 'కృష్ణా, వాతావరణం వేడిగా ఉంది; మనం యమునా నదికి వెళ్లుదాం.'
సుహృజ్జనవృతౌ తత్ర విహృత్య మధుసూదన। సాయాహ్నే పునరేష్యావో రోచతాం తే జనార్దన
అక్కడ మన స్నేహితులతో కలిసి ఆనందంగా విహరించుదాం మధుసూదనా; సాయంత్రం తిరిగి వస్తాం, నీకు ఇష్టం అయితే జనార్దనా.
కున్తీమాతర్మమాప్యేతద్రోచతే యద్వయం జలే। సుహృజ్జనవృతాః పార్థ విహరేమ యథాసుఖమ్
కుంతీ తల్లి, నీకు నచ్చినట్టు నాకు కూడా ఈ ఆలోచన ఎంతో ఇష్టం. మనం స్నేహితులతో కలిసి నీటిలో ఆనందంగా విహరించుకుందాం, పార్థా.
ఆమన్త్ర్య తౌ ధర్మరాజమనుజ్ఞాప్య చ భారత। జగ్మతుః పార్థగోవిన్దౌ సుహృజ్జనవృతౌ తతః
ధర్మరాజును అభివాదం చేసి, ఆయన అనుమతి తీసుకుని, పార్థుడు, గోవిందుడు, స్నేహితులతో కలిసి అక్కడి నుండి బయలుదేరారు.
విహరన్ఖాణ్డవప్రస్థే కాననేషు చ మాధవః। పుష్పితోపవనాం దివ్యాం దదర్శ యమునాం నదీమ్
మాధవుడు ఖాండవప్రస్థంలో, అటవీ ప్రాంతాల్లో విహరిస్తూ, పుష్పాలతో అలంకరించబడిన దివ్యమైన యమునా నదిని చూశాడు.
తస్యాస్తీరే వనం దివ్యం సర్వర్తుసుమనోహరమ్। ఆలయం సర్వభూతానాం ఖాణ్డవం ఖడ్గచర్మభృత్
ఆ నదీ తీరంలో అన్ని కాలాల్లో అందంగా ఉండే అద్భుతమైన అడవి ఉంది. అది అన్ని జంతువులకు నివాసంగా, ఖడ్గాలు, కవచాలు ధరించినవారు తిరిగే ఖాండవవనం.
దదర్శ కృత్స్నం తం దేశం సహితః సవ్యసాచినా। ఋక్షగోమాయుశార్దూలవృకకృష్ణమృగాన్వితమ్
సవ్యసాచితో కలిసి, ఆ ప్రాంతాన్ని మొత్తం చూశారు. అక్కడ ఎలుగుబంట్లు, గోమాయులు, పులులు, నక్కలు, నల్ల జింకలు విరివిగా ఉన్నాయి.
శాఖామృగగణైర్జుష్టం గజద్వీపినిషేవితమ్। శకబర్హిణదాత్యూహహంససారసనాదితమ్
ఆ అడవి కోతుల గుంపులతో నిండిపోయి, ఏనుగులు తిరిగే చోటు. అక్కడ నెమళ్ళు, బాతులు, కొంగలు, హంసలు, సరసపక్షులు అరుపులతో మారుమోగింది.
నానామృగసహస్రైశ్చ పక్షిభిశ్చ సమావృతమ్। మానార్హం తచ్చ సర్వేషాం దేవదానవరక్షసామ్
విభిన్న జంతువులు, పక్షులు వేల సంఖ్యలో అక్కడ ఉన్నాయి. అది దేవతలు, అసురులు, రాక్షసులకు కూడా గౌరవించదగిన స్థలం.
ఆలయం పన్నగేన్ద్రస్య తక్షకస్య మహాత్మనః। వేణుశాల్మలిబిల్వాతిముక్తజంబ్వామ్రచమ్పకైః
అది మహాత్ముడైన తక్షకుడు అనే నాగరాజు నివాసమైన ప్రదేశం. అక్కడ వెదురు, శాల్మలి, బిల్వం, జంబు, మామిడి, చంపక వృక్షాలు ఉన్నాయి.
అఙ్కోలపనసాశ్వత్థతాలజమ్బీరవఞ్జులైః। ఏకపద్మకతాలైశ్చ శతశశ్చైవ రౌహిణైః
అక్కడ అంకోళ, పనస, అశ్వత్థ, తాళ, నిమ్మ, వంజుల వృక్షాలు, ఒక్క పువ్వుతో తాళ వృక్షాలు, వందలాది రౌహిణి చెట్లు ఉన్నాయి.
నానావృక్షైః సమాయుక్తం నానాగుల్మసమావృతమ్। వేత్రకీచకసంయుక్తమాశీవిషనిషేవితమ్
అది ఎన్నో రకాల వృక్షాలతో, విభిన్న పొదలతో, వెదురు, కీచకాలతో నిండిపోయి, విషసర్పాలు నివసించే అడవి.
విగతార్కం మహాభోగవితతద్రుమసఙ్కటమ్। వ్యాలదంష్ట్రిగణాకీర్ణం వర్జితం సర్వమానుషైః
అక్కడ సూర్యకాంతి కనిపించదు. పెద్ద పెద్ద వేలు, చెట్లు కలిసిపోయి, పాములు, దంతాలున్న జంతువులతో నిండిపోయి, మనుషులు ఎవరూ ఉండరు.
రక్షసాం భుజగేన్ద్రాణాం పక్షిణాం చ మహాలయమ్। ఖాణ్డవం సుమహాప్రాజ్ఞః సర్వలోకవిభాగవిత్
ఖాండవవనం రాక్షసులు, నాగరాజులు, పక్షులు నివసించే గొప్ప స్థలం. అన్ని లోకాల విషయాలు తెలిసిన మహాపండితులకు అది ప్రసిద్ధి.
దృష్టవాన్సర్వలోకేశ అర్జునేన సమన్వితః। పీతామ్బరధరో దేవస్తద్వనం బహుధా చరన్
అన్ని లోకాల అధిపతి, అర్జునుడితో కలిసి, ఆ అడవిని చూశాడు. పసుపు వస్త్రాలు ధరించిన ఆ దేవుడు ఆ అడవిలో ఎన్నో విధాలుగా సంచరించాడు.
సద్రుమస్య సయక్షస్య సభూతగణపక్షిణః। ఖాణ్డవస్య వినాశం తం దదర్శ మధుసూదనః
మధుసూదనుడు ఆ ఖాండవవనాన్ని, దాని చెట్లు, యక్షులు, జంతు సమూహాలు, పక్షులతో కూడిన విధంగా నాశనం అయినదాన్ని చూశాడు.
విహారదేశం సంప్రాప్య నానాద్రుమమనుత్తమమ్। గృహైరుచ్చావచైర్యుక్తం పురన్దరపురోపమమ్
ఆనందంగా విహరించడానికి, అద్భుతమైన ఎన్నో రకాల చెట్లతో, ఎత్తయిన, తక్కువ ఇళ్లతో, ఇంద్రుని నగరాన్ని పోలిన ప్రదేశానికి వారు చేరుకున్నారు.
భక్ష్యైర్భోజ్యైశ్చ పేయైశ్చ రసవద్బిర్మహాధనైః। మాల్యైశ్చ వివిధైర్గన్ధైస్తథా వార్ష్మేయపాణ్డవౌ
అక్కడ పాండవులు, వాసుదేవుడు వివిధ రకాల భక్ష్యాలు, భోజ్యాలు, పానీయాలు, రుచికరమైన పదార్థాలు, పుష్పమాలలు, సుగంధాలు, గొప్ప ధనాలు ఆస్వాదించారు.
తదా వివిశతుః పూర్ణం రత్నైరుచ్చావచైః శుభైః। యథోపజోషం సర్వశ్చ జనశ్చిక్రీడ భారత
ఆ తర్వాత వారు అద్భుతమైన, ఎత్తయిన, తక్కువ రత్నాలతో నిండిన ఆ ప్రదేశంలోకి ప్రవేశించారు. అందులోని ప్రజలు తమ ఇష్టానుసారం ఆనందంగా ఆడుకున్నారు.
స్త్రియశ్చ విపులశ్రోష్ణ్యశ్చారుపీనపయోధరాః। మదస్ఖలితగామిన్యశ్చిక్రీడుర్వామలోచనాః
విస్తారమైన నడుములు, అందమైన పుష్టిగా ఉన్న వక్షోజాలు, మదంతో తూలుతూ నడిచే, ఆకర్షణీయమైన కళ్లతో ఉన్న స్త్రీలు కూడా అక్కడ ఆనందంగా ఆడుకున్నారు.
వనే కాశ్చిజ్జలే కాశ్చిత్కాశ్చిద్వేశ్మసు చాఙ్గనాః। యథాదేశం యథాప్రీతి చిక్రీడుః పార్థకృష్ణయోః
అక్కడ కొంతమంది స్త్రీలు అడవిలో, మరికొంత మంది నీటిలో, ఇంకొంత మంది ఇళ్లలో, తమకు ఇష్టమైన చోట, ఇష్టమైన విధంగా, పార్థుడు, కృష్ణుడు ఇద్దరి తోడుగా ఆనందంగా ఆడుకుంటున్నారు.
వాసుదేవప్రియా నిత్యం సత్యభామా చ భామినీ। ద్రౌపదీ చ సుభద్రా చ వాసాంస్యాభరణాని చ। ప్రాయచ్ఛన్త మహారాజ స్త్రీణాం తాః స్మ మదోత్కటాః
వాసుదేవునికి ఎప్పుడూ ప్రియమైన సత్యభామ, ద్రౌపది, సుభద్ర — ఈ అందమైన స్త్రీలు, రాజా! ఆనందంతో మదంలో మునిగి, ఇతర స్త్రీలకు వస్త్రాలు, ఆభరణాలు ఇచ్చారు.
కాశ్చిత్ప్రహృష్టా ననృతుశ్చుక్రుశుశ్చ తథా పరాః। జహసుశ్చ పరా నార్యః పపుశ్చాన్యా వరాసవమ్
కొంతమంది స్త్రీలు ఉల్లాసంగా నాట్యం చేశారు, మరికొందరు అరవారు, ఇంకొందరు నవ్వారు, ఇంకొంత మంది మంచి మద్యం తాగారు.
రురుధుశ్చాపరాస్తత్ర ప్రజఘ్నుశ్చ పరస్పరమ్। మన్త్రయామాసురన్యాశ్చ రహస్యాని పరస్పరమ్
అక్కడ ఇంకొంత మంది స్త్రీలు ఏడ్చారు, మరికొందరు ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నారు, ఇంకొందరు పరస్పరం రహస్యంగా మాటలు చెప్పుకున్నారు.