కుకురాన్ధకవృష్ణీనామపయానం చ పాణ్డవః। వినిశ్చిత్య తతః పార్థః సుభద్రామిదమబ్రవీత్
కుకురులు, అంధకులు, వృష్ణులు వెళ్లిపోయారని తెలుసుకున్న పాండవుడు, ఆ తరువాత సుభద్రను ఇలా ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.
శృణు భద్రే యథాశాస్త్రం హితార్థం మునిభిః కృతమ్। వివాహం బహుధా సత్సు వర్ణానాం ధర్మసంయుతమ్
సుభద్రా! శాస్త్రానుసారం, మునులు ప్రజల హితార్థంగా స్థాపించిన వివాహ విధానాలు ఎన్నో ఉన్నాయి. వాటిని వర్ణాల ధర్మంతో కలిపి విను.
కన్యాయాస్తు పితా భ్రాతా మాతా మాతుల ఏవ వా। పితుః పితా పితుర్భ్రాతా దానే తు ప్రభుతాం గతః
ఒక కన్యకు తండ్రి, అన్న, తల్లి, మామ లేదా తండ్రి తండ్రి, తండ్రి సోదరుడు — వీళ్లలో ఎవరో ఒకరు ఆమెను ఇచ్చే హక్కు కలిగి ఉంటారు.
మహోత్సవం పశుపతేర్ద్రష్టుకామః పితా తవ। అన్తర్ద్వీపం గతో భద్రే పుత్రైః పౌత్రైః సబాన్ధవైః
నీ తండ్రి, పశుపతి మహోత్సవాన్ని చూడాలనే కోరికతో, తన కుమారులు, మనవలు, బంధువులతో కలిసి అంతర్ద్వీపానికి వెళ్లాడు, సుభద్రా.
మమ చైవ విశాలాక్షి విదేశస్థా హి బాన్ధవాః। తస్మాత్సుభద్రే గాన్ధర్వో వివాహః పఞ్చమః స్మృతః
మరియు నా బంధువులు కూడా విదేశాల్లో ఉన్నారు, విశాలనేత్రా! అందువల్ల, సుభద్రా, గాంధర్వ వివాహం ఐదవదిగా పరిగణించబడుతుంది.
సమాగమే తు కన్యాయాః క్రియాః ప్రోక్తాశ్చతుర్విధాః। తేషాం ప్రవృత్తిం సాధూనాం శృణు మాధవి తద్యథా
కన్యకు సంయోగ సమయంలో నాలుగు విధాల క్రియలు చెప్పబడ్డాయి. అవి సద్గుణులు ఎలా ఆచరిస్తారో విను, మాధవి.
వరమాహూయ విధినా పిత్రా దత్తా తథార్థినే। సా పత్నీ తు పరైరుక్తా సా వశ్యా తు పతివ్రతా
వరుణ్ని పిలిపించి, తండ్రి నియమానుసారం కన్యను ఇచ్చినప్పుడు, అలాంటి భార్యను ఇతరులు పతివ్రతగా, భర్తకు వశంగా ఉంటుందని అంటారు.
భృత్యానాం భరణార్థాయ ఆత్మనః పోషణాయ చ। దానే గృహీతా యా నారీ సా భార్యేతి స్మృతా బుధైః
ఉపాధ్యాయులు లేదా స్వంత పోషణ కోసం పెళ్లి చేసుకున్న స్త్రీని, పండితులు భార్యగా గుర్తిస్తారు.
ధర్మతో వరయిత్వా తు ఆనీయ స్వం నివేశనమ్। న్యాయేన దత్తాతారుణ్యే దారాః పితృకృతాః స్మృతాః
ధర్మబద్ధంగా, కన్యను ఎంచుకుని, తన ఇంటికి తీసుకెళ్లి, యవ్వనంలో న్యాయంగా ఇచ్చిన భార్యను తండ్రి ఇచ్చినదిగా అంటారు.
గాన్ధర్వేణ వివాహేన రాగాత్పుత్రార్థకారణాత్। ఆత్మనాఽనుగృహీతా యా వశ్యా సా తు ప్రజావతీ
గాంధర్వ వివాహంలో, ప్రేమతో, సంతాన కోరికతో, స్త్రీ స్వయంగా అంగీకరించి భార్యగా మారి, సంతానం కలుగుతుంది.
జనయేద్యా తు భర్తారం జాయా ఇత్యేవ నామతః। పత్నీ భార్యా చ దారాశ్చ జాయా చేతి చతుర్విధాః
భర్తను కనుగొనిన స్త్రీని 'జాయ' అని పిలుస్తారు. భార్య, సతీమణి, దంపతులు, జాయ — ఇవే నాలుగు పేర్లు.
చతస్ర ఏవాగ్నిసాక్ష్యాః క్రియాయుక్తాశ్చ ధర్మతః। గాన్ధర్వస్తు క్రియాహీనో రాగాదేవ ప్రవర్తతే
ఈ నాలుగు మాత్రమే అగ్ని సాక్షిగా, క్రియలతో, ధర్మబద్ధంగా జరుగుతాయి. గాంధర్వ వివాహం మాత్రం క్రియలు లేకుండా, కేవలం ప్రేమతో జరుగుతుంది.
సకామాయాః సకామేన నిర్మన్త్రో రహసి స్మృతః। మయోక్తమక్రియం చాపి కర్తవ్యం మాధవి త్వయా
కావలికలిగినవాడు, మనసులో కోరికతో, మంత్రం లేకుండా, రహస్యంగా, గుర్తు పెట్టుకున్నట్లు చేయాలి. మాధవి, నేను చెప్పినది నీవు తప్పక చేయాలి, అది చేయకపోయినా సరే.
అయనం చైవ మాసశ్చ ఋతుః పక్షస్తథా తిథిః। కరణం చ ముహూర్తం చ లగ్నసంపత్తథైవ చ
అయనం, మాసం, ఋతువు, పక్షం, తిథి, కరణం, ముహూర్తం, లగ్నం — ఇవన్నీ కూడా తెలుసుకోవాలి.
వివాహస్య విశాలాక్షి ప్రశస్తం చోత్తరాయణమ్। వైశాఖశ్చైవ మాసానాం పక్షాణాం శుక్ల ఏవ చ
వివాహానికి ఉత్తరాయణం శుభం, మాసాల్లో వైశాఖం, పక్షాల్లో శుక్లపక్షమే మంచిది, విశాలాక్షి.
నక్షత్రాణాం తథా హస్తస్తృతీయా చ తిథిష్వపి। లగ్నో హి మకరః శ్రేష్ఠః కరణానాం బవస్తథా
నక్షత్రాల్లో హస్తం, తిథుల్లో మూడవ తిథి, లగ్నాల్లో మకర లగ్నం, కరణాల్లో బవ కరణం ఉత్తమం.
మైత్రో ముహూర్తో వైవాహ్య ఆవయోః శుభకర్మణి। సర్వసంపదియం భద్రే అద్య రాత్రౌ భవిష్యతి
మైత్ర ముహూర్తం మన వివాహానికి అనుకూలంగా ఉంది. ఈ రాత్రి నీకు అన్ని శుభాలు కలుగుతాయి, భాగ్యవతీ.
భగవానస్తమభ్యేతి ఆదిత్యస్తపతాం వరః। రాత్రౌ వివాహకాలోఽయం భవిష్యతి న సంశయః
భగవంతుడు దగ్గరికి వస్తున్నాడు. ప్రకాశించే వారిలో ఉత్తముడు అయిన ఆదిత్యుడు అస్తమిస్తున్నాడు. ఈ రాత్రే వివాహానికి సమయం, సందేహం లేదు.
నారాయణోఽపి సర్వజ్ఞో నావబుధ్యేత విశ్వకృత్। ధర్మసఙ్కటమాపన్నే కిం ను కృత్వా సుఖం భవేత్
ప్రపంచాన్ని సృష్టించిన, అన్నిటిని తెలిసిన నారాయణుడికీ ఇది గ్రహించలేనిది. ధర్మసంకటంలో ఏం చేసినా సుఖం కలుగుతుందో చెప్పలేం.
మనోభవేన కామేన మోహితం మాం ప్రలాపినమ్। ప్రతివాక్యం చ మే దేవి కిం న వక్ష్యసి మాధవి
మనసులో కోరికతో, ప్రేమతో మోహించిపోయి, అయోమయంగా మాట్లాడుతున్నాను. దేవి మాధవి, నీవు నాకు సమాధానం చెప్పవా?
అర్జునస్య వచః శ్రుత్వా చిన్తయన్తీ జనార్దనమ్। నోవాచ కించిద్వచనం బాష్పదూషితలోచనా
అర్జునుని మాటలు విని, జనార్దనుని గురించి ఆలోచిస్తూ, ఆమె ఏమీ మాట్లాడలేదు. కన్నీళ్లతో కళ్లు నిండిపోయాయి.
రాగోన్మాదప్రలాపీ సన్నర్జునో జయతాం వరః। చిన్తయామాస పితరం ప్రవిశ్య చ లతాగృహమ్
రాగంతో మత్తులో మాట్లాడుతున్న అర్జునుడు, విజేతలలో శ్రేష్ఠుడు, తన తండ్రిని ఆలోచిస్తూ, లతా గృహంలోకి ప్రవేశించాడు.
చిన్తయానం తు కౌన్తేయం మత్వా శచ్యా శచీపతిః। సహితో నారదాద్యైశ్చ మునిభిశ్చ మహామనాః
కౌంతేయుడిని ఆలోచిస్తూ, శచీదేవి భర్త, నారదుడు మొదలైన మహర్షులతో కలిసి, ఆలోచనలో మునిగిపోయాడు.
గన్ధర్వైరప్సరోభిశ్చ చారణైశ్చాపి గుహ్యకైః। అరున్ధత్యా వసిష్ఠేన హ్యాజగామ కుశస్థలీమ్
గంధర్వులు, అప్సరసలు, చారణులు, గుహ్యకులు, అరుంధతి, వశిష్ఠుడు — వీరితో కలిసి కుశస్థలికి వచ్చాడు.
చిన్తితం చ సుభద్రాయాశ్చిన్తయిత్వా జనార్దనః। నిద్రయాపహృతజ్ఞానం రౌహిణేయం వినా తదా
సుభద్రా ఆలోచనలను పరిశీలించిన జనార్దనుడు, ఆ సమయంలో నిద్రతో జ్ఞానం కోల్పోయిన రౌహిణేయుడిని ఆమె లేకుండా చూశాడు.
సహాక్రూరేణ శినినా సత్యకేన గదేన చ। వసుదేవేన దేవక్యా ఆహూకేన చ ధీమతా
అక్రూరుడు, శినినుడు, సత్యకుడు, గద, వసుదేవుడు, దేవకీ, ధీరుడైన ఆహుకుడు — వీరితో కలిసి ఉన్నాడు.
ఆజగామ పురీం రాత్రౌ ద్వారకాం స్వజనైర్వృతః। పూజయిత్వా తు దేవేశో నారదాదీన్మహాయశాః
తన బంధువులతో కలిసి రాత్రి సమయంలో ద్వారక నగరానికి వచ్చాడు. మహాయశస్వి దేవేశుడు నారదుడు మొదలైనవారిని సత్కరించాడు.
కుశలప్రశ్నముక్త్వా తు దేవేన్ద్రేణాభియాచితః। వైవాహికీం క్రియాం కృష్ణః స తథేత్యేవముక్తవాన్
ఆరోగ్యాన్ని అడిగి తెలుసుకున్న తర్వాత, ఇంద్రుడు అభ్యర్థించగా, కృష్ణుడు 'వివాహకార్యాన్ని జరపండి' అని అంగీకరించాడు.
ఆహుకో వసుదేవశ్చ సహాక్రూరః ససాత్యకిః। అభిప్రణమ్య శిరసా పాకశాసనమబ్రువన్। దేవదేవ నమస్తేస్తు లోకనాథ జగత్పతే
ఆహుకుడు, వసుదేవుడు, అక్రూరుడు, సత్యకుడు, తలవంచి పాకశాసనుని నమస్కరించి ఇలా అన్నారు: దేవదేవా! లోకనాథా! జగత్పతే! నీకు నమస్కారం.
వయం ధన్యాః స్మ సహితైర్బాన్ధవైః సహితాః ప్రభో। కృతప్రసాదాస్తు వయం తవ వాక్యేన విశ్వజిత్
ప్రభూ! మేము మా బంధువులతో కలిసి ధన్యులమయ్యాము. విశ్వజిత్! నీ మాటల వల్ల మేము అనుగ్రహితులమయ్యాము.