ఏష చ త్వాం సుతో మాతర్దాసీత్వాన్మోచయిష్యతి। యద్యేనమపి మాతస్త్వం మామివాణ్డవిభేదనాత్
'అయితే అమ్మా! నువ్వు నా తమ్ముడి గుడ్డును కూడా నన్ను చేసినట్టు ముందే పగలగొట్టకపోతే, అతడు నిన్ను దాస్యబంధనంనుంచి విడిపిస్తాడు.'
న కరిష్యస్యనఙ్గం వా వ్యఙ్గం వాపి తపస్వినమ్। ప్రతిపాలయితవ్యస్తే జన్మకాలోఽస్య ధీరయా
'ఓ తపస్విని! నువ్వు అతడిని కూడా అర్ధశరీరంగా లేదా లోపభూయిష్టుడిగా చేయకూడదు. అతని జననం కోసం ఓర్పుతో వేచి ఉండాలి.'
విశిష్టం బలమీప్సన్త్యా పఞ్చవర్షశతాత్పరః। ఏవం శప్త్వా తతః పుత్రో వినతామన్తరిక్షగః
'బలమైన కుమారుడిని కోరుకుంటే, ఐదు వందల సంవత్సరాలు దాటి కూడా నువ్వు ఆగాలి.' అని చెప్పి, ఆ కుమారుడు ఆకాశంలోకి వెళ్లిపోయాడు.
అరుణోఽదృశ్యత బ్రహ్మన్ప్రభాతసమయే తదా। `ఉద్యన్నథ సహస్రాంశుర్దృష్ట్వా తమరుణం ప్రభుః
అప్పుడే, బ్రాహ్మణా! ఉదయ వేళలో అరుణుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. అతన్ని చూసి, వెయ్యి కిరణాలున్న ప్రభావంతుడు సూర్యుడు ఉదయించాడు.
స్వతేజసా ప్రజ్వలన్తమాత్మనః సమతేజసమ్। సారథ్యే కల్పయామాస ప్రీయమాణస్తమోనుదః
తన స్వంత తేజంతో ప్రకాశిస్తూ, తనకు సమానమైనవాడిగా ఉన్న అరుణుని, చీకటి తొలగించేవాడు సూర్యుడు సారథిగా నియమించాడు.
సోఽపి తం రథమారుహ్య భానోరమితతేజసః। సర్వలోకప్రదీపస్య హ్యమరోఽప్యరుణోఽభవత్
అరుణుడు కూడా, అపారమైన తేజస్సున్న సూర్యుని రథాన్ని ఎక్కి, అన్ని లోకాలకూ వెలుగునిచ్చే సూర్యునికి అమరమైన సారథిగా మారాడు.
గరుడోఽపి యథాకాలం జజ్ఞే పన్నగభోజనః। స జాతమాత్రో వినతాం పరిత్యజ్య ఖమావిశత్
పాములను భక్షించే గరుడుడు కూడా సమయానికి జన్మించాడు. పుట్టిన వెంటనే వినతను వదిలి, ఆకాశంలోకి వెళ్లిపోయాడు.
ఆదాస్యన్నాత్మనో భోజ్యమన్నం విహితమస్య యత్। విధాత్రా భృగుశార్దూల క్షుధితః పతగేశ్వరః
భృగువంశంలో గొప్పవాడా! సృష్టికర్త తనకు కట్టబెట్టిన ఆహారాన్ని పొందేందుకు, ఆకలితో ఉన్న పక్షిరాజు గరుడుడు బయలుదేరాడు.
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు భగిన్యౌ తే తపోధన। అపశ్యతాం సమాయాన్తముచ్చైః శ్రవసమన్తికాత్
అదే సమయంలో, ఓ తపోధనుడా! ఆ ఇద్దరు సోదరీమణులు దగ్గరగా ఉచ్చైశ్రవ అనే అశ్వాన్ని వస్తున్నట్టు చూశారు.
యం తు దేవగణాః సర్వే హృష్టరూపమపూజయన్। మథ్యమానేఽమృతే జాతమశ్వరత్నమనుత్తమమ్
అమృతాన్ని మథిస్తున్నప్పుడు జన్మించిన ఆ అశ్వరత్నాన్ని, అందరు దేవతలు ఆనందంతో పూజించారు.
అమోఘబలమశ్వానాముత్తమం జవినాం వరమ్। శ్రీమన్తమజరం దివ్యం సర్వలక్షణపూజితమ్
అశ్వాల్లో అపారమైన బలం కలిగి, వేగవంతుల్లో అగ్రస్థానంలో ఉండి, ఐశ్వర్యవంతుడిగా, వృద్ధాప్యం రాని దివ్య స్వరూపంతో, అన్ని శుభలక్షణాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాడు.
కథం తదమృతం దేవైర్మథితం క్వ చ శంస మే। `కారణం చాత్ర మథనే సంజాతమమృతాత్పరమ్।।' యత్ర జజ్ఞే మహావీర్యః సోఽశ్వరాజో మహాద్యుతిః
'దేవతలు ఆ అమృతాన్ని ఎలా మథించారు? ఎక్కడ, ఎందుకు ఆ మథనం జరిగింది? ఆ మహావీర్యశాలి, మహాతేజస్సుతో ఉన్న అశ్వరాజు అక్కడ ఎలా జన్మించాడు?'
జ్వలన్తమచలం మేరుం తేజోరాశిమనుత్తమమ్। ఆక్షిపన్తం ప్రభాం భానోః స్వశృఙ్గైః కాఞ్చనోజ్జ్వలైః
అచలమైన మెరువు పర్వతం, అపూర్వమైన తేజస్సుతో, బంగారు పర్వతశిఖరాలతో, సూర్యుని కిరణాల్లా ప్రకాశిస్తూ నిలిచింది.
కనకాభరణం చిత్రం దేవగన్ధర్వసేవితమ్। అప్రమేయమనాధృష్యమధర్మబహులైర్జనైః
బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, అద్భుతంగా కనిపిస్తూ, దేవతలు, గంధర్వులు సేవించేది. దుర్మార్గులు తాకలేని, అపరిమితమైన మహిమ కలిగి ఉంది.
వ్యాలైరావారితం ఘోరైర్దివ్యౌషధివిదీపితమ్। నాకమావృత్య తిష్ఠన్తముచ్ఛ్రయేణ మహాగిరిమ్
భయంకరమైన పాములతో చుట్టుముట్టబడి, దివ్యమైన ఔషధాల వెలుగుతో ప్రకాశిస్తూ, ఆ మహా పర్వతం ఆకాశాన్ని కప్పేసినట్లు, ఎంతో ఎత్తుగా నిలిచిఉంది.
అగమ్యం మనసాప్యన్యైర్నదీవృక్షసమన్వితమ్। నానాపతగసఙ్ఘైశ్చ నాదితం సుమనోహరైః
ఇతరులు ఊహించలేనింత దూరంగా, నదులు, చెట్లు అలంకరించి, అనేక రకాల పక్షుల మధురమైన కిలకిలలతో మారుమోగుతూ ఉంది.
తస్య శృఙ్గముపారుహ్య బహురత్నాచితం శుభమ్। అనన్తకల్పమద్వన్ద్వం సురాః సర్వే మహౌజసః
ఆ పర్వతపు అందమైన శిఖరాన్ని, ఎన్నో రత్నాలతో మెరిసిపోతున్నదాన్ని, శత్రుత్వం లేని, అనంతమైన శక్తితో కూడిన దేవతలు అందరూ ఎక్కారు.
తే మన్త్రయితుమారబ్ధాస్తత్రాసీనా దివౌకసః। అమృతాయ సమాగమ్య తపోనియమసంయుతాః
అక్కడ ఆ దేవతలు అందరూ కూర్చుని, తపస్సు, నియమంతో కూడి, అమృతాన్ని పొందాలని ఆలోచించసాగారు.
తత్ర నారాయణో దేవో బ్రహ్మాణమిదమబ్రవీత్। చిన్తయత్సు సురేష్వేవం మన్త్రయత్సు చ సర్వశః
అలా దేవతలు ఆలోచిస్తూ, పరస్పరం చర్చించుకుంటున్నప్పుడు, నారాయణుడు బ్రహ్మను ఇలా ఉద్దేశించి పలికాడు.
దేవైరసురసఙ్ఘైశ్చ మథ్యతాం కలశోదధిః। భవిష్యత్యమృతం తత్ర మథ్యమానే మహోదధౌ
దేవతలు, అసురులు కలిసి పర్వతంతో సముద్రాన్ని మథించాలి. ఆ మహాసముద్రాన్ని మథించినప్పుడు అక్కడ అమృతం లభిస్తుంది.
సర్వౌషధీః సమావాప్య సర్వరత్నాని చైవ హ। మన్థధ్వయుదధిం దేవా వేత్స్యధ్వమమృతం తతః
అన్ని ఔషధాలు, అన్ని రత్నాలు కూడగట్టి, మీరు దేవతలు ఆ పర్వతంతో సముద్రాన్ని మథిస్తే, అక్కడ నుంచి అమృతాన్ని పొందుతారు.
తతోఽభ్రశిఖరాకారైర్గిరిశృఙ్గైరలంకృతమ్। మన్దరం పర్వతవరం లతాజాలసమాకులమ్
ఆ తరువాత, మేఘాల శిఖరాల్లా ఉన్న శిఖరాలతో అలంకరించబడి, లతలతో కమ్ముకొనిపోయిన ఉత్తమమైన పర్వతమైన మందరుడు కనిపించాడు.
నానావిహంగసంఘుష్టం నానాదంష్ట్రిసమాకులమ్। కింనరైరప్సరోభిశ్చ దేవైరపి చ సేవితమ్
వివిధ పక్షుల కిలకిలలతో నిండిపోయి, అనేక దంతాలున్న జంతువులతో కిక్కిరిసిపోయి, కిన్నరులు, అప్సరసలు, దేవతలు కూడా సందర్శించే స్థలంగా ఉంది.
ఏకాదశ సహస్రాణి యోజనానాం సముచ్ఛ్రితమ్। అధోభూమేః సహస్రేషు తావత్స్వేవ ప్రతిష్ఠితమ్
అది పదకొండు వేల యోజనాల ఎత్తుకు పైకి ఎదిగి, వెయ్యి యోజనాల లోతుకు భూమిలోకి పాతుకుపోయి ఉంది.
తముద్ధర్తుమశక్తా వై సర్వే దేవగణాస్తదా। విష్ణుమాసీనమభ్యేత్య బ్రహ్మాణం చేదమబ్రువన్
అప్పుడు ఆ పర్వతాన్ని ఎత్తడానికి దేవతలందరూ శక్తిమంతులైనా, ఎత్తలేకపోయారు. వారు విష్ణువు వద్దకు వెళ్లి కూర్చున్న బ్రహ్మను ఇలా అడిగారు.
భవన్తావత్ర కురుతాం బుద్ధిం నైఃశ్రేయసీం పరామ్। మన్దరోద్ధరణే యత్నః క్రియతాం చ హితాయ నః
మీరు ఇక్కడ మాకు శ్రేయస్సును కలిగించే ఉత్తమమైన మార్గాన్ని ఆలోచించండి. మాకు మేలు కలిగేలా మందరుడిని ఎత్తేందుకు ప్రయత్నం చేయండి.
తథేతి చాబ్రవీద్విష్ణుర్బ్రహ్మణా సహ భార్గవ। అచోదయదమేయాత్మా ఫణీన్ద్రం పద్మలోచనః
విష్ణువు, బ్రహ్మ, భృగువు కలిసి 'అలా జరగాలి' అని అన్నారు. అనంతుడైన పద్మనేత్రుడు, అపారమైన ఆత్మవంతుడు, పాముల రాజును ప్రేరేపించాడు.
తతోఽనన్తః సముత్థాయ బ్రహ్మణా పరిచోదితః। నారాయణేన చాప్యుక్తస్తస్మిన్కర్మణి వీర్యవాన్
అంతట అనంతుడు బ్రహ్మ ఆజ్ఞతో, నారాయణుడు చెప్పిన మాటతో, ఆ కార్యాన్ని చేయడానికి తన మహా బలంతో లేచాడు.
అథ పర్వతరాజానం తమనన్తో మహాబలః। ఉజ్జహార బలాద్బ్రహ్మన్సవనం సవనౌకసమ్
ఓ బ్రహ్మన్, అనంతుడు తన అపారమైన బలంతో ఆ పర్వతరాజును, దానిపై ఉన్న మైదానంతో, నివాసులతో కలిసి ఎత్తేశాడు.
తతస్తేన సురాః సార్ధం సముద్రముపతస్థిరే। తమూచురమృతస్యార్థే నిర్మథిష్యామహే జలమ్
తర్వాత, దేవతలతో కలిసి అతడు సముద్రానికి సమీపించాడు. వారు, 'అమృతం కోసం మేము ఈ జలాన్ని మథిస్తాం' అని చెప్పారు.