నివర్తస్వ మహాబాహో కురుష్వ వచనం మమ। న హి తే ధర్మలోపోఽస్తి న చ తే ధర్పణా కృతా
'మహాబాహువా! తిరిగి రా, నా మాట విను. నీవు ధర్మాన్ని అతిక్రమించలేదు, నన్ను ఎలాంటి అపమానం చేయలేదు.'
న వ్యాజేన చరేద్ధర్మమితి మే భవతః శ్రుతమ్। న సత్యాద్విచలిష్యామి సత్యేనాయుధమాలభే
'వంచనతో ధర్మాన్ని ఆచరించకూడదని నీ దగ్గర నేర్చుకున్నాను. నేను సత్యాన్ని విడిచిపెట్టను, సత్యంతోనే ఆయుధాన్ని ఎత్తుకుంటాను.'
సోఽభ్యనుజ్ఞాయ రాజానం వనచర్యాయ దీక్షితః। వనే ద్వాదశ మాసాంస్తు వాసాయానుజగామ హ
అప్పుడు రాజు అనుమతితో, అడవి జీవనానికి దీక్షయై, పన్నెండు నెలలు అడవిలో నివసించేందుకు వెళ్లాడు.
తం ప్రయాన్తం మహాబాహుం కౌరవాణాం యశస్కరమ్। అనుజగ్ముర్మహాత్మానో బ్రాహ్మణా వేదపారగాః
ఆ మహాబాహువు, కౌరవులకు కీర్తిని తెచ్చినవాడు బయలుదేరినప్పుడు, మహాత్ములు, వేదపండితులు అయిన బ్రాహ్మణులు ఆయన వెంట వెళ్లారు.
వేదవేదాఙ్గవిద్వాసస్తథైవాధ్యాత్మచిన్తకాః। భైక్షాశ్చ భగవద్భక్తాః సూతాః పౌరాణికాశ్చ యే
వేదాలు, వేదాంగాలు తెలిసినవారు, ఆత్మచింతనలో ఉన్నవారు, భగవంతునికి భక్తితో ఉన్న భిక్షువులు, సూతులు, పురాణకథకులు కూడా వెళ్ళారు.
కథకాశ్చాపరే రాజఞ్శ్రమణాశ్చ వనౌకసః। దివ్యాఖ్యానాని యే చాపి పఠన్తి మధురం ద్విజాః
మరియు కథకులు, అడవిలో నివసించే శ్రమణులు, దివ్యకథలను మధురంగా చదివే ద్విజులు కూడా ఉన్నారు, రాజా!
ఏతైశ్చాన్యైశ్చ బహుభిః సహాయైః పాణ్డునన్దనః। వృతః శ్లక్ష్ణకథైః ప్రాయాన్మరుద్భిరివ వాసవః
ఇలా వీరితో పాటు మరెన్నో సహాయకులతో పాండునందనుడు చుట్టూ మధురమైన కథలతో, మరుతులతో కూడిన ఇంద్రుడిలా, బయలుదేరాడు.
రమణీయాని చిత్రాణి వనాని చ సరాంసి చ। సరితః సాగరాంశ్చైవ దేశానపి చ భారత
అతడు అందమైన, రంగురంగుల అడవులు, సరస్సులు, నదులు, సముద్రాలు, ఇంకా అనేక ప్రాంతాలను చూశాడు, ఓ భారత!
పుణ్యాన్యపి చ తీర్థాని దదర్శ భరతర్షభః। స గఙ్గాద్వారమాశ్రిత్య నివేశమకరోత్ప్రభుః
భరత వంశశిరోమణి అర్జునుడు పవిత్రమైన తీర్థాలను దర్శించి, గంగా తీరంలో ఒక మంచి స్థలాన్ని ఎంచుకుని అక్కడ తన శిబిరాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు.
తత్ర తస్యాద్భుతం కర్మ శృణు త్వం జనమేజయ। కృతవాన్యద్విశుద్ధాత్మా పాణ్డూనాం ప్రవరో హి సః
జనమేజయా! అక్కడ అర్జునుడు చేసిన అద్భుతమైన కార్యాన్ని విను. ఆయన పాండవుల్లో శ్రేష్ఠుడు, పవిత్ర హృదయుడే.
నివిష్టే తత్ర కౌన్తేయే బ్రాహ్మణేషు చ భారత। అగ్నిహోత్రాణి విప్రాస్తే ప్రాదుశ్చక్రురనేకశః
అక్కడ కుంతీపుత్రుడు, బ్రాహ్మణులు కూడా నివసించగా, ఆ బ్రాహ్మణులు అనేక అగ్నిహోత్ర యజ్ఞాలు నిర్వహించసాగారు.
తేషు ప్రబోధ్యమానేషు జ్వలితేషు హుతేషు చ। కృతపుష్పోపహారేషు తీరాన్తరగతేషు చ
ఆ యజ్ఞాగ్నులు వెలిగించబడి, పుష్పాలు సమర్పించబడి, యజ్ఞాలు జరుగుతుండగా, బ్రాహ్మణులు నది తీరంలో సంచరించేవారు.
కృతాభిషేకైర్విద్వద్భిర్నియతైః సత్పథే స్థితైః। శుశుభేఽతీవ తద్రాజన్గఙ్గాద్వారం మహాత్మభిః
స్నానాలు చేసి, నియమంగా ధర్మమార్గంలో నిలిచిన పండితులతో ఆ గంగా ద్వారం ప్రాంతం మహానుభావులతో ఎంతో ప్రకాశించింది.
తథా పర్యాకులే తస్మిన్నివేశే పాణ్డవర్షభః। అభిషేకాయ కౌన్తేయో గఙ్గామవతతార హ
అలా ఆ శిబిరం జనంతో నిండిపోయినప్పుడు, పాండవుల్లో శ్రేష్ఠుడైన అర్జునుడు స్నానార్థం గంగానదిలోకి దిగాడు.
తత్రాభిషేకం కృత్వా స తర్పయిత్వా పితామహాన్। ఉత్తితీర్షుర్జలాద్రాజన్నగ్నికార్యచికీర్షయా
అక్కడ స్నానం చేసి, పితామహులకు తర్పణం చేసి, అగ్నికార్యానికి నదిని దాటి వెళ్లాలని రాజు సిద్ధమయ్యాడు.
అపకృష్టో మహాబాహుర్నాగరాజస్య కన్యయా। అన్తర్జలే మహారాజ ఉలూప్యా కామయానయా
అప్పుడే మహాబాహువైన అర్జునుడిని నాగరాజు కుమార్తె ఉలూపి, అతనిని కోరుతూ, నీటిలో లోపలికి లాక్కెళ్లింది.
దదర్శ పాణ్డవస్తత్ర పావకం సుసమాహితః। కౌరవ్యస్యాథ నాగస్య భవనే పరమార్చితే
అక్కడ పాండవుడు, మనస్సు స్థిరంగా ఉంచుకుని, కౌరవ్యుడనే నాగరాజు అద్భుతమైన మందిరంలో పవిత్రమైన అగ్నిని దర్శించాడు.
తత్రాగ్నికార్యం కృతవాన్కున్తీపుత్రో ధనఞ్జయః। అశఙ్కమానేన హుతస్తేనాతుష్యద్ధుతాశనః
అక్కడ కుంతీపుత్రుడు అర్జునుడు అగ్నికార్యాన్ని నిర్వహించాడు. సందేహం లేకుండా హోమం చేయడంతో అగ్నిదేవుడు సంతోషించాడు.
అగ్నికార్యం స కృత్వా తు నాగరాజసుతాం తదా। ప్రసహన్నివ కౌన్తేయ ఇదం వచనమబ్రవీత్
అగ్నికార్యం పూర్తయ్యాక, అర్జునుడు నాగరాజు కుమార్తెను కొంత కోపంతో ఇలా అడిగాడు.
కిమిదం సాహసం భీరు కృతవత్యసి భామిని। కశ్చాయం సుభగే దేశః కా చ త్వం కస్య వాత్మజా
భయపడే సుందరీ! నీవు చేసిన ఈ ధైర్యమైన పని ఏమిటి? ఈ ప్రదేశం ఏది? నువ్వెవరు? ఎవరి కుమార్తెవు?
ఐరావతకులే జాతః కౌరవ్యో నామ పన్నగః। తస్యాస్మి దుహితా రాజన్నులూపీ నామ పన్నగీ
ఐరావత వంశంలో జన్మించిన కౌరవ్యుడు అనే నాగరాజు ఉన్నాడు. రాజా! నేను అతని కుమార్తె ఉలూపిని.
సాఽహం త్వామభిషేకార్థమవతీర్ణం సముద్గామ్। దృష్ట్వైవ పురుషవ్యాఘ్ర కన్దర్పేణాభిమూర్చ్ఛితా
పురుషశార్దూలా! నీవు స్నానార్థం దిగిన దృశ్యం చూసి, వెంటనే మన్మథుని బాణాలకు లోనై, నిన్ను ప్రేమించాను.
తాం మామనఙ్గగ్లపితాం త్వత్కృతే కురునన్దన। అనన్యాం నన్దయస్వాద్య ప్రదానేనాత్మనోఽనఘ
కురువంశానందా! నిన్ను ప్రేమించి నీకోసమే తపించిపోతున్న నన్ను, నీవే నాకు ఆనందాన్ని ఇవ్వు.
బ్రహ్మచర్యమిదం భద్రే మమ ద్వాదశమాసికమ్। ధర్మరాజేన చాదిష్టం నాహమస్మి స్వయం వశః
మృదువైనవాడివి! నాకు ద్వాదశ మాసాల బ్రహ్మచర్య వ్రతం ఉంది. ధర్మరాజు ఆజ్ఞతో నేను స్వేచ్ఛగా ఉండలేను.
తవ చాపి ప్రియం కర్తుమిచ్ఛామి జలచారిణి। అనృతం నోక్తపూర్వం చ మయా కించన కర్హిచిత్
నీకు ఇష్టమైనదాన్ని చేయాలని నా మనసు ఉంది, జలచరిణి! నేను ఎప్పుడూ అబద్ధం చెప్పలేదు.
కథం చ నానృతం మే స్యాత్తవ చాపి ప్రియం భవేత్। న చ పీడ్యేత మే ధర్మస్తథా కుర్యా భుజఙ్గమే
ఎలా 하면 అబద్ధం చెప్పకుండా, నీకు ఆనందాన్ని ఇచ్చి, నా ధర్మాన్ని కూడా కాపాడగలను? అలా నేనే చేయగలను, నాగకన్యా.
జానామ్యహం పాణ్డవేయ యథా చరసి మేదినీమ్। యథా చ తే బ్రహ్మచర్యమిదమాదిష్టవాన్గురుః
పాండవ కుమారా, నీవు భూమిపై ఎలా ప్రవర్తిస్తున్నావో, నీ గురువు నీకు ఈ బ్రహ్మచర్య వ్రతాన్ని ఎలా బోధించాడో నాకు తెలుసు.
పరస్పరం వర్తమానాన్ద్రుపదస్యాత్మజాం ప్రతి। యో నోఽనుప్రవిశేన్మోహాత్స వై ద్వాదశమాసికమ్
మనం అందరం కలిసి జీవిస్తున్నప్పుడు, ద్రుపదుని కుమార్తె విషయంలో ఎవరు మోహంతో ఆమెను సమీపిస్తే, వారు పన్నెండు నెలలు ప్రవాసంలో ఉండాలి.
వనే చరేద్బ్రహ్మచర్యమితి వః సమయః కృతః। తదిదం దౌపదీహేతోరన్యోన్యస్య ప్రవాసనమ్
అరణ్యంలో బ్రహ్మచర్యం పాటించాలనే నిబంధన మీరు పెట్టుకున్నారు. అలా ద్రౌపదికి కారణంగా మీరు ఒక్కొక్కరుగా ప్రవాసం స్వీకరించారు.
కృతవాంస్తత్ర ధర్మార్థమత్ర ధర్మో న దుష్యతి। పరిత్రాణం చ కర్తవ్యమార్తానాం పృథులోచన
అక్కడ నీవు ధర్మార్థాల కోసమే ఆచరించావు. ఇందులో ధర్మానికి హాని లేదు. బాధపడుతున్నవారిని రక్షించడం మన కర్తవ్యం, విశాలనేత్రా.