తథా దేవనికాయానాం మహర్షీణాం చ సర్వశః। ముఖాని చాభ్యవర్తన్త యేన యాతి తిలోత్తమా
అలాగే, తిలోత్తమ ఎక్కడికి వెళ్లినా, అక్కడ దేవతలు, మహర్షులందరికీ కూడా కొత్త ముఖాలు ఏర్పడ్డాయి.
తస్యా గాత్రే నిపతితా దృష్టిస్తేషాం మహాత్మనామ్। సర్వేషామేవ భూయిష్ఠమృతే దేవం పితామహమ్
ఆమె శరీరంపై ఆ మహాత్ములు అందరూ చూపు వేసారు, దేవుడు బ్రహ్మదేవుడు తప్ప అందరూ ఆమెను చూశారు.
గచ్ఛన్త్యాం తు తయా సర్వే దేవాశ్చ పరమర్షయః। కృతమిత్యేవ తత్కార్యం మేనిరే రూపసంపదా
ఆమె వెళ్లిపోతుండగా, అందరు దేవతలు, మహర్షులు ఆమె అందంతో పని పూర్తయ్యిందని భావించారు.
తిలోత్తమాయాం తస్యాం తు గతాయాం లోకభావనః। `కృతం కార్యమితి శ్రీమానబ్రవీచ్చ పితామహః।' సర్వాన్విసర్జయామాస దేవానృషిగణాంశ్చ తాన్
తిలోత్తమ వెళ్లిన తర్వాత, లోకాలను సృష్టించిన బ్రహ్మదేవుడు 'పని పూర్తయింది' అని చెప్పి, అందరు దేవతలు, ఋషులను పంపించాడు.
జిత్వా తు పృథివీం దైత్యౌ నిఃసపత్నౌ గతవ్యథౌ। కృత్వా త్రైలోక్యమవ్యగ్రం కృతకృత్యౌ బభూవతుః
భూమిని జయించిన ఆ ఇద్దరు దైత్యులు, శత్రువుల్లేక, బాధలేక, మూడు లోకాలను ప్రశాంతంగా చేసి, తమ కార్యాన్ని పూర్తిచేశామని భావించారు.
దేవగన్ధర్వయక్షాణాం నాగపార్థివరక్షసామ్। ఆదాయ సర్వరత్నాని పరాం తుష్టిముపాగతౌ
దేవతలు, గంధర్వులు, యక్షులు, నాగులు, రాజులు, రాక్షసుల రత్నాలన్నింటినీ తీసుకుని, వారు అత్యంత సంతృప్తిని పొందారు.
యదా న ప్రతిషేద్ధారస్తయోః సన్తీహ కేచన।। నిరుద్యోగౌ తదా భూత్వా విజహ్రాతేఽమరావివ
వారిని అడ్డుకునే వారు ఎవరూ లేని సమయంలో, ఆ ఇద్దరూ ఆందోళన లేకుండా, అమృతులను పోలి ఆనందంగా గడిపారు.
స్త్రీభిర్మాల్యైశ్చ గన్ధైశ్చ భక్ష్యభోజ్యైః సుపుష్కలైః। పానైశ్చ వివిధైర్హృద్యైః పరాం ప్రీతిమవాపతుః
అందమైన మహిళలు, పూలమాలలు, సుగంధాలు, రకరకాల రుచికరమైన తినుబండారాలు, తీపి పానీయాలతో వారు పరమానందాన్ని పొందారు.
అన్తఃపురవనోద్యానే పర్వతేషు వనేషు చ। యథేప్సితేషు దేశేషు విజహ్రాతేఽమరావివ
అంతఃపురంలో, తోటల్లో, కొండలపై, అడవుల్లో—వారు కోరిన ప్రతి చోటా, అమృతులను పోలి సంతోషంగా విహరించారు.
తతః కదాచిద్విన్ధ్యస్య ప్రస్థే సమశిలాతలే। పుష్పితాగ్రేషు సాలేషు విహారమభిజగ్మతుః
ఒకసారి, విన్ధ్యపర్వతంపై సమతలమైన రాయిమీద, పుష్పాలతో అలంకరించిన శాలవృక్షాల మధ్య, వారు విహరించడానికి వెళ్లారు.
దివ్యేషు సర్వకామేషు సమానీతేషు తావుభౌ। వరాసనేషు సంహృష్టౌ సహ స్త్రీభిర్నిషీదతుః
అక్కడ, అన్ని రకాల సుఖాలు సమకూర్చిన దివ్య ప్రదేశంలో, ఆ ఇద్దరూ సంతోషంగా, అందమైన ఆసనాలపై మహిళలతో కలిసి కూర్చున్నారు.
తతో వాదిత్రనృత్తాభ్యాముపాతిష్ఠన్త తౌ స్త్రియః। గీతైశ్చ స్తుతిసంయుక్తైః ప్రీత్యా సముపజగ్మిరే
తర్వాత, సంగీతం, నృత్యంతో ఆ మహిళలు వారిని సేవించాయి; పాటలు, స్తుతులతో ఆనందంగా దగ్గరికి వచ్చారు.
తతస్తిలోత్తమా తత్ర వనే పుష్పాణి చిన్వతీ। వేషం సా క్షిప్తమాధాయ రక్తేనైకేన వాససా
అప్పుడు తిలోత్తమా, ఆ అడవిలో పువ్వులు ఏరుకుంటూ, ఒక్క ఎర్ర వస్త్రాన్ని వేసుకుని, అందంగా అలంకరించుకుంది.
నదీతీరేషు జాతాన్సా కర్ణికారాన్ప్రచిన్వతీ। శనైర్జగామ తం దేశం యత్రాస్తాం తౌ మహాసురౌ
ఆమె నదికట్టపై పెరిగిన కర్ణికార పువ్వులు ఏరుకుంటూ, మెల్లగా ఆ ఇద్దరు మహాసురులు ఉన్న చోటికి చేరింది.
తౌ తు పీత్వా వరం పానం మదరక్తాన్తలోచనౌ। దృష్ట్వైవ తాం వరారోహాం వ్యథితౌ సంబభూవతుః
ఉత్తమ మద్యం తాగి, మత్తులో కళ్లతో, ఆ ఇద్దరూ ఆమెను చూసి, ఆమె అందాన్ని చూసి కలవరపడ్డారు.
తావుత్థాయాసనం హిత్వా జగ్మతుర్యత్ర సా స్థితా। ఉభౌ చ కామసంమత్తావుభౌ ప్రార్థయతశ్చ తామ్
వారు తమ ఆసనాల నుంచి లేచి, వాటిని వదిలేసి, కామంతో మత్తులో ఆమె ఉన్న చోటికి వెళ్లి, ఇద్దరూ ఆమెను కోరారు.
దక్షిణే తాం కరే సుభ్రూం సున్దో జగ్రాహ పాణినా। ఉపసున్దోపి జగ్రాహ వామే పాణౌ తిలోత్తమామ్
సుందుడు ఆమె కుడి చెయ్యిని పట్టాడు, ఉపసుందుడు తిలోత్తమా ఎడమ చెయ్యిని పట్టాడు.
వరప్రదానమత్తౌ తావౌరసేన బలేన చ। ధనరత్నమదాభ్యాం చ సురాపానమదేన చ
వారు వరప్రదానం మత్తు, తమ శక్తి, ధనం, రత్నాల గర్వం, మద్యం మత్తుతో మునిగిపోయారు.
సర్వైరేతైర్మదైర్మత్తావన్యోన్యం భ్రుకుటీకృతౌ। మదకామసమావిష్టౌ పరస్పరమథోచతుః
ఈ మత్తుల వల్ల ఇద్దరూ పరస్పరం కోపంగా చూసుకుంటూ, మద్యం, కామంతో మత్తులో ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడారు.
మమ భార్యా తవ గురురితి సున్దోఽభ్యభాషత। మమ భార్యా తవ వధూరుపసున్దోఽభ్యభాషత
"ఆమె నా భార్య, నీకు పెద్దదమ్మ," అని సుందుడు అన్నాడు. "ఆమె నా భార్య, నీకు వదిన," అని ఉపసుందుడు అన్నాడు.
నైషా తవ మమైషేతి తతస్తౌ మన్యురావిశత్। తస్యా రూపేణ సంమత్తౌ విగతస్నేహసౌహృదౌ
"ఆమె నీది కాదు, నాదే!" అని ఇద్దరినీ కోపం పట్టుకుంది. ఆమె అందానికి మత్తులో, వారి ప్రేమ, స్నేహం అంతా పోయింది.
తస్యా హేతోర్గదే భీమే సంగృహ్ణీతాముభౌ తదా। ప్రగృహ్య చ గదే భీమే తస్యాం తౌ కామమోహితౌ
ఆమె కోసం ఇద్దరూ భారీ గదలు పట్టుకుని, కామమందు మత్తులో ఆ భయంకరమైన ఆయుధాలను తీసుకున్నారు.
అహంపూర్వమహంపూర్వమిత్యన్యోన్యం నిజఘ్నతుః। తౌ గదాభిహతౌ భీమౌ పేతతుర్ధరణీతలే
"ముందుగా నేనే! ముందుగా నేనే!" అని ఒకరినొకరు గదలతో కొట్టుకుని, ఇద్దరూ భూమిపై పడిపోయారు.
రుధిరేణావసిక్తాఙ్గౌ ద్వావివార్కౌ నభశ్చ్యుతౌ। తతస్తా విద్రుతా నార్యః స చ దైత్యగణస్తథా
రక్తంలో మునిగిన వారి శరీరాలు, ఆకాశం నుంచి పడిన రెండు సింహాలను పోలి కనిపించాయి. వెంటనే ఆ మహిళలు, అలాగే దైత్యగణం అక్కడి నుంచి పారిపోయారు.
పాతాలమగమత్సర్వో విషాదభయకమ్పితః। తతః పితామహస్తత్ర సహదేవైర్మహర్షిభిః
అందరూ భయంతో వణికిపోతూ విషాదంతో పాతాళంలోకి దిగిపోయారు. ఆ తరువాత, పితామహుడు దేవతలతో, మహర్షులతో కలిసి అక్కడికి వచ్చారు.
ఆజగామ విశుద్ధాత్మా పూజయంశ్చ తిలోత్తమామ్। వరేణ చ్ఛన్దయామాస భగవాన్ప్రపితామహః
పవిత్రమైన హృదయంతో ఉన్నవాడు తిలోత్తమను పూజిస్తూ అక్కడికి వచ్చాడు. ఆ భగవంతుడైన పితామహుడు ఆమెకు కావాల్సిన వరాన్ని కోరుకోమని చెప్పాడు.
వరం దిత్సుః స తత్రైనాం ప్రీతః ప్రాహ పితామహః। ఆదిత్యచరితాఁల్లోకాన్విచరిష్యసి భామిని
ఆమెకు వరమిచ్చేందుకు ఆనందంగా ఉన్న పితామహుడు ఇలా అన్నాడు: "ఓ ప్రకాశవంతమైనవాడా! నీవు సూర్యునిలా లోకాలన్నింటిలో సంచరిస్తావు."
తేజసా చ సుదృష్టాం త్వాం న కరిష్యతి కశ్చన। ఏవం తస్యై వరం దత్వా సర్వలోకపితామహః
నీ తేజస్సుతో ఎవరూ నిన్ను నేరుగా చూడలేరు. ఇలా ఆ వరాన్ని ఇచ్చి, అన్ని లోకాలకూ పితామహుడు—
ఇన్ద్రే త్రైలోక్యమాధాయ బ్రహ్మలోకం గతః ప్రభుః। ఏవం తౌ సహితౌ భఊత్వా సర్వార్థేష్వేకనిశ్చయౌ
ఇంద్రునికి మూడు లోకాల బాధ్యతను అప్పగించి, ఆ ప్రభువు బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లిపోయాడు. అలా, వారు ఇద్దరూ అన్ని విషయాల్లో ఏకమై—
తిలోత్తమార్థం సంక్రుద్ధావన్యోన్యమభిజఘ్నతుః। తస్మాద్బ్రవీమి వః స్నేహాత్సర్వాభరతసత్తమాః
తిలోత్తమ కారణంగా కోపంతో ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నారు. అందుకే, నా ప్రేమతో నేను మీ అందరికీ చెబుతున్నాను, ఓ భారతులారా—