శణు మే విస్తరేణేమమితిహాసం పురాతనమ్। భ్రాతృభిః సహితః పార్థ యథా వృత్తం యుధిష్ఠిర
పార్థా, నీవు నీ అన్నదమ్ములతో కలిసి విను. ఈ పురాతన కథను నేను పూర్తిగా వివరంగా చెబుతాను, యుధిష్ఠిరా.
మహాసురస్యాన్వవాయే హిరణ్యకశిపోః పురా। నికుమ్భో నామ దైత్యేన్ద్రస్తేజస్వీ బలవానభూత్
పూర్వం మహాశక్తి కలిగిన హిరణ్యకశిపు వంశంలో, నికుంభుడు అనే ప్రభావంతుడైన, బలవంతుడైన దైత్యాధిపతి ఉండేవాడు.
తస్య పుత్రౌ మహావీర్యౌ జాతౌ భీమపరాక్రమౌ। సున్దోపసున్దౌ దైత్యేన్ద్రౌ దారుణౌ క్రూరమానసౌ
ఆయనకు సుందుడు, ఉపసుందుడు అనే ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు. వారు మహాశక్తి కలవారు, భయంకరమైన పరాక్రమంతో, క్రూరమైన మనస్సుతో ఉన్నారు.
తావేకనిశ్చయౌ దైత్యావేకకార్యార్థసంమతౌ। నిరన్తరమవర్తేతాం సమదుఃఖసుఖావుభౌ
ఆ ఇద్దరు దైత్యులు ఒకే సంకల్పంతో, ఒకే లక్ష్యంతో ఉండేవారు. సుఖదుఃఖాలలో సమానంగా పంచుకుంటూ, ఎప్పుడూ కలిసే ఉండేవారు.
వినాఽన్యోన్యం న భుఞ్జాతే వినాఽన్యోన్యం న జల్పతః। అన్యోన్యస్య ప్రియకరావన్యోన్యస్య ప్రియంవదౌ
ఒకరిని వదిలి వారు తినరు, మాట్లాడరు. ఒకరి ఇష్టాన్ని మరొకరు చేస్తారు, ఒకరికి ఇష్టమైన మాటలు మరొకరు మాట్లాడేవారు.
ఏకశీలసమాచారౌ ద్విధైవైకోఽభవత్కృతః। తౌ వివృద్ధౌ మహావీర్యౌ కార్యేష్వప్యేకనిశ్చయౌ
ఒకే స్వభావం, ఒకే ప్రవర్తన కలిగి, ఇద్దరిలో ఒకడిగా కనిపించేవారు. వారు పెరిగి, మహాశక్తి కలిగి, అన్ని పనుల్లో ఒకే సంకల్పంతో ఉండేవారు.
త్రైలోక్యవిజయార్థాయ సమాధాయైకనిశ్చయమ్। దీక్షాం కృత్వా గతౌ విన్ధ్యం తావుగ్రం తేపతుస్తపః
మూడు లోకాలను జయించాలనే ధృఢ సంకల్పంతో, ఆ ఇద్దరూ దీక్ష తీసుకుని వింధ్య పర్వతాలకు వెళ్లి, ఘోరమైన తపస్సు చేశారు.
తౌ తు దీర్ఘేణ కాలేన తపోయుక్తౌ బభూవతుః। క్షుత్పిపాసాపరిశ్రాన్తౌ జటావల్కలధారిణౌ
చాలా కాలం తపస్సులో లీనమై, ఆ ఇద్దరూ ఆకలి దప్పిగలిగి, అలసిపోయి, జటలు ధరించి, వల్కలాలతో ఉన్నారు.
మలోపచితసర్వాఙ్గౌ వాయుభక్షౌ బభూవతుః। ఆత్మమాంసాని జుహ్వాన్తౌ పాదాఙ్గుష్ఠాగ్రధిష్ఠితౌ। ఊర్ధ్వబాహూ చానిమిషౌ దీర్ఘకాలం ధృతవ్రతౌ
వాళ్ల శరీరమంతా మలంతో కప్పుకుపోయింది, గాలినే ఆహారంగా తీసుకుంటూ, తమ మాంసాన్ని హోమం చేస్తూ, పాదాల వేలిమూలపై నిలబడి, చేతులు పైకి ఎత్తి, కన్ను మూయకుండా, చాలా కాలం తపస్సు కొనసాగించారు.
తయోస్తపఃప్రభావేణ దీర్ఘకాలం ప్రతాపితః। ధూమం ప్రముముచే విన్ధ్యస్తద్భుతమివాభవత్
వాళ్ల తపస్సు శక్తితో, వింధ్య పర్వతం చాలా కాలం బాధపడింది. దాని నుంచి పొగలు పొంగిపొంగి, అది అద్భుతంగా కనిపించింది.
తతో దేవా భయం జగ్మురుగ్రం దృష్ట్వా తయోస్తపః। తపోవిఘాతార్థమథో దేవా విఘ్నాని చక్రిరే
ఆ ఇద్దరి ఘోర తపస్సు చూసి దేవతలు భయపడిపోయారు. వాళ్ల తపస్సును భంగపర్చేందుకు దేవతలు అడ్డంకులు సృష్టించారు.
రత్నైః ప్రలోభయామాసుః స్త్రీభిశ్చోభౌ పునఃపునః। న చ తౌ చక్రతుర్భఙ్గం వ్రతస్య సుమహావ్రతౌ
రత్నాలతో, స్త్రీలతో మళ్లీ మళ్లీ ప్రలోభపెట్టినా, ఆ ఇద్దరూ తమ మహావ్రతాన్ని విడిచిపెట్టలేదు.
అథ మాయాం పునర్దేవాస్తయోశ్చక్రుర్మహాత్మనోః। భగిన్యో మాతరో భార్యాస్తయోశ్చాత్మజనస్తథా
ఆ మహాత్ములిద్దరిని మాయలో పడేయడానికి దేవతలు మళ్లీ మాయలు సృష్టించారు — అక్కచెల్లెళ్లు, తల్లులు, భార్యలు, పిల్లలను కూడా చూపించారు.
ప్రపాత్యమానా విస్రస్తాః శూలహస్తేన రక్షసా। భ్రష్టాభరణకేశాన్తా భ్రష్టాభరణవాససః
ఒక రాక్షసుడు శూలంతో ఆ స్త్రీలను లాగిపడేసి, వాళ్ల ఆభరణాలు, జుట్టు, వస్త్రాలు అన్నీ చిందర వందరయ్యాయి.
అభిభాష్య తతః సర్వాస్తౌ త్రాహీతి విచుక్రుశుః। న చ తౌ చక్రతుర్భఙ్గం వ్రతస్య సుమహావ్రతౌ
అందరూ ఆ ఇద్దరిని పిలిచి, 'మమ్మల్ని రక్షించండి!' అని అరవగా, ఆ ఇద్దరూ తమ మహావ్రతాన్ని విడిచిపెట్టలేదు.
యదా క్షోభం నోపయాతి నార్తిమన్యతరస్తయోః। తతః స్త్రియస్తా భూతం చ సర్వమన్తరధీయత
ఆ ఇద్దరిలో ఎవ్వరూ మనసు కదిలించుకోక, బాధపడకపోయినప్పుడు, ఆ స్త్రీలు, భూతాలు అన్నీ కనబడకుండా పోయాయి.
తతః పితామహః సాక్షాదభిగమ్య మహాసురౌ। వరేణ చ్ఛ్దయామాస క్వలోకహితః ప్రభుః
అప్పుడే పితామహుడు స్వయంగా వచ్చి, ఆ ఇద్దరు మహాసురులకు, లోకహితార్థంగా, వరం అడగమని చెప్పాడు.
తతః సున్దోపసున్దౌ తౌ భ్రాతరౌ దృఢవిక్రమౌ। దృష్ట్వా పితామహం దేవం తస్థతుః ప్రాఞ్జలీ తదా
అప్పుడు సుందుడు, ఉపసుందుడు అనే ధైర్యవంతులైన సోదరులు, దేవుడైన పితామహుడిని చూసి, చేతులు జోడించి నిలబడ్డారు.
ఊచతుశ్చ ప్రభుం దేవం తతస్తౌ సహితౌ తదా। ఆవయోస్తపసాఽనేన యది ప్రీతః పితామహః
తర్వాత ఆ ఇద్దరూ కలసి ప్రభువైన దేవునితో ఇలా అన్నారు: 'మా తపస్సుతో మీరు సంతోషపడితే...'
మాయావిదావస్త్రవిదౌ బలినౌ కామరూపిణౌ। ఉభావప్యమరౌ స్యావః ప్రసన్నో యది నౌ ప్రభుః
'మాయలో నిపుణులమై, ఆయుధాల్లో నైపుణ్యం కలిగి, బలవంతులమై, కావాలంటే ఏ రూపమైనా ధరించగలిగే మేమిద్దరం, ప్రభువు ప్రసన్నుడైతే, మరణించని వారు కావాలని కోరుకుంటున్నాము.'
ఋతేఽమరత్వం యువయోః సర్వముక్తం భవిష్యతి। అన్యద్వృణీతం మృత్యోశ్చ విధానమమరైః సమ్
'మరణమంతా తప్ప మిగతా మీ కోరికలన్నీ నెరవేర్చబడతాయి; మరణం కూడా అమరులకు వరంగా లేదు, ఇంకొక వరం కోరుకోండి.'
ప్రభవిష్యావ ఇతి యన్మహదభ్యుద్యతం తపః। యువయోర్హేతునానేన నామరత్వం విధీయతే
'మీరు శక్తివంతులమవుదామని చేసిన ఈ ఘోర తపస్సు వల్ల, మీకు అమరత్వం ఇవ్వబడదు.'
త్రైలోక్యవిజయార్థాయ భవద్భ్యామాస్థితం తపః। హేతునాఽనేన దైత్యేన్ద్రౌ న వాం కామం కరోమ్యహమ్
'మూడు లోకాలను జయించాలనే ఉద్దేశంతో మీరు తపస్సు చేశారు కాబట్టి, దైత్యేంద్రులారా, మీ కోరికను నేను నెరవేర్చను.'
సున్దోపసున్దావూచతుః। త్రిషు లోకేషు యద్భూతం కించిత్స్థావరజఙ్గమమ్। సర్వస్మాన్నౌ భయం న స్యాదృతేఽన్యోన్యం పితామహ
సుందుడు, ఉపసుందుడు ఇలా అన్నారు: 'మూడు లోకాలలో ఉన్న ఏదైనా స్థావరజంగమమైనదానినుండి మాకు భయం లేకుండా ఉండాలి; ఒకరినొకరు తప్ప మాకు ఎవరూ హాని చేయరాదు, పితామహా.'
యత్ప్రార్థితం యథోక్తం చ కామమేతద్దదాని వామ్। మృత్యోర్విధానమేతచ్చ యథావద్వా భవిష్యతి
మీరు కోరినదాన్ని, మీరు చెప్పినట్టు, ఈ కోరికను నేను మీకు ఇస్తున్నాను. మరణానికి సంబంధించిన వ్యవస్థ కూడా యథావిధిగా జరుగుతుంది.
తతః పితామహో దత్త్వా వరమేతత్తదా తయోః। నివర్త్య తపసస్తౌ చ బ్రహ్మలోకం జగామ హ
అప్పుడు పితామహుడు వారికి ఆ వరాన్ని ఇచ్చి, వారి తపస్సును ఆపించి, బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లిపోయాడు.
లబ్ధ్వా వరాణి దైత్యేన్ద్రావథ తౌ భ్రాతరావుభౌ। అవధ్యౌ సర్వలోకస్య స్వమేవ భవనం గతౌ
వారు వరాలు పొందిన తరువాత, ఆ ఇద్దరు దైత్యేంద్రులు, అన్ని లోకాలకూ అవధ్యులై, తమ ఇంటికి తిరిగి వెళ్లారు.
తౌ తు లబ్ధవరౌ దృష్ట్వా కృతకామౌ మనస్వినౌ। సర్వః సుహృఞ్జనస్తాభ్యాం ప్రహర్షముపజగ్మివాన్
వారు వరాలు పొంది, కోరికలు నెరవేరి, ధృఢమైన మనస్సుతో ఉన్న వారిని చూసి, వారి స్నేహితులు, ప్రజలు అందరూ ఎంతో ఆనందపడ్డారు.
తతస్తౌ తు జటా భిత్త్వా మౌలినౌ సంబభూవతుః। మహార్హాభరణోపేతౌ విరజోమ్బరధారిణౌ
తర్వాత, వారు జటలను విడిచి, మౌళులను అలంకరించుకొని, విలువైన ఆభరణాలు ధరించి, తెల్లటి వస్త్రాలు వేసుకున్నారు.
అకాలకౌముదీం చైవ చక్రతుః సార్వకాలికీమ్। నిత్యః ప్రముదితః సర్వస్తయోశ్చైవ సుహృఞ్జనః
వారు అమావాస్య రాత్రిని ఎప్పటికీ ఉత్సవంగా మార్చారు. వారి స్నేహితులు, ప్రజలు ఎప్పుడూ ఆనందంగా ఉండేవారు.