విజ్ఞాతా చోక్తవాక్యానామేకతాం బహుతాం తథా। బోద్ధా హి పరమార్థాంశ్చ వివిధాంశ్చ వ్యతిక్రమాన్
ఉచ్చరించిన వాక్యాలలో ఏకత్వాన్ని, భిన్నత్వాన్ని తెలుసుకున్నవాడు. పరమార్థాలను, వేర్వేరు విషయాలను కూడా బాగా గ్రహించేవాడు.
అభేదతశ్చ బహుశో బహుశశ్చాపి భేదతః। వక్తా వివిధవాక్యానాం నానాదేశసమీక్షితా
అతడు అనేక విషయాలను ఒక్కటిగా, వేర్వేరుగా చెప్పేవాడు. వివిధ ప్రాంతాల ఆదేశాలను పరిశీలిస్తూ, అనేక వాక్యాలను మాట్లాడేవాడు.
పఞ్చాగమాంశ్చ వివిధానాదేశాంశ్చ సమీక్షితా। నానార్థకుశలస్తత్ర తద్ధితేషు చ కృత్స్నశః
ఐదు శాస్త్ర సంప్రదాయాలను, వేర్వేరు ఆదేశాలను పరిశీలించేవాడు. అనేక అర్థాలలో నైపుణ్యం కలవాడు, తద్దిత పదాలలో పూర్తిగా నిపుణుడు.
పరిభూషయితా వాచాం వర్ణతః స్వరతోఽర్థతః। ప్రత్యయం చ సమాఖ్యాతా నియతం ప్రతిధాతుకమ్
అతడు వాక్యాన్ని అక్షరంగా, స్వరంగా, అర్థంగా అలంకరించేవాడు. प्रत्यయాలను, వాటి మూలాలను బట్టి అర్థాన్ని వివరించేవాడు.
పఞ్చ చాక్షరజాతాని స్వరసంజ్ఞాని యాని చ। తమాగతమృషిం దృష్ట్వా ప్రత్యుద్గమ్యాభివాద్య చ
అతడు ఐదు రకాల అక్షరాలను, స్వరాల పేర్లను బాగా తెలిసినవాడు. ఆ ఋషిని వచ్చినప్పుడు, లేచి నమస్కరించాడు.
ఆసనం రుచిరం తస్మై ప్రదదౌ స యుధిష్ఠిరః। `కృష్ణాజినోత్తరే తస్మిన్నుపవిష్టో మహానృషిః
యుధిష్ఠిరుడు అతనికి అందమైన ఆసనాన్ని ఇచ్చాడు. ఆ మహర్షి నల్ల కృష్ణాజినంతో కప్పిన ఆ ఆసనంపై కూర్చున్నాడు.
దేవర్షేరుపవిష్టస్య స్వయమర్ధ్యం యథావిధి। ప్రాదాద్యుధిష్ఠిరో ధీమాన్రాజ్యం తస్మై న్యవేదయత్। ప్రతిగృహ్య తు తాం పూజామృషిః ప్రీతమనాస్తదా
దేవర్షి కూర్చున్న తర్వాత, యుధిష్ఠిరుడు స్వయంగా యథావిధిగా అతనికి ఆతిథ్యాన్ని చేసి, రాజ్యాన్ని సమర్పించాడు. ఆ ఋషి హృదయపూర్వకంగా ఆ గౌరవాన్ని స్వీకరించాడు.
ఆశీర్భిర్వర్ధయిత్వా చ తమువాచాస్యతామితి। నిషసాదాభ్యనుజ్ఞాతస్తతో రాజా యుధిష్ఠిరః
ఆ ఋషి ఆశీర్వచనాలతో ఆశీర్వదించి, 'కూర్చో' అని అన్నాడు. అనుమతి తీసుకున్న యుధిష్ఠిరుడు అక్కడ కూర్చున్నాడు.
ప్రేషయామాస కృష్ణాయై భగవన్తముపస్థితమ్। శ్రుత్వైతద్ద్రౌపదీ చాపి శుచిర్భూత్వా సమాహితా
అక్కడ ఉన్న కృష్ణను పిలిపించమని పంపారు. ఇది విన్న ద్రౌపదీ, శుద్ధిగా, మనస్సు స్థిరపరచుకొని సిద్ధంగా అయింది.
జగామ తత్ర యత్రాస్తే నారదః పాణ్డవైః సహ। తస్యాభివాద్య చరణౌ దేవర్షేర్ధర్మచారిణీ
ఆమె నారదుడు పాండవులతో ఉన్న చోటికి వెళ్లింది. ధర్మమార్గంలో నడిచే ఆమె, ఆ దేవర్షి పాదాలకు నమస్కరించింది.
కృతాఞ్జలిః సుసంవీతా స్థితాఽథ ద్రుపదాత్మజా। తస్యాశ్చాపి స ధర్మాత్మా సత్యవాగృషిసత్తమః
ద్రుపదుని కుమార్తె చేతులు జోడించి, సరిగ్గా వస్త్రాలు ధరించి అక్కడ నిలబడి ఉండగా, ఆ ధర్మాత్ముడు, సత్యవాది, ఋషిశ్రేష్ఠుడు ఆమెను చూశాడు.
ఆశిషో వివిధాః ప్రోచ్య రాజపుత్ర్యాస్తు నారదః। గమ్యతామితి హోవాచ భగవాంస్తామనిన్దితామ్
నారదుడు ఆ రాజకుమార్తెకు అనేక ఆశీర్వాదాలు చెప్పి, ఆమెను నిందించదగినది కాదని, 'నీవు వెళ్లవచ్చు' అని అనుగ్రహించాడు.
గతాయామథ కృష్ణాయాం యుధిష్ఠిరపురోగమాన్। వివిక్తే పాణ్డవాన్సర్వానువాచ భగవానృషిః
కృష్ణ అక్కడి నుంచి వెళ్లిన తర్వాత, యుధిష్ఠిరుడు ముందుండగా, పాండవులందరినీ ఒంటరిగా పిలిపించి ఆ మహర్షి మాట్లాడాడు.
పాఞ్చాలీ భవతామేకా ధర్మపత్నీ యశస్వినీ। యథా వో నాత్ర భేదః స్యాత్తథా నీతిర్విధీయతాం
పాంచాలి మీ అందరిలో ఒకే ధర్మపత్నిగా, మహిమ కలదిగా ఉంది. మీలో ఎలాంటి విభేదాలు రాకుండా ఒక నియమాన్ని ఏర్పాటు చేయండి.
సున్దోపసున్దౌ హి పురా భ్రాతరౌ సహితావుభౌ। ఆస్తామవధ్యావన్యేషాం త్రిషు లోకేషు విశ్రుతౌ
పూర్వం సుందుడు, ఉపసుందుడు అన్నదమ్ములు కలిసే ఉండేవారు. వారు మూడువెళ్లల్లో అందరికీ అజేయులుగా ప్రసిద్ధి చెందారు.
ఏకరాజ్యావేకగృహావేకశయ్యాసనాశనౌ। తిలోత్తమాయాస్తౌ హేతోరన్యోన్యమభిజఘ్నతుః
ఒకే రాజ్యం, ఒకే ఇల్లు, ఒకే పడక, కూర్చోవడం, భోజనం అన్నీ పంచుకున్నా, తిలోత్తమ కారణంగా వారు ఒకరినొకరు హత్య చేసుకున్నారు.
రక్ష్యతాం సౌహృదం తస్మాదన్యోన్యప్రీతిభావకమ్। యథా వో నాత్ర భేదః స్యాత్తత్కురుష్వ యుధిష్ఠిర
అందువల్ల, పరస్పర ప్రేమను పెంపొందించే స్నేహాన్ని కాపాడాలి. మీలో ఎలాంటి విభేదాలు రాకుండా చూడుము, యుధిష్ఠిరా.
సున్దోపసున్దావసురౌ కస్య పుత్రౌ మహామునే। ఉత్పన్నశ్చ కథం భేదః కథం చాన్యోన్యమఘ్నతామ్
మహర్షీ, ఆ సుందుడు, ఉపసుందుడు అనే అసురులు ఎవరి కుమారులు? వారి మధ్య విభేదమెలా కలిగింది? వారు ఒకరినొకరు ఎలా హతమార్చుకున్నారు?
అప్సరా దేవకన్యా వై కస్య చైషా తిలోత్తమా। యస్యాః కామేన సంమత్తౌ జఘ్నతుస్తౌ పరస్పరమ్
ఆ తిలోత్తమ అనే అప్సరసు ఎవరి కుమార్తె? ఆమె కోసం, కామంతో మత్తులో ఆ ఇద్దరూ ఎలా పరస్పరం హత్య చేసుకున్నారు?
ఏతత్సర్వం యథా వృత్తం విస్తరేణ తపోధన। శ్రోతుమిచ్ఛామహే బ్రహ్మన్పరం కౌతూహలం హి మే
మహాతపస్వీ, ఇది అన్నీ ఎలా జరిగిందో, పూర్తిగా వివరంగా వినాలనుకుంటున్నాము. నాకు చాలా ఆసక్తి ఉంది, బ్రాహ్మణా.
శణు మే విస్తరేణేమమితిహాసం పురాతనమ్। భ్రాతృభిః సహితః పార్థ యథా వృత్తం యుధిష్ఠిర
పార్థా, నీవు నీ అన్నదమ్ములతో కలిసి విను. ఈ పురాతన కథను నేను పూర్తిగా వివరంగా చెబుతాను, యుధిష్ఠిరా.
మహాసురస్యాన్వవాయే హిరణ్యకశిపోః పురా। నికుమ్భో నామ దైత్యేన్ద్రస్తేజస్వీ బలవానభూత్
పూర్వం మహాశక్తి కలిగిన హిరణ్యకశిపు వంశంలో, నికుంభుడు అనే ప్రభావంతుడైన, బలవంతుడైన దైత్యాధిపతి ఉండేవాడు.
తస్య పుత్రౌ మహావీర్యౌ జాతౌ భీమపరాక్రమౌ। సున్దోపసున్దౌ దైత్యేన్ద్రౌ దారుణౌ క్రూరమానసౌ
ఆయనకు సుందుడు, ఉపసుందుడు అనే ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు. వారు మహాశక్తి కలవారు, భయంకరమైన పరాక్రమంతో, క్రూరమైన మనస్సుతో ఉన్నారు.
తావేకనిశ్చయౌ దైత్యావేకకార్యార్థసంమతౌ। నిరన్తరమవర్తేతాం సమదుఃఖసుఖావుభౌ
ఆ ఇద్దరు దైత్యులు ఒకే సంకల్పంతో, ఒకే లక్ష్యంతో ఉండేవారు. సుఖదుఃఖాలలో సమానంగా పంచుకుంటూ, ఎప్పుడూ కలిసే ఉండేవారు.
వినాఽన్యోన్యం న భుఞ్జాతే వినాఽన్యోన్యం న జల్పతః। అన్యోన్యస్య ప్రియకరావన్యోన్యస్య ప్రియంవదౌ
ఒకరిని వదిలి వారు తినరు, మాట్లాడరు. ఒకరి ఇష్టాన్ని మరొకరు చేస్తారు, ఒకరికి ఇష్టమైన మాటలు మరొకరు మాట్లాడేవారు.
ఏకశీలసమాచారౌ ద్విధైవైకోఽభవత్కృతః। తౌ వివృద్ధౌ మహావీర్యౌ కార్యేష్వప్యేకనిశ్చయౌ
ఒకే స్వభావం, ఒకే ప్రవర్తన కలిగి, ఇద్దరిలో ఒకడిగా కనిపించేవారు. వారు పెరిగి, మహాశక్తి కలిగి, అన్ని పనుల్లో ఒకే సంకల్పంతో ఉండేవారు.
త్రైలోక్యవిజయార్థాయ సమాధాయైకనిశ్చయమ్। దీక్షాం కృత్వా గతౌ విన్ధ్యం తావుగ్రం తేపతుస్తపః
మూడు లోకాలను జయించాలనే ధృఢ సంకల్పంతో, ఆ ఇద్దరూ దీక్ష తీసుకుని వింధ్య పర్వతాలకు వెళ్లి, ఘోరమైన తపస్సు చేశారు.
తౌ తు దీర్ఘేణ కాలేన తపోయుక్తౌ బభూవతుః। క్షుత్పిపాసాపరిశ్రాన్తౌ జటావల్కలధారిణౌ
చాలా కాలం తపస్సులో లీనమై, ఆ ఇద్దరూ ఆకలి దప్పిగలిగి, అలసిపోయి, జటలు ధరించి, వల్కలాలతో ఉన్నారు.
మలోపచితసర్వాఙ్గౌ వాయుభక్షౌ బభూవతుః। ఆత్మమాంసాని జుహ్వాన్తౌ పాదాఙ్గుష్ఠాగ్రధిష్ఠితౌ। ఊర్ధ్వబాహూ చానిమిషౌ దీర్ఘకాలం ధృతవ్రతౌ
వాళ్ల శరీరమంతా మలంతో కప్పుకుపోయింది, గాలినే ఆహారంగా తీసుకుంటూ, తమ మాంసాన్ని హోమం చేస్తూ, పాదాల వేలిమూలపై నిలబడి, చేతులు పైకి ఎత్తి, కన్ను మూయకుండా, చాలా కాలం తపస్సు కొనసాగించారు.
తయోస్తపఃప్రభావేణ దీర్ఘకాలం ప్రతాపితః। ధూమం ప్రముముచే విన్ధ్యస్తద్భుతమివాభవత్
వాళ్ల తపస్సు శక్తితో, వింధ్య పర్వతం చాలా కాలం బాధపడింది. దాని నుంచి పొగలు పొంగిపొంగి, అది అద్భుతంగా కనిపించింది.