గాధా సామానుసామజ్ఞః సామ్నాం పరమవల్గునామ్। ఆత్మనః సర్వమోక్షిభ్యః కృతిమాన్కృత్యవిత్సదా
గాధి గానం విషయంలో పరిపూర్ణంగా తెలిసినవాడు, అందమైన సామవేద గానాలకు ప్రఖ్యాతుడు. తనకంటే మిగతా మోక్షాన్ని కోరేవారందరిని మించిపోయే విధంగా, ఎప్పుడూ కార్యాలలో నిపుణుడు, తన కర్తవ్యాలను బాగా తెలిసినవాడు.
యజుర్ధర్మైర్బహువిధైర్మతో మతిమతాం వరః। విదితార్థః సమశ్చైవ చ్ఛేత్తా నిగమసంశయాన్
అతడు యజుర్వేద సంబంధమైన అనేక విధులలో నిపుణుడు, జ్ఞానులలో శ్రేష్ఠుడు, వేదార్థాన్ని బాగా తెలిసినవాడు, సమంగా చూడగలవాడు, శాస్త్రాలలోని సందేహాలను తీర్చగలవాడు.
అర్థనిర్వచనే నిత్యం సంశయచ్ఛిదసంశయః। ప్రకృత్యా ధర్మకుశలో దాతా ధర్మవిశారదః
అర్థాన్ని వివరించడంలో ఎప్పుడూ నిమగ్నుడై ఉండేవాడు, తనకు ఎలాంటి సందేహమూ ఉండదు, ఇతరుల సందేహాలను కూడా తొలగించేవాడు. సహజంగా ధర్మంలో నైపుణ్యం కలవాడు, దాత, ధర్మాన్ని పూర్తిగా తెలిసినవాడు.
లోపేనాగమధర్మేణ సంక్రమేణ చ వృత్తిషు। ఏకశబ్దాంశ్చ నానార్థానేకార్థాంశ్చ పృథక్కృతాన్
ఉచ్చారణలో తప్పులు, శాస్త్ర విరుద్ధతలు, వాడుక మార్పులు వంటి వాటి ద్వారా, ఒక్కో పదానికి అనేక అర్థాలు ఉన్నవాటిని, వేరే అర్థాలున్న పదాలను స్పష్టంగా గుర్తించేవాడు.
పృథగర్థాభిధానాంశ్చ ప్రయోగానన్వవేక్షితా। ప్రమాణభూతో లోకేషు సర్వాధికరణేషు చ
వేర్వేరు అర్థాలను తెలిపే వాడుకలను, పరిశీలించని ప్రయోగాలను కూడా గుర్తించేవాడు. ప్రజల్లోను, అన్ని విషయాల్లోను అతడు ప్రామాణికుడిగా పరిగణించబడేవాడు.
సర్వవర్ణవికారేషు నిత్యం కుశలపూజితః। స్వరేఽస్వరే చ వివిధే వృత్తేషు వివిధేషు చ
అన్ని రకాల స్వర, ఉచ్చారణ మార్పుల్లో నైపుణ్యం కలవారి చేత ఎప్పుడూ గౌరవించబడేవాడు. వివిధ ఛందస్సుల్లో, వాక్య నిర్మాణాల్లో కూడా ప్రఖ్యాతుడు.
సమస్థానేషు సర్వేషు సమామ్నాయేషు ధాతుషు। ఉద్దేశ్యానాం సమాఖ్యాతా సర్వమాఖ్యాతముద్దిశన్
అన్ని స్థితులలో, అన్ని పఠనాలలో, ధాతువుల మధ్య, ఉద్దేశించిన విషయాలను వివరించేవాడు. చెప్పాల్సినదాన్ని పూర్తిగా తెలియజేసేవాడు.
అభిసన్ధిషు తత్త్వజ్ఞః పదాన్యఙ్గాన్యనుస్మరన్। కాలధర్మేణ నిర్దిష్టం యథార్థం చ విచారయన్
ఉద్దేశాలను బాగా తెలిసినవాడు, పదాలు, వాటి భాగాలను గుర్తు చేసుకుంటూ, కాలానికి తగిన విధంగా, యథార్థంగా నిర్ణయించేవాడు.
చికీర్షితం చ యో వేత్తా యథా లోకేన సంవృతమ్। విభాషితం చ సమయం భాషితం హృదయంగమమ్
ప్రపంచంలో ఇతరులు దాచిన ఉద్దేశాన్ని కూడా తెలుసుకునేవాడు. ఒప్పందాలను, హృదయాన్ని తాకే మాటలను సైతం అర్థం చేసుకునేవాడు.
ఆత్మనే చ పరస్మై చ స్వరసంస్కారయోగవిత్। ఏషాం స్వరాణాం జ్ఞాతా చ బోద్ధా ప్రవచనః స్వరాట్
తనకూ, ఇతరులకూ స్వర, ఉచ్చారణలో నైపుణ్యం కలవాడు. ఈ స్వరాలను బాగా తెలిసినవాడు, అర్థం చేసుకున్నవాడు, వాటి బోధనలో స్వతంత్రుడు.
విజ్ఞాతా చోక్తవాక్యానామేకతాం బహుతాం తథా। బోద్ధా హి పరమార్థాంశ్చ వివిధాంశ్చ వ్యతిక్రమాన్
ఉచ్చరించిన వాక్యాలలో ఏకత్వాన్ని, భిన్నత్వాన్ని తెలుసుకున్నవాడు. పరమార్థాలను, వేర్వేరు విషయాలను కూడా బాగా గ్రహించేవాడు.
అభేదతశ్చ బహుశో బహుశశ్చాపి భేదతః। వక్తా వివిధవాక్యానాం నానాదేశసమీక్షితా
అతడు అనేక విషయాలను ఒక్కటిగా, వేర్వేరుగా చెప్పేవాడు. వివిధ ప్రాంతాల ఆదేశాలను పరిశీలిస్తూ, అనేక వాక్యాలను మాట్లాడేవాడు.
పఞ్చాగమాంశ్చ వివిధానాదేశాంశ్చ సమీక్షితా। నానార్థకుశలస్తత్ర తద్ధితేషు చ కృత్స్నశః
ఐదు శాస్త్ర సంప్రదాయాలను, వేర్వేరు ఆదేశాలను పరిశీలించేవాడు. అనేక అర్థాలలో నైపుణ్యం కలవాడు, తద్దిత పదాలలో పూర్తిగా నిపుణుడు.
పరిభూషయితా వాచాం వర్ణతః స్వరతోఽర్థతః। ప్రత్యయం చ సమాఖ్యాతా నియతం ప్రతిధాతుకమ్
అతడు వాక్యాన్ని అక్షరంగా, స్వరంగా, అర్థంగా అలంకరించేవాడు. प्रत्यయాలను, వాటి మూలాలను బట్టి అర్థాన్ని వివరించేవాడు.
పఞ్చ చాక్షరజాతాని స్వరసంజ్ఞాని యాని చ। తమాగతమృషిం దృష్ట్వా ప్రత్యుద్గమ్యాభివాద్య చ
అతడు ఐదు రకాల అక్షరాలను, స్వరాల పేర్లను బాగా తెలిసినవాడు. ఆ ఋషిని వచ్చినప్పుడు, లేచి నమస్కరించాడు.
ఆసనం రుచిరం తస్మై ప్రదదౌ స యుధిష్ఠిరః। `కృష్ణాజినోత్తరే తస్మిన్నుపవిష్టో మహానృషిః
యుధిష్ఠిరుడు అతనికి అందమైన ఆసనాన్ని ఇచ్చాడు. ఆ మహర్షి నల్ల కృష్ణాజినంతో కప్పిన ఆ ఆసనంపై కూర్చున్నాడు.
దేవర్షేరుపవిష్టస్య స్వయమర్ధ్యం యథావిధి। ప్రాదాద్యుధిష్ఠిరో ధీమాన్రాజ్యం తస్మై న్యవేదయత్। ప్రతిగృహ్య తు తాం పూజామృషిః ప్రీతమనాస్తదా
దేవర్షి కూర్చున్న తర్వాత, యుధిష్ఠిరుడు స్వయంగా యథావిధిగా అతనికి ఆతిథ్యాన్ని చేసి, రాజ్యాన్ని సమర్పించాడు. ఆ ఋషి హృదయపూర్వకంగా ఆ గౌరవాన్ని స్వీకరించాడు.
ఆశీర్భిర్వర్ధయిత్వా చ తమువాచాస్యతామితి। నిషసాదాభ్యనుజ్ఞాతస్తతో రాజా యుధిష్ఠిరః
ఆ ఋషి ఆశీర్వచనాలతో ఆశీర్వదించి, 'కూర్చో' అని అన్నాడు. అనుమతి తీసుకున్న యుధిష్ఠిరుడు అక్కడ కూర్చున్నాడు.
ప్రేషయామాస కృష్ణాయై భగవన్తముపస్థితమ్। శ్రుత్వైతద్ద్రౌపదీ చాపి శుచిర్భూత్వా సమాహితా
అక్కడ ఉన్న కృష్ణను పిలిపించమని పంపారు. ఇది విన్న ద్రౌపదీ, శుద్ధిగా, మనస్సు స్థిరపరచుకొని సిద్ధంగా అయింది.
జగామ తత్ర యత్రాస్తే నారదః పాణ్డవైః సహ। తస్యాభివాద్య చరణౌ దేవర్షేర్ధర్మచారిణీ
ఆమె నారదుడు పాండవులతో ఉన్న చోటికి వెళ్లింది. ధర్మమార్గంలో నడిచే ఆమె, ఆ దేవర్షి పాదాలకు నమస్కరించింది.
కృతాఞ్జలిః సుసంవీతా స్థితాఽథ ద్రుపదాత్మజా। తస్యాశ్చాపి స ధర్మాత్మా సత్యవాగృషిసత్తమః
ద్రుపదుని కుమార్తె చేతులు జోడించి, సరిగ్గా వస్త్రాలు ధరించి అక్కడ నిలబడి ఉండగా, ఆ ధర్మాత్ముడు, సత్యవాది, ఋషిశ్రేష్ఠుడు ఆమెను చూశాడు.
ఆశిషో వివిధాః ప్రోచ్య రాజపుత్ర్యాస్తు నారదః। గమ్యతామితి హోవాచ భగవాంస్తామనిన్దితామ్
నారదుడు ఆ రాజకుమార్తెకు అనేక ఆశీర్వాదాలు చెప్పి, ఆమెను నిందించదగినది కాదని, 'నీవు వెళ్లవచ్చు' అని అనుగ్రహించాడు.
గతాయామథ కృష్ణాయాం యుధిష్ఠిరపురోగమాన్। వివిక్తే పాణ్డవాన్సర్వానువాచ భగవానృషిః
కృష్ణ అక్కడి నుంచి వెళ్లిన తర్వాత, యుధిష్ఠిరుడు ముందుండగా, పాండవులందరినీ ఒంటరిగా పిలిపించి ఆ మహర్షి మాట్లాడాడు.
పాఞ్చాలీ భవతామేకా ధర్మపత్నీ యశస్వినీ। యథా వో నాత్ర భేదః స్యాత్తథా నీతిర్విధీయతాం
పాంచాలి మీ అందరిలో ఒకే ధర్మపత్నిగా, మహిమ కలదిగా ఉంది. మీలో ఎలాంటి విభేదాలు రాకుండా ఒక నియమాన్ని ఏర్పాటు చేయండి.
సున్దోపసున్దౌ హి పురా భ్రాతరౌ సహితావుభౌ। ఆస్తామవధ్యావన్యేషాం త్రిషు లోకేషు విశ్రుతౌ
పూర్వం సుందుడు, ఉపసుందుడు అన్నదమ్ములు కలిసే ఉండేవారు. వారు మూడువెళ్లల్లో అందరికీ అజేయులుగా ప్రసిద్ధి చెందారు.
ఏకరాజ్యావేకగృహావేకశయ్యాసనాశనౌ। తిలోత్తమాయాస్తౌ హేతోరన్యోన్యమభిజఘ్నతుః
ఒకే రాజ్యం, ఒకే ఇల్లు, ఒకే పడక, కూర్చోవడం, భోజనం అన్నీ పంచుకున్నా, తిలోత్తమ కారణంగా వారు ఒకరినొకరు హత్య చేసుకున్నారు.
రక్ష్యతాం సౌహృదం తస్మాదన్యోన్యప్రీతిభావకమ్। యథా వో నాత్ర భేదః స్యాత్తత్కురుష్వ యుధిష్ఠిర
అందువల్ల, పరస్పర ప్రేమను పెంపొందించే స్నేహాన్ని కాపాడాలి. మీలో ఎలాంటి విభేదాలు రాకుండా చూడుము, యుధిష్ఠిరా.
సున్దోపసున్దావసురౌ కస్య పుత్రౌ మహామునే। ఉత్పన్నశ్చ కథం భేదః కథం చాన్యోన్యమఘ్నతామ్
మహర్షీ, ఆ సుందుడు, ఉపసుందుడు అనే అసురులు ఎవరి కుమారులు? వారి మధ్య విభేదమెలా కలిగింది? వారు ఒకరినొకరు ఎలా హతమార్చుకున్నారు?
అప్సరా దేవకన్యా వై కస్య చైషా తిలోత్తమా। యస్యాః కామేన సంమత్తౌ జఘ్నతుస్తౌ పరస్పరమ్
ఆ తిలోత్తమ అనే అప్సరసు ఎవరి కుమార్తె? ఆమె కోసం, కామంతో మత్తులో ఆ ఇద్దరూ ఎలా పరస్పరం హత్య చేసుకున్నారు?
ఏతత్సర్వం యథా వృత్తం విస్తరేణ తపోధన। శ్రోతుమిచ్ఛామహే బ్రహ్మన్పరం కౌతూహలం హి మే
మహాతపస్వీ, ఇది అన్నీ ఎలా జరిగిందో, పూర్తిగా వివరంగా వినాలనుకుంటున్నాము. నాకు చాలా ఆసక్తి ఉంది, బ్రాహ్మణా.