ఘోషయామాస నగరే ధార్తరాష్ట్రః ససౌబలః।' తతస్తే పాణ్డవాస్తత్ర గత్వా కృష్ణపురోగమాః
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు సౌబలుడితో కలిసి నగరంలో ఇది ప్రకటించాడు. ఆ తరువాత కృష్ణుడు ముందుండగా పాండవులు అక్కడికి వెళ్లారు.
మణ్డయాఞ్చక్రిరే తద్వై పురం స్వర్గాదివ చ్యుతమ్। `వాసుదేవో జగన్నాథశ్చిన్తయామాస వాసవమ్
వారు ఆ నగరాన్ని స్వర్గం నుంచి పడిపోయినట్లుగా అందంగా అలంకరించారు. వాసుదేవుడు, జగన్నాథుడు, ఇంద్రుని గురించి ఆలోచించాడు.
మహేన్ద్రశ్చిన్తితో రాజన్విశ్వకర్మాణమాదిశత్। విశ్వకర్మన్మహాప్రాజ్ఞ అద్యప్రభృతి తత్పురమ్
రాజా! ఇంద్రుడు ఆలోచించగా, ఆయన విశ్వకర్మను ఆదేశించాడు. ఆ మహాపండితుడు విశ్వకర్మ అప్పటి నుంచే ఆ నగరాన్ని నిర్మించాల్సిందిగా ఆజ్ఞాపించబడాడు.
ఇన్ద్రప్రస్థమితి ఖ్యాతం దివ్యం భూమ్యాం భవిష్యతి। మహేన్ద్రశాసనాద్గత్వా విశ్వకర్మా తు కేశవమ్
భూమిపై ఆ నగరం ఇంద్రప్రస్థం అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందుతుంది. మహేంద్రుని ఆజ్ఞతో విశ్వకర్మ కేశవుని వద్దకు వెళ్లాడు.
ప్రణమ్య ప్రణిపాతార్హం కిం కరోమీత్యభాషత। వాసుదేవస్తు తచ్ఛ్రుత్వా విశ్వకర్మాణమూచివాన్
ఆ మహనీయునికి నమస్కరించి, 'ఏం చేయాలి?' అని అడిగాడు. వాసుదేవుడు ఆ మాట విని విశ్వకర్మతో ఇలా అన్నాడు.
కురుష్వ కురురాజస్య మహేన్ద్రపురసన్నిభమ్। ఇన్ద్రేణ కృతనామానమిన్ద్రప్రస్థం మహాపురమ్
కురురాజు కోసం ఇంద్రుని నగరానికి సమానంగా గొప్ప నగరాన్ని నిర్మించు. ఇంద్రుని పేరుతో దానికి ఇంద్రప్రస్థం అని పేరు పెట్టు.
తతః పుణ్యే శివే దేశే శాన్తిం కృత్వా మహారథాః। స్వస్తివాచ్య యథాన్యాయమిన్ద్రప్రస్థం భవత్వితి
ఆ పవిత్రమైన, మంగళకరమైన ప్రాంతంలో మహారథులు శాంతి కార్యాలు చేసి, మంగళవాక్యాలు పలికి, 'ఇది ఇంద్రప్రస్థం కావాలి' అని ప్రకటించారు.
తత్పురం మాపయామాసుర్ద్వైపాయనపురోగమాః। `తతః స విశ్వకర్మా తు చకార పురముత్తమమ్
ద్వైపాయనుడు ముందుండగా వారు ఆ నగరాన్ని నిర్మించించారు. ఆ తరువాత విశ్వకర్మ ఆ ఉత్తమ నగరాన్ని నిర్మించాడు.
సాగరప్రతిరూపాభిః పరిఖాభిరలఙ్కృతమ్। ప్రాకారేణ చ సంపన్నం దివమావృత్య తిష్ఠతా
సముద్రాన్ని పోలిన లోతైన కాలువలతో అలంకరించబడి, బలమైన ప్రాకారంతో చుట్టుముట్టబడి, ఆ నగరం ఆకాశాన్నే కప్పేసినట్టు అద్భుతంగా నిలిచి ఉంది.
పాణ్డురాభ్రప్రకాశేన హిమరశ్మినిభేన చ। శుశుభే తత్పురశ్రేష్ఠం నాగైర్భోగవతీ యథా
పసుపు మబ్బుల కాంతితో, చలికాలపు సూర్యకిరణాల వెలుగుతో ఆ అగ్రనగరం ప్రకాశిస్తూ, పాము నగరం భోగవతిని పోలి మెరిసింది.
ద్విపక్షగరుడప్రఖ్యైర్ద్వారైః సౌధైశ్చ శోభితమ్। గుప్తమభ్రచయప్రఖ్యైర్గోపురైర్మన్దరోపమైః
గరుత్మంతుడు, ఏనుగుల రెక్కలను పోలిన ద్వారాలు, మేఘాల సమూహంలా ఉన్న గొప్ప గోపురాలు, మందరపర్వతాన్ని తలపించే అద్భుతమైన మేడలు ఆ నగరాన్ని మరింత అందంగా చేశాయి.
వివిధైరపి నిర్విద్ధైః శస్త్రోపేతైః సుసంవృతైః। శక్తిభిశ్చావృతం తద్ధి ద్విజిహ్వైరివ పన్నగైః
వివిధ ఆయుధాలతో సన్నద్ధమైన వీరులు ఆ నగరాన్ని కాపాడుతూ, రెండు నాలుకలున్న పాముల వలె చుట్టుముట్టి, దాన్ని రక్షించారు.
తల్పైశ్చాభ్యాసికైర్యుక్తం శుశుభే యోధరక్షితమ్। థీక్ష్ణాఙ్కుశశతఘ్నీభిర్యన్త్రజాలైశ్చ శోభితమ్
రక్షకుల కోసం మంచాలు ఏర్పాటు చేసి, యోధులు కాపాడుతూ, పదునైన అంకుశాలు, యంత్రాలు, నూతన ఆయుధాలతో ఆ నగరాన్ని అలంకరించారు.
ఆయసైశ్చ మహాచక్రైః శుశుభే తత్పురోత్తమమ్। సువిభక్తమహారథ్యం దేవతాబాధవర్జితమ్
బలమైన ఇనుప చక్రాలతో మెరిసిపోయి, విస్తారమైన వీధులు సరిగ్గా ఏర్పాటై, దేవతల కలహం లేని నగరంగా వెలుగొందింది.
విరోచమానం వివిధైః పాణ్డురైర్భవనోత్తమైః। తత్త్రివిష్టపసంకాశమిన్ద్రప్రస్థం వ్యరోచత
వివిధ రకాల తెల్లటి గొప్ప భవనాలతో ప్రకాశిస్తూ, ఆ ఇంద్రప్రస్థం త్రివిష్టపాన్ని పోలి అద్భుతంగా కనిపించింది.
మేఘవృన్దమివాకాశే విద్ధం విద్యుత్సమావృతమ్। తత్ర రమ్యే శివే దేశే కౌరవ్యస్య నివేశనమ్
ఆ అందమైన, శుభ్రమైన ప్రదేశంలో, కౌరవుని నివాసం, మెరుపులతో చుట్టుముట్టిన మేఘాల సమూహంలా ఆకాశంలో మెరిసింది.
శుశుభే ధనసంపూర్ణం ధనాధ్యక్షక్షయోపమమ్। తత్రాగచ్ఛన్ద్విజా రాజన్సర్వవేదవిదాం వరాః
ధనంతో నిండిన ఆ నగరం, కుబేరుని నివాసాన్ని తలపిస్తూ ప్రకాశించింది. అక్కడ రాజా, అన్ని వేదాలను తెలిసిన ఉత్తమ ద్విజులు వచ్చారు.
నివాసం రోచయన్తి స్మ సర్వభాషావిదస్తథా। వణిజశ్చాయయుస్తత్ర నానాదిగ్భ్యో ధనార్థినః
అన్ని భాషల్లో నైపుణ్యం కలిగిన వారు అక్కడ నివాసాన్ని కోరారు. ధనార్జన కోసం వ్యాపారులు అన్ని దిక్కుల నుంచి అక్కడికి చేరుకున్నారు.
సర్వశిల్పవిదస్తత్ర వాసాయాభ్యాగమంస్తదా। ఉద్యానాని చ రమ్యాణి నగరస్య సమన్తతః
అన్ని కళల్లో నిపుణులు అక్కడ నివసించేందుకు వచ్చారు. ఆ నగరాన్ని చుట్టుముట్టి అందమైన తోటలు విస్తరించి ఉన్నాయి.
ఆమ్రైరామ్రాతకైర్నీపైరశోకైశ్చమ్పకైస్తథా। పున్నాగైర్నాగపుష్పైశ్చ లకుచైః పనసైస్తథా
మామిడి, ఆమ్రాతక, నీప, అశోక, చంపక, పున్నాగ, నాగపుష్ప, లకుచ, పనస వంటి చెట్లతో,
శాలతాలతమాలైశ్చ బకులైశ్చ సకేతకైః। మనోహరైః సుపుష్పైశ్చ ఫలభారావనామితైః
శాల, తాళ, తమాల, బకుల, సకేతక వంటి ఆకర్షణీయమైన, సువాసన గల పుష్పాలతో, ఫలభారం తట్టలేక వంగిన చెట్లతో,
ప్రాచీనామలకైర్లోధ్రైరఙ్కోలైశ్చ సుపిష్పితైః। జమ్బూభిః పాటలాభిశ్చ కుబ్జకైరతిముక్తకైః
పాత ఆమలక, లోధ్ర, పుష్పాలతో నిండిన అంకోల, జంబూ, పాటల, కుబ్జక, అతిముక్తక వంటి చెట్లతో,
కరవీరైః పారిజాతైరన్యైశ్చ వివిధైర్ద్రుమైః। నిత్యపుష్పఫలోపేతైర్నానాద్విజగణాయుతైః
కరవీర, పారిజాత, ఇంకా ఎన్నో రకాల చెట్లతో, ఎప్పుడూ పువ్వులు, పండ్లతో నిండినవి, అనేక రకాల పక్షులతో కళకళలాడుతూ,
మత్తబర్హిణసంఘుష్టకోకిలైశ్చ సదామదైః। గృహైరాదర్శవిమలైర్వివిధైశ్చ లతాగృహైః
మత్తులో ఉన్న నెమళ్ళు, ఎప్పుడూ ఆనందంగా ఉండే కోయిలలు కూస్తూ, అద్దాన్ని పోలిన మెరిసే ఇళ్ళు, వివిధ వనమాల గృహాలతో,
మనోహరైశ్చిత్రగృహైస్తథాఽజగతిప్రవతైః। వాపీభిర్వివిధాభిశ్చ పూర్ణాభిః పరమామ్భసా
ఆకట్టుకునే చిత్రభవనాలు, కృత్రిమ పర్వతాలు, లోయలు, వివిధ రకాల స్వచ్ఛమైన నీటితో నిండిన వాపీలతో,
సరోభిరతిరమ్యైశ్చ పద్మోత్పలసుగన్ధిభిః। హంసకారణ్డవయుతైశ్చక్రవాకోపశోభితైః
అత్యంత అందమైన సరస్సులు, కమలాలు, ఉత్పలాల సుగంధంతో పరిమళించి, హంసలు, కరండవలు నివసిస్తూ, చక్రవాక పక్షులతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి.
రమ్యాశ్చ వివిధాస్తత్ర పుష్కరిణ్యో వనావృతాః। తడాగాని చ రమ్యాణి బృహన్తి సుబహూని చ
అక్కడ చెట్లు చుట్టుముట్టిన అందమైన పద్మసరోవరాలు కనిపించాయి. అలాగే పెద్దవి, ఎంతో అందమైన చెరువులు కూడా అక్కడ ఉన్నాయి.
నదీ చ నన్దినీ నామ సా పురీముపగూహతి। చాతుర్వర్ణ్యసమాకీర్ణమన్యైః శిల్పిభిరావృతమ్
నందినీ అనే నది ఆ నగరాన్ని ఆలింగనం చేసుకుంటూ ప్రవహిస్తుంది. ఆ పట్టణం నాలుగు వర్ణాల ప్రజలతో, ఇతర వృత్తిదారులతో నిండిపోయి ఉంది.
సర్వదాభిసృతం సద్భిః కారితం విశ్వకర్మణా। ఉపభోగసమృద్ధైశ్చ సర్వద్రవ్యసమావృతమ్
ఆ పట్టణాన్ని సద్బుద్ధి గలవారు ఎప్పుడూ సందర్శిస్తారు. విశ్వకర్మ చేత నిర్మించబడింది. అనేక రకాల సుఖసౌకర్యాలు, సంపదలు అక్కడ సమృద్ధిగా ఉన్నాయి.
నిత్యమార్యజనోపేతం నరనారీగణైర్యుతమ్। వాజివారణసంపూర్ణం గోభిరుష్ట్రైః ఖరైరజైః
అక్కడ ఎల్లప్పుడూ మంచి మనుషులు నివసిస్తారు. పురుషులు, మహిళలతో కూడి, గుర్రాలు, ఏనుగులు, ఆవులు, ఒంటెలు, గాడిదలు, మేకలు అన్నీ అక్కడ కనిపిస్తాయి.