స చ ద్విజాతిప్రవరః కస్య పుత్రోఽభిధత్స్వ మే
ఆ ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆస్తీకుడు ఎవరి కుమారుడు? దయచేసి నాకు చెప్పు.
శ్రోతుమిచ్ఛామ్యశేషేణ కథామేతాం మనోరమామ్
ఈ రమ్యమైన కథను పూర్తిగా వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది.
ఆస్తీకస్య పురాణర్షేర్బ్రాహ్మణస్య యశస్వినః
పురాతన కాలంలో పేరుగాంచిన ఋషి అయిన ఆస్తీకుడు ఒక గొప్ప బ్రాహ్మణుడు.
కృష్ణద్వైపాయనప్రోక్తం నైమిషారణ్యవాసిషు। పూర్వం ప్రచోదితః సూతః పితా మే లోమహర్షణః
నైమిశారణ్యంలో నివసించే వారికి కృష్ణద్వైపాయనుడు చెప్పిన మాటలను, నా తండ్రి లోమహర్షణుడు సూతుడు ముందుగా తెలుసుకున్నాడు.
శిష్యో వ్యాసస్య మేధావీ బ్రాహ్మణేష్విదముక్తవాన్। తస్మాదహముపశ్రుత్య ప్రవక్ష్యామి యథాతథమ్
వేదవ్యాసునికి మేధావి శిష్యుడైన ఆయన, బ్రాహ్మణులకు ఈ కథను వివరంగా చెప్పాడు. అందుకే నేను కూడా ఆయన నుంచి విని, నిజంగా మీకు వివరంగా చెబుతాను.
ఇదమాస్తీకమాఖ్యానం తుభ్యం శౌనక పృచ్ఛతే। కథయిష్యామ్యశేషేణ సర్వపాపప్రణాశనమ్
ఓ శౌనకా! మీరు అడిగిన ఈ ఆస్తీకుని కథను పూర్తిగా చెబుతాను. ఇది అన్ని పాపాలను తొలగించే గొప్ప కథ.
ఆస్తీకస్య పితా హ్యాసీత్ప్రజాపతిసమః ప్రభుః। బ్రహ్మచారీ యతాహారస్తపస్యుగ్రే రతః సదా
ఆస్తీకుని తండ్రి ప్రజాపతితో సమానమైన ప్రభువుగా, బ్రహ్మచారిగా, తక్కువ తినేవాడిగా, ఎప్పుడూ కఠిన తపస్సులో నిమగ్నుడై ఉండేవాడు.
జరత్కారురితి ఖ్యాత ఊర్ధ్వరేతా మహాతపాః। యాయావరాణాం ప్రవరో ధర్మజ్ఞః సంశితవ్రతః
ఆయన జరత్కారు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఆయన గొప్ప తపస్సుతో, యాత్రికులలో ప్రథముడు, ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడు, కఠిన వ్రతాలను పాటించేవాడు.
స కదాచిన్మహాభాగస్తపోబలసమన్వితః। చచార పృథివీం సర్వాం యత్రసాయంగృహో మునిః
ఒకసారి ఆ మహానుభావుడు తపస్సు బలంతో నిండినవాడై, భూమి అంతటా సంచరించేవాడు. సాయంత్రం ఎక్కడ ఆశ్రయం దొరికితే అక్కడ ఉండేవాడు.
తీర్థేషు చ సమాప్లావం కుర్వన్నటతి సర్వశః। చరన్దీక్షాం మహాతేజా దుశ్చరామకృతాత్మభిః
తీర్థాలలో స్నానం చేస్తూ, ఎక్కడికక్కడ తిరుగుతూ, గొప్ప తేజస్సుతో, ఆత్మనిగ్రహం లేనివారికి సాధ్యం కాని కఠిన దీక్షలు ఆచరించేవాడు.
వాయుభక్షో నిరాహారః శుష్యన్ననిమిషో మునిః। ఇతస్తతః పరిచరన్దీప్తపావకసప్రభః
వాయువును మాత్రమే ఆహారంగా తీసుకుంటూ, ఆహారం లేకుండా, శరీరం ఎండిపోతూ, కళ్లను మూయకుండా, అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ, అక్కడక్కడ తిరుగుతూ ఉండేవాడు.
అటమానః కదాచిత్స్వాన్స దదర్శ పితామహాన్। లమ్బమానాన్మహాగర్తే పాదైరూర్ధ్వైరవాఙ్ముఖాన్
ఒకసారి సంచరిస్తూ ఉండగా, అతడు తన పితృదేవతలను ఒక పెద్ద గుంతలో, పాదాలు పైకి, ముఖాలు కిందగా వేలాడుతూ చూశాడు.
తానబ్రవీత్స దృష్ట్వై జరత్కారుః పితామహాన్। కే భవన్తోఽవలమ్బన్తే గర్తే హ్యస్మిన్నధోముఖాః
వారిని చూసి జరత్కారు తన పితృదేవతలను ఇలా అడిగాడు: "మీరు ఎవరు? ఈ గుంతలో ముఖాలు కిందగా వేలాడుతూ ఎందుకు ఉన్నారు?"
వీరణస్తమ్భకే లగ్నాః సర్వతః పరిభక్షితే। మూషకేన నిగూఢేన గర్తేఽస్మిన్నిత్యవాసినా
వీరాణ గడ్డి కాండానికి కట్టబడి, చుట్టూ అంతా ఒక దాచిన ఎలుక తినేస్తూ, ఎప్పుడూ ఈ గుంతలో దాగి ఉండేది.
యాయావరా నామ వయమృషయః సంశితవ్రతాః। సంతానప్రక్షయాద్బ్రహ్మన్నధో గచ్ఛామ మేదినీమ్
మేము యాయావరులు అనే పేరు కలిగిన ఋషులు, కఠిన వ్రతాలు పాటించేవాళ్లం. మన వంశం తగ్గిపోవడం వల్ల, బ్రాహ్మణా, మేము భూమికి పడిపోతున్నాం.
అస్మాకం సంతతిస్త్వేకో జరత్కారురితి స్మృతః। మన్దభాగ్యోఽల్పభాగ్యానాం తప ఏకం సమాస్థితః
మన వంశంలో ఇప్పుడు ఒక్కరే మిగిలాడు, అతడే జరత్కారు అని పిలవబడతాడు. దురదృష్టవంతులలో అతడు తక్కువ అదృష్టం కలవాడు, తపస్సు మాత్రమే చేస్తూ ఉన్నాడు.
న స పుత్రాఞ్జనయితుం దారాన్మూఢశ్చికీర్షతి। తేన లమ్బామహే గర్తే సంతానస్య క్షయాదిహ
అతడు మూర్ఖత్వంతో భార్యను చేసుకోవాలని, పిల్లలను కనాలని కోరడం లేదు. అందువల్ల మన వంశం నశించిపోతుండటంతో మేము ఈ గుంతలో వేలాడుతున్నాం.
అనాథాస్తేన నాథేన యథా దుష్కృతినస్తథా। `యేషాం తు సంతతిర్నాస్తి మర్త్యలోకే సుఖావహా
మనకు రక్షకుడు ఉన్నా, మేము అనాథలమయ్యాం; పాపులు ఎలా ఉంటారో మేము కూడా అలాగే ఉన్నాం. ఎవరి వంశం ఈ మానవ లోకంలో కొనసాగదో, వారికి సుఖం ఉండదు.
న తే లభన్తే వసతిం స్వర్గే పుణ్యకృతోఽపి హి।' కస్త్వం బన్ధురివాస్మాకమనుశోచసి సత్తమ
వారు ఎంత పుణ్యకార్యాలు చేసినా, స్వర్గంలో నివాసం పొందలేరు. నీవెవరు? మా బంధువులా మాకు దయతో విచారిస్తున్నావు, ఓ ఉత్తమునా!
జ్ఞాతుమిచ్ఛామహే బ్రహ్మన్కో భవానిహ నః స్థితః। కిమర్థం చైవ నః శోచ్యాననుశోచసి సత్తమ
ఓ బ్రాహ్మణా! నీవెవరో మేము తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాం. నీవు ఇక్కడ మాతో ఉన్నావు. మేము శోకించదగినవారమని నీవు ఎందుకు విచారిస్తున్నావో చెప్పు, ఓ ఉత్తమా!
మమ పూర్వే భవన్తో వై పితరః సపితామహాః। బ్రూత కిం కరవాణ్యద్య జరత్కారురహం స్వయమ్
నా పూర్వీకులు, తండ్రులు, తాతలు మీరు ఇక్కడ ఉన్నారు. నేను జరత్కారు అనే విషయాన్ని గుర్తుంచుకుని, ఈ రోజు నేను ఏమి చేయాలో మీరు చెప్పండి.
యతస్వ యత్నవాంస్తాత సంతానాయ కులస్య నః। ఆత్మనోఽర్థేఽస్మదర్థే చ ధర్మ ఇత్యేవ వా విభో
మన వంశం కొనసాగేందుకు, మనకోసం, నీకోసం లేదా ధర్మం కోసమో, నీవు శ్రద్ధగా ప్రయత్నించు బిడ్డా.
న హి ధర్మఫలైస్తాత న తపోఽభిః సుసంచితైః। తాం గతిం ప్రాప్నువన్తీహ పుత్రిణో యాం వ్రజన్తి వై
బిడ్డా, ఎంతటి పుణ్యఫలాలు, ఎంతటి తపస్సు చేసినా, కుమారులు లేని వారు, కుమారులున్న తండ్రులు పొందే స్థితిని పొందలేరు.
తద్దారగ్రహణే యత్నం సంతత్యాం చ మనః కురు। పుత్రకాస్మన్నియోగాత్త్వమేతన్నః పరమం హితమ్
కాబట్టి, పెళ్లి చేసుకోవడంలో నీవు ప్రయత్నించు. సంతానం మీద మనసు పెట్టు. మా ఆజ్ఞతో, ఇదే మనకు అత్యుత్తమమైన మేలు.
న దారాన్వై కరిష్యేఽహం న ధనం జీవితార్థతః। భవతాం తు హితార్థాయ కరిష్యే దారసంగ్రహమ్
నేను నా కోసమో, ధనం కోసం లేదా జీవితం కోసం పెళ్లి చేసుకోను. మీ మేలు కోసం మాత్రమే భార్యను స్వీకరిస్తాను.
సమయేన చ కర్తాఽహమనేన విధిపూర్వకమ్। తథా యద్యుపలప్స్యామి కరిష్యే నాన్యథా హ్యహమ్
ఈ నిబంధన ప్రకారం, నియమాన్ని పాటిస్తూ మాత్రమే పెళ్లి చేస్తాను. అలాంటి భార్య దొరికితే మాత్రమే చేసెదను, లేనిచో కాదు.
సనామ్నీ యా భవిత్రీ మే దిత్సితా చైవ బన్ధుభిః। భైక్ష్యవత్తామహం కన్యాముపయంస్యే విధానతః
నా పేరుతో, బంధువులు ఇష్టపూర్వకంగా ఇచ్చే, తపస్సు చేసే కన్యను నియమానుసారం పెళ్లి చేసుకుంటాను.
దరిద్రాయ హి మే భార్యాం కో దాస్యతి విశేషతః। ప్రతిగ్రహీష్యే భిక్షాం తు యది కశ్చిత్ప్రదాస్యతి
నాకు ధనం లేకపోతే, ఎవరు భార్యను ఇస్తారు? ఎవరో దానం చేస్తే, దానిని నేను అంగీకరిస్తాను.
ఏవం దారక్రియాహేతోః ప్రయతిష్యే పితామహాః। అనేన విధినా శశ్వన్న కరిష్యేఽహమన్యథా
ఇలా పెళ్లి కోసం, ఈ నియమానుసారం మాత్రమే ప్రయత్నిస్తాను తాతలారా, వేరే విధంగా నేను చేయను.
తత్ర చోత్పత్స్యతే జన్తుర్భవతాం తారణాయ వై। శాశ్వతం స్థానమాసాద్య మోదన్తాం పితరో మమ
ఆ పెళ్లి వల్ల, మీ రక్షణ కోసం ఒక సంతానం పుడుతుంది. శాశ్వత స్థానం పొందిన తర్వాత, నా పితృదేవతలు ఆనందించాలి.