తదాదాయ చ లుబ్ధస్య లోభాల్లోభోఽభ్యవర్ధత। తథాహి సర్వమాదాయ రాజ్యమస్య జిహీర్షతి
అతడు లోభంతో వాటిని తీసుకున్నాక, లోభం ఇంకా పెరిగింది. అలా అన్నీ దోచుకుని, చివరికి రాజ్యాన్ని కూడా స్వాధీనం చేసుకోవాలని చూశాడు.
హీనస్య కరణైః సర్వైరచ్ఛ్వాసపరమస్య చ। యతమానోఽపి తద్రాజ్యం న శశాకేతి నః శ్రుతం
అన్ని ఇంద్రియాలు లేని, కేవలం ఊపిరిపోటుతో ఉన్న ఆ రాజు ఎంత ప్రయత్నించినా, రాజ్యాన్ని నిలుపుకోలేకపోయాడని మేము విన్నాము.
కిమన్యద్విహితా నూనం తస్య సా పురుషేన్ద్రతా। యది తే విహితం రాజ్యం భవిష్యతి విశాంపతే
ఆ మనుషులలో అధిపత్యం అతనికి విధి వల్లే వచ్చిందని మరొకటి ఏముంటుంది? రాజ్యం నీకు విధిగా లభిస్తే, నీవు తప్పక పొందుతావు, రాజన్యుడా!
మిషతః సర్వలోకస్య స్థాస్యతే త్వయి తద్ధువమ్। అతోఽన్యథా చేద్విహితం యతమానో న లప్స్యసే
ప్రపంచమంతా చూస్తుండగా అది నీవద్దే ఉంటుంది. కానీ విధి వేరేలా నిర్ణయిస్తే, ఎంత ప్రయత్నించినా నీవు దాన్ని పొందలేవు.
ఏవం విద్వన్నుపాదత్స్వ మన్త్రిణాం సాధ్వసాధుతామ్। దుష్టానాం చైవ బోద్ధవ్యమదుష్టానాం చ భాషితమ్
కాబట్టి, జ్ఞానవంతుడవు కావున, మంత్రుల మంచితనాన్ని, చెడుతనాన్ని బాగా తెలుసుకో. దుష్టుల మాటలు, నిష్కళంకుల మాటలు రెండింటినీ గ్రహించాలి.
విద్మ తే భావదోషేణ యదర్థమిదముచ్యతే। దుష్ట పాణ్డవహేతోస్త్వం దోషమాఖ్యాపయస్యుత
నీవు ఈ మాటలు నీ మనస్సులో ఉన్న పక్షపాతంతోనే చెబుతున్నావని మాకు తెలుసు. పాండవుల పట్ల ద్వేషంతోనే నీవు లోపాలను చూపిస్తున్నావు.
హితం తు పరమం కర్ణ బ్రవీమి కులవర్ధనమ్। అథ త్వం మన్యసే దుష్టం బ్రూహి యత్పరమం హితమ్
కర్ణా, నేను నీకు వంశానికి మేలు చేసే గొప్ప మేలును చెబుతున్నాను. కానీ నీవు దీన్ని హానికరమని భావిస్తే, నీకు మేలు చేస్తుందని నీవు అనుకునేది చెప్పు.
అతోఽన్యథా చేత్క్రియతే యద్బ్రవీమి పరం హితమ్। కురవో వై వినఙ్క్ష్యన్తి నచిరేణైవ మే మతిః
నేను చెప్పిన మేలును కాకుండా వేరే విధంగా నడిచితే, నా అభిప్రాయం ప్రకారం కురువంశం త్వరలోనే నశించిపోతుంది.
రాజన్నిఃసంశయం శ్రేయో వాచ్యస్త్వమసి బాన్ధవైః। న త్వశుశ్రూషమాణే వై వాక్యం సంప్రతి తిష్ఠతి
రాజా, నీవు బంధువుల నుండి మంచి సలహా పొందదగినవాడవు. కానీ నీవు వినకపోతే, వారి మాటలకు ఇప్పుడు విలువ ఉండదు.
ప్రియం హితం చ తద్వాక్యముక్తవాన్కురుసత్తమః। భీష్మః శాన్తనవో రాజన్ప్రతిగృహ్ణాసి తన్న చ
కురువీరులలో శ్రేష్ఠుడైన శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడు, రాజా, నీకు మేలు చేసే, హృదయానికి హాయిగా ఉండే మాటలు చెప్పాడు. కానీ నీవు వాటిని స్వీకరించలేదు, పట్టించుకోలేదు.
తథా ద్రోణేన బహుధా భాషితం హితముత్తమమ్। తచ్చ రాధాసుతః కర్ణో మన్యతే న హితం తవ
అలాగే ద్రోణుడు కూడా ఎన్నోసార్లు నీకు గొప్ప మేలును సూచించాడు. అయినా రాధేయుడు కర్ణుడు వాటిని నీకు మేలు కాదని భావిస్తున్నాడు.
చిన్తయంశ్చ న పశ్యామి రాజంస్తవ సుహృత్తమమ్। ఆభ్యాం పురుషసింహాభ్యాం యో వా స్యాత్ప్రజ్ఞయాధికః
రాజా, నేను ఆలోచించినప్పుడు, నీ మిత్రులలో ఆ ఇద్దరు సింహపురుషుల కంటే తెలివిలో ఎవరూ మించారని కనపడడం లేదు.
ఇమౌ హి వృద్ధౌ వయసా ప్రజ్ఞయా చ శ్రుతేన చ। సమౌ చ త్వయి రాజేన్త్ర తథా పాణ్డుసుతేషు చ
ఈ ఇద్దరూ వయస్సులో, జ్ఞానంలో, వినడంలో ముందున్నారు. రాజేంద్రా, నీలో, పాండవులలో కూడా వీరిద్దరూ సమానంగా ఉన్నారు.
ధర్మే చానవరౌ రాజన్సత్యతాయాం చ భారత। రామాద్దాశరథేశ్చైవ గయాచ్చైవ న సంశయః
భారతా, రాజా, ధర్మంలో, నిజాయితీలో వీరిద్దరిని మించేవారు లేరు. దశరథుని కుమారుడు రాముడిని, గయుడిని పోల్చినా సందేహం లేదు.
న చోక్తవన్తావశ్రేయః పురస్తాదపి కించన। న చాప్యపకృతం కించిదనయోర్లక్ష్యతే త్వయి
వీరిద్దరూ గతంలో ఎప్పుడూ నీకు హానికరమైన మాటలు చెప్పలేదు. అలాగే నీపై వీరిద్దరిలో ఎటువంటి దోషం కనిపించదు.
తావుభౌ పురుషవ్యాఘ్రావనాగసి నృపే త్వయి। న మన్త్రయేతాం త్వచ్ఛ్రేయః కథం సత్యపరాక్రమౌ
రాజా, ఈ ఇద్దరు మనుషులలో సింహులవంటి వారు నీపై ఎలాంటి అపరాధం చేయలేదు. నిజాయితీ, పరాక్రమంలో నిలబడిన వీరు నీ మేలుకోసం ఆలోచించకుండా ఎలా ఉంటారు?
ప్రజ్ఞావన్తౌ నరశ్రేష్ఠావస్మిఁల్లోకే నరాధిప। త్వన్నిమిత్తమతో నేమౌ కించిజ్జిహ్మం వదిష్యతః
ఈ లోకంలో తెలివిగల, మానవులలో శ్రేష్ఠులైన వీరు, నరాధిపా, నీకోసం ఎప్పుడూ వక్రంగా ఏమీ చెప్పరు.
ఇతి మే నైష్ఠికీ బుద్ధిర్వర్తతే కురునన్దన। న చార్థహేతోర్ధర్మజ్ఞౌ వక్ష్యతః పక్షసంశ్రితమ్
కురునందనా, నా మనస్సులో ఇది పక్కా నమ్మకం: ధర్మాన్ని తెలిసిన ఆ ఇద్దరూ లాభం కోసం ఎప్పుడూ పక్షపాతం చూపే మాటలు చెప్పరు.
ఏతద్ధి పరమం శ్రేయో మన్యేఽహం తవ భారత। దుర్యోధనప్రభృతయః పుత్రా రాజన్యథా తవ
భారతా, నీకు ఇదే అత్యుత్తమ మేలు అని నేను భావిస్తున్నాను. కానీ రాజా, దుర్యోధనుడు మొదలైన నీ కుమారులు వేరేలా ఆలోచిస్తున్నారు.
తథైవ పాణ్డవేయాస్తే పుత్రా రాజన్న సంశయః। తేషు చేదహితం కించిన్మన్త్రయేయురతద్విదః
అలాగే పాండవులు కూడా నీ కుమారులే, రాజా, ఇందులో సందేహం లేదు. వారిలో ఎవరో హానికరంగా ఆలోచిస్తే, తెలిసినవారు అది గుర్తిస్తారు.
మన్త్రిణస్తే న చ శ్రేయః ప్రపశ్యన్తి విశేషతః। అథ తే హృదయే రాజన్విశేషః స్వేషు వర్తతే। అన్తరస్థం వివృణ్వానాః శ్రేయః కుర్యుర్న తే ధ్రువమ్
నీ మంత్రులు, ముఖ్యంగా నీ మేలును గమనించరు. రాజా, వారి హృదయంలో తమవారిపట్ల పక్షపాతం ఉంటే, వారు లోపలి విషయాలను బయటపెట్టినా, నీ మేలుకోసం నిశ్చయంగా పనిచేయరు.
ఏతదర్థమిమౌ రాజన్మహాత్మానౌ మహాద్యుతీ। నోచతుర్వివృతం కించిన్న హ్యేష తవ నిశ్చయః
ఈ కారణంగా, రాజా, ఆ ఇద్దరు మహాత్ములు, మహాతేజస్వులు ఏ విషయాన్ని బహిరంగంగా చెప్పలేదు. ఎందుకంటే ఇది నీ స్థిర నిర్ణయం కాదు.
యచ్చాప్యశక్యతాం తేషామాహతుః పురుషర్షభౌ। తత్తథా పురుషవ్యాఘ్ర తవ తద్భద్రమస్తు తే
ఆ ఇద్దరు మానవశ్రేష్ఠులు ఏదైనా అసాధ్యమని చెప్పినదాన్ని అలాగే అంగీకరించు, మానవసింహా. అది నీకు మంగళాన్ని కలిగించాలి.
కథం హి పాణ్డవః శ్రీమాన్సవ్యసాచీ ధనఞ్జయః। శక్యో విజేతుం సంగ్రామే రాజన్మఘవతాపి హి
రాజా, శ్రీమంతుడైన పాండవుడు, సవ్యసాచీ ధనంజయుడు, యుద్ధంలో ఇంద్రుడికూడా ఎలా ఓడిపోతాడు?
భీమసేనో మహాబాహుర్నాగాయుతబలో మహాన్। రాక్షసానాం భయకరో బాహుశాలీ మహాబలః
భీమసేనుడు గొప్ప బాహుబలితో, పది వేల ఏనుగుల బలాన్ని కలిగి, రాక్షసులకు భయంకరుడై, బాహుబలితో పరాక్రమవంతుడై ఉన్నాడు.
హిడిమ్బో నిహతో యేన బాహుయుద్ధేన భారత। యో రావణసమో యుద్ధే తథా చ బకరాక్షసః
భారతా! భీముడు తన బాహువులతో యుద్ధం చేసి హిడింబుడిని సంహరించాడు. యుద్ధంలో రావణుడితో సమానుడై, అలాగే బకరాక్షసుని కూడా సంహరించాడు.
స యుధ్యమానో రాజేన్ద్ర భీమో భీమపరాక్రమః।' కథం స్మ యుధి శక్యేత విజేతుమమరైరపి
రాజా! భయంకరమైన పరాక్రమంతో యుద్ధంలో పోరాడే ఆ భీముడిని దేవతలే అయినా ఎలా జయించగలరు?
తథైవ కృతినౌ యుద్ధే యమౌ యమసుతావివ। కథం విజేతుం శక్యౌ తౌ రణే జీవితుమిచ్ఛతా
అలాగే యముని కుమారులు ఇద్దరూ యుద్ధంలో నైపుణ్యం కలవారు. యముని కుమారుల్లా వీరిని యుద్ధంలో జయించాలని ఆశించే వారు బతికేలా ఉండగలరా?
యస్మిన్ధృతిరనుక్రోశః క్షమా సత్యం పరాక్రమః। నిత్యాని పాణ్డవే జ్యేష్ఠే స జీయేత రణే కథమ్
ధైర్యం, కరుణ, సహనం, సత్యం, పరాక్రమం ఎప్పుడూ ఉన్న పెద్ద పాండవుడైన ఆయనను యుద్ధంలో ఎవరు ఓడించగలరు?
యేషాం పక్షధరో రామో యేషాం మన్త్రీ జనార్దనః। కిం ను తైరజితం సఙ్ఖ్యే యేషాం పక్షే చ సాత్యకిః
వారికి రాముడు తోడుగా ఉన్నాడు, జనార్దనుడు మంత్రిగా ఉన్నాడు, సాత్యకి వారి పక్షంలో ఉన్నాడు. అలాంటి వారిని యుద్ధంలో ఎవరు ఓడించగలరు?