కీర్తిరక్షణమాతిష్ఠ కీర్తిర్హి పరమం బలమ్। నష్టకీర్తేర్మనుష్యస్య జీవితం హ్యఫళం స్మృతమ్
నీ కీర్తిని రక్షించుకోవాలి. ఎందుకంటే కీర్తి అనేది మనిషికి గొప్ప బలంగా ఉంటుంది. ఒకవేళ ఎవరి కీర్తి పోయిందో వారి జీవితం వృథా అయిందని చెప్పబడుతుంది.
యావత్కీర్తిర్మనుష్యస్య న ప్రణశ్యతి కౌరవ। తావజ్జీవతి గాన్ధరే నష్టకీర్తిస్తు నశ్యతి
ఓ కౌరవా, ఒక మనిషి కీర్తి ఉన్నంతవరకు అతడు బ్రతికినట్టే. కాని గాంధారీ, ఎవరి కీర్తి పోయిందో వారు నశించిపోతారు.
తమిమం సముపాతిష్ఠ ధర్మం కురుకులోచితమ్। అనురూపం మహాబాహో పూర్వేషామాత్మనః కురు
ఈ ధర్మాన్ని అనుసరించు. ఇది కురు వంశానికి తగినది. మహాబాహువా, నీవు నీ పూర్వీకులకు, నీకూ తగినట్లు ప్రవర్తించు.
దిష్ట్యా ధ్రియన్తే పార్థా హి దిష్ట్యా జీవతి సా పృథా। దిష్ట్యా పురోచనః పాపో న సకామోఽత్యయం గతః
ప్రిత్త కుమారులు క్షేమంగా ఉన్నారు, ప్రిత్త కూడా బతికుంది — ఇవన్నీ అదృష్టం వల్లే. దుష్టుడు అయిన పురోచనుడు తన కోరిక నెరవేర్చుకోకుండానే నశించాడు.
యదాప్రభృతి దగ్ధాస్తే కున్తిభోజసుతాసుతాః। తదాప్రభృతి గాన్ధారే న శక్నోమ్యభివీక్షితుమ్
కుంతీ కుమారులు, వారి పిల్లలు అగ్నిలో కాలిపోయినప్పటి నుండి, ఓ గాంధారీ, అప్పటి నుండి నేను నిన్ను చూడలేకపోతున్నాను.
లోకే ప్రాణభృతాం కించిచ్ఛ్రుత్వా కున్తీం తథాగతామ్। న చాపి దోషేణ తథా లోకో మన్యేత్పురోచనమ్। యథా త్వాం పురుషవ్యాఘ్ర లోకో దోషేణ గచ్ఛతి
ఈ లోకంలో కుంతీ ఇలాంటి స్థితికి చేరిందని వినినప్పుడు, ప్రజలు పురోచనుడిని అంతగా నిందించరు. కానీ, ఓ మానవ సింహా, నిన్ను మాత్రం అందరూ తప్పుపడతారు.
తదిదం జీవితం తేషాం తవ కిల్బిషనాశనమ్। సంమన్తవ్యం మహారాజ పాణ్డవానాం చ దర్శనమ్
వారి ప్రాణాలతో బతికుండటం నీ పాపం పోయినట్టు భావించాలి, మహారాజా. అలాగే పాండవులను చూడటం కూడా అదే విధంగా పరిగణించాలి.
న చాపి తేషాం వీరాణాం జీవతాం కురునన్దన। పిత్ర్యోంశః శక్య ఆదాతుమపి వజ్రభృతా స్వయం
ఓ కురు వంశోద్భవా, ఆ వీరులు బ్రతికున్నంతవరకు, వారి పితృవంశ సంపత్తిని ఇంద్రుడే అయినా తీసుకోలేడు.
తే సర్వేఽవస్థితా ధర్మే సర్వే చైవైకచేతసః। అధర్మేణ నిరస్తాశ్చ తుల్యే రాజ్యే విశేషతః
వారు అందరూ ధర్మంలో నిలబడి, ఒక్క మనసుతో ఉన్నారు. అయినా, రాజ్యాన్ని సమానంగా పొందడంలో అన్యాయంగా వంచించబడ్డారు.
యది ధర్మస్త్వయా కార్యో యది కార్యం ప్రియం చ మే। క్షేమం చ యది కర్తవ్యం తేషామర్ధం ప్రదీయతామ్
నీవు ధర్మాన్ని పాటించాలనుకుంటే, నాకు ఇష్టంగా చేయాలనుకుంటే, వారికి క్షేమం కలగాలని అనుకుంటే, వారికి రాజ్యంలో సగం ఇవ్వాలి.
మన్త్రాయ సముపానీతైర్ధృతరాష్ట్ర హితైర్నృప। ధర్మ్యమర్థ్యం యశస్యం చ వాచ్యమిత్యనుశుశ్రుమ
ధృతరాష్ట్రుని మేలు కోరే వారు చెప్పే మాటలు ధర్మబద్ధంగా, ప్రయోజనకరంగా, కీర్తిని తెచ్చేలా ఉండాలని మేము వినాము.
మమాప్యేషా మతిస్తాత యా భీష్మస్య మహాత్మనః। సంవిభజ్యాస్తు కౌన్తేయా ధర్మ ఏష సనాతనః
నాకు కూడా, మహాత్ముడైన భీష్మునికి ఉన్న అభిప్రాయం ఇదే. కుంతీ కుమారులకు వాటా ఇవ్వాలి. ఇదే శాశ్వత ధర్మం.
ప్రేష్యతాం ద్రుపదాయాశు నఱః కశ్చిత్ప్రియంవదః। బహులం రత్నమాదాయ తేషామర్థాయ భారత
ఓ భారతా, మధురంగా మాట్లాడే ఒకరిని వెంటనే ద్రుపదుని వద్దకు పంపించు. వారు కోసం బహుమతులు, రత్నాలు తీసుకెళ్లాలి.
మిథః కృత్యం చ తస్మై స ఆదాయ వసు గచ్ఛతు। వృద్ధిం చ పరమాం బ్రూయాత్తత్సంయోగోద్భవాం తథా
ఆయన బహుమతులు తీసుకుని, వారి వద్దకు వెళ్లి పరస్పర విషయాలు మాట్లాడాలి. ఈ సంధానంతో కలిగే గొప్ప అభివృద్ధిని వివరించాలి.
సంప్రీయమాణం త్వాం బ్రూయాద్రాజన్దుర్యోధనం తథా। అసకృద్ద్రుపదే చైవ ధృష్టద్యుమ్నే చ భారత
రాజా, ఆ దూత నీ స్నేహభావాన్ని దుర్యోధనునికి, అలాగే ద్రుపదునికి, ధృష్టద్యుమ్నునికీ పదే పదే చెప్పాలి.
ఉచితత్వం ప్రియత్వం చ యోగస్యాపి చ వర్ణయేత్। పునఃపునశ్చ కౌన్యేయాన్మాద్రీపుత్రౌ చ సాన్త్వయన్
ఈ సంబంధం తగినదని, మిత్రభావంతో ఉందని వివరించాలి. మళ్లీ మళ్లీ కుంతీ కుమారులను, మాద్రీ కుమారులను ఓదార్చాలి.
హిరణ్మయాని శుభ్రాణి బహూన్యాభరణాని చ। వచనాత్తవ రాజేన్ద్ర ద్రౌపద్యాః సంప్రయచ్ఛతు
ఓ రాజేంద్ర, నీ ఆజ్ఞతో ద్రౌపదికి బంగారు ఆభరణాలు, అందమైన అలంకారాలు ఎన్నో ఇవ్వాలి.
తథా ద్రుపదపుత్రాణాం సర్వేషాం భరతర్షభ। పాణ్డవానాం చ సర్వేషాం కున్త్యా యుక్తాని యాని చ
అలాగే, ఓ భారత వంశశ్రేష్ఠా, ద్రుపదుని కుమారులందరికీ, పాండవులందరికీ, కుంతీకి తగినవి అన్నీ ఇవ్వాలి.
దత్త్వా తాని మహార్హాణి పాణ్డవాన్సంప్రహర్షయ।' ఏవం సాన్త్వసమాయుక్తం ద్రుపదం పాణ్డవైః సహ। ఉక్త్వా సోఽనన్తరం బ్రూయాత్తేషామాగమనం ప్రతి
అతిశయమైన బహుమతులు ఇచ్చి, పాండవులను ఆనందింపజేశాడు. అట్లాంటి సాంత్వనపూర్వకమైన మాటలు పాండవులతో కలిసి ద్రుపదునికి చెప్పి, వెంటనే వారి రాక గురించి చెప్పాడు.
అనుజ్ఞాతేషు వీరేషు బలం గచ్ఛతు శోభనమ్। దుఃశాసనో వికర్ణశ్చాప్యానేతుం పాణ్డవానిహ
వీరులకు అనుమతి ఇచ్చిన తర్వాత, సైన్యం శుభంగా ముందుకు పోవాలి. దుఃశాసనుడు, వికర్ణుడు పాండవులను ఇక్కడికి తీసుకురావాలి.
తతస్తే పాణ్డవాః శ్రేష్ఠాః పూజ్యమానాః సదా త్వయా। ప్రకృతీనామనుమతే పదే స్థాస్యన్తి పైతృకే
ఆ తర్వాత, నీవు ఎప్పుడూ గౌరవించే ఆ ఉత్తమ పాండవులు, ప్రజల అనుమతితో తమ పితృపారంపర్య స్థానం లోనే ఉంటారు.
ఏతత్తవ మహారాజ తేషు పుత్రేషు చైవ హి। వృత్తమౌపయికం మన్యే భీష్మేణ సహ భారత
మహారాజా! నీకు, నీ కుమారులకు, భీష్మునితో కలిసి ఇది సరైన ప్రవర్తన అని నేను భావిస్తున్నాను.
యోజితావర్థమానాభ్యాం సర్వకార్యేష్వనన్తరౌ। న మన్త్రయేతాం త్వచ్ఛ్రేయః కిమద్భుతతరం తతః
తమ స్వార్థం కోసం ఇద్దరూ అన్ని విషయాల్లో కలిసిపోతే, నీ మేలుకోసం ఆలోచించకపోతే, దానికన్నా ఆశ్చర్యమైనది ఇంకేముంటుంది?
దుష్టేన మనసా యో వై ప్రచ్ఛన్నేనాన్తరాత్మనా। బ్రూయాన్ని)శ్రేయసం నామ కథం కుర్యాత్సతాం మతమ్
దురుద్దేశ్యంతో, లోపల దురభిప్రాయం పెట్టుకుని ఉన్నవాడు, శ్రేయస్సు గురించి ఎలా మాట్లాడగలడు? సజ్జనుల అభిప్రాయాన్ని ఎలా అనుసరించగలడు?
న మిత్రాణ్యర్థకృచ్ఛ్రేషు శ్రేయసే చేతరాయ వా। విధిపూర్వం హి సర్వస్య దుఃఖం వా యది వా సుఖమ్
స్నేహితులు కష్టసమయంలో లాభం కోసం లేదా హాని కోసం పనిచేయరు. ఎందుకంటే ప్రతి ఒక్కరికీ సుఖం, దుఃఖం విధి ప్రకారం వస్తాయి.
కృతప్రజ్ఞోఽకృతప్రజ్ఞో బాలో వృద్ధశ్చ మానవః। ససహాయోఽసహాయశ్చ సర్వం సర్వత్ర విన్దతి
తెలివైనవాడు అయినా, తెలివిలేనివాడు అయినా, చిన్నవాడు అయినా, వృద్ధుడైనా, తోడుంటే అయినా లేకపోయినా, ప్రతి మనిషి ఎక్కడైనా అన్నివిధాల ఫలితాలు అనుభవిస్తాడు.
శ్రూయతే హి పురా కశ్చిదమ్బువీచ ఇతీశ్వరః। ఆసీద్రాజగృహే రాజా మాగధానాం మహీక్షితామ్
పూర్వకాలంలో అంబువీచ అనే రాజు ఉన్నాడని విన్నాము. అతడు మాగధ రాజులలో ఒకడు, రాజభవనంలో పాలించేవాడు.
స హీనః కరణైః సర్వైరుచ్ఛ్వాసపరమో నృపః। అమాత్యసంస్థః సర్వేషు కార్యేష్వేవాభవత్తదా
ఆ రాజు అన్ని ఇంద్రియాలు కోల్పోయి, కేవలం ఊపిరిపోటు మీదే ఉండేవాడు. అప్పట్లో అన్ని పనుల్లో తనామాత్యులపై పూర్తిగా ఆధారపడి ఉండేవాడు.
తస్యామాత్యో మహాకర్ణిర్బభూవైకేశ్వరస్తదా। స లబ్ధబలమాత్మానం మన్యమానోఽవమన్యతే
అప్పుడు అతనికి మహాకర్ణి అనే మంత్రి ఒక్కడే అధికారిగా ఉండేవాడు. తనకు అధికారమొచ్చిందని భావించి, ఇతరులను తక్కువగా చూసేవాడు.
స రాజ్ఞ ఉపభోగ్యాని స్త్రియో రత్నధనాని చ। ఆదదే సర్వశో మూఢ ఐశ్వర్యం చ స్వయం తదా
ఆ మూర్ఖుడు రాజు అనుభవించాల్సిన స్త్రీలు, రత్నాలు, ధనం అన్నీ తనవిగా చేసుకుని, రాజ్యాధికారం కూడా తనదిగా ప్రకటించుకున్నాడు.