తతో ద్వన్ద్వమయుధ్యన్త మృత్యుం కృత్వా పురస్కృతమ్। జఘ్నతుః సమరే తస్మిన్సుమిత్రప్రియదర్శనౌ
అప్పటికి వారు మరణాన్ని ముందే ఉంచుకుని ద్వంద్వ యుద్ధానికి దిగారు. ఆ యుద్ధంలో సుమిత్ర, ప్రియదర్శనులు ఇద్దరూ హతమయ్యారు.
జయద్రథశ్చ కర్ణశ్చ పశ్యతః సవ్యసాచినః। అర్జునః ప్రేక్ష్య నిహతౌ సౌమిత్రప్రియదర్శనౌ
జయద్రథుడు, కర్ణుడు, సవ్యసాచిగా ప్రసిద్ధి చెందిన అర్జునుడి ఎదుటే సుమిత్ర, ప్రియదర్శనులను చంపారు. వారిద్దరూ పడిపోయినదాన్ని చూసి అర్జునుడు—
జయద్రథసుతం తత్ర జఘాన పితురన్తికే। వృషసేనాదవరజం సుదామానం ధనంజయః
అర్జునుడు, జయద్రథుని కుమారుడైన వృషసేనుని తమ్ముడు సుదామాను, అతని తండ్రి ఎదుటే హతమేశాడు.
కర్ణపుత్రం మహేష్వాసం రథనీడాదపాతయత్। తౌ సుతౌ నిహతౌ దృష్ట్వా రాజసింహౌ తరస్వినౌ
అర్జునుడు, మహాశక్తిశాలి అయిన కర్ణుని కుమారుడిని రథం మీద నుంచి కింద పడేసాడు. తమ ఇద్దరు వీర కుమారులు చనిపోయినదాన్ని చూసి—
నామృష్యేతాం మహాబాహూ ప్రహారమివ సద్గజౌ। తౌ జగ్మతురసంభ్రాన్తౌ ఫల్గునస్య రథంప్రతి
ఆ ఇద్దరు మహాబలులు, రాజసింహులు, ఆ దెబ్బను తట్టుకోలేక, గొప్ప ఏనుగులు దెబ్బ తట్టుకోలేనట్టు, భయపడకుండా అర్జునుడి రథం వైపు దూసుకెళ్లారు.
ప్రతిముక్తతలత్రాణౌ శపమానౌ పరస్పరమ్। సన్నిపాతస్తయోరాసీదతిఘోరో మహామృధే
తమ తలపాగా బలంగా కట్టుకుని, ఒకరినొకరు శపిస్తూ ఎదురెదురుగా వచ్చారు. ఆ ఇద్దరి మధ్య ఆ యుద్ధంలో భయంకరమైన పోరు జరిగింది.
వృత్రశమ్బరయోః సఙ్క్యే వజ్రిణేవ మహారణే। త్రీనశ్వాఞ్జఘ్నతుస్తస్య ఫల్గునస్య నర్షభౌ
వజ్రాయుధాన్ని ధరించిన దేవేంద్రుడు వృత్ర, శంబరులతో యుద్ధించినట్టు, ఆ ఇద్దరు మహావీరులు అర్జునుడి మూడు గుర్రలను చంపారు.
తతః కిలికిలాశబ్దః కురూణామభవత్తదా। తాన్హయాన్నిహతాన్దృష్ట్వా భీమసేనః ప్రతాపవాన్
అప్పుడు కౌరవుల మధ్య గొప్ప హర్షధ్వని వినిపించింది. ఆ గుర్రాలు చనిపోయినదాన్ని చూసి, పరాక్రమశాలి భీమసేనుడు—
నిమేషాన్తరమాత్రేణ రథమశ్వైరయోజయత్। ఉపయాతం రథం దృష్ట్వా దుర్యోధనపురఃసరౌ
ఒక క్షణంలోనే కొత్త గుర్రాలను రథానికి జతచేశాడు. అలా సిద్ధంగా ఉన్న రథాన్ని చూసి, దుర్యోధనుడు మరియు అతని అనుచరులు—
సౌబలః సౌమదత్తిశ్చ సమేయాతాం పరన్తపౌ। తైః పఞ్చభిరదీనాత్మా భీమసేనో మహాబలః
సౌబలుడు, సౌమదత్తి అనే శత్రువులను సంహరించే వీరులు వచ్చారు. ఆ అయిదుగురు యోధులతో కలిసి భీమసేనుడు—
అయుధ్యత తదా వీరైరిన్ద్రియార్థైరివేశ్వరః। తైర్నిరుద్ధో న సంత్రాసం జగామ సమితింజయః
ఆయన ఆ వీరులతో యుద్ధానికి దిగాడు, యజమాని ఇంద్రియాలతో పోరాడినట్టు. వారు చుట్టుముట్టినా, విజేత అయిన భీమసేనుడికి భయం కలగలేదు.
పఞ్చభిర్ద్విరదైర్మత్తైర్నిరుద్ధ ఇవ కేసరీ। తస్యైతే యుగపత్పఞ్చ పఞ్చభిర్నిశితైః శరైః
ఐదు పిచ్చి ఏనుగులు సింహాన్ని త్రిప్పి చుట్టినట్టు, ఆ అయిదుగురు ఒక్కసారిగా ఐదు పదునైన బాణాలతో—
సారథిం వాజినశ్చైవ నిన్యుర్వైవస్వతక్షయమ్। హతాశ్వాత్స్యన్దనశ్రేష్ఠాదవరుహ్య మహారథః
ఆయన రథసారథి, గుర్రాలను సంహరించి, యమలోకానికి పంపారు. గుర్రాలు చనిపోవడంతో, రథం ధ్వంసమై, ఆ మహారథుడు రథం దిగాడు.
చచార వివిధాన్మార్గానసిముద్యమ్య పాణ్డవః। అశ్వస్కన్ధేషు చక్రేషు యుగేష్వీషాసు చైవ హి
ఆ పాండవుడు, ఖడ్గాన్ని చేతిలో పట్టుకుని, గుర్రాల మీద, చక్రాలపై, యోగంపై, ఇషాలపై ఇలా అనేక దిశల్లో చురుగ్గా సంచరించాడు.
వ్యచరత్పాతయఞ్శత్రూన్సుపర్ణ ఇవ భోగినః। విధనుష్కం వికవచం విరథం చ సమీక్ష్య తమ్
అతడు గరుత్మంతుడు పాములను ఎలా చంపుతాడో అలా తన శత్రువులను ఓడిస్తూ చుట్టూ తిరిగాడు. ఆ సమయంలో అతడు విల్లు లేకుండా, కవచం లేకుండా, రథం లేకుండా ఉన్నాడని చూసాడు.
అభిపేతుర్నవ్యాఘ్రా అర్జునప్రముఖా రథాః। ధృష్టద్యుమ్నః శిఖణ్డీ చ యమౌ చ యుధి దుర్జయౌ
అప్పుడు అర్జునుడు ముందుండి, యువసింహాల్లా భయంకరంగా ఉన్న రథాలన్నీ దాడికి వచ్చాయి. ధృష్టద్యుమ్నుడు, శిఖండీ, యమద్వయులు కూడా యుద్ధంలో అజేయులుగా ముందుకు వచ్చారు.
తస్మిన్మహారథే యుద్ధే ప్రవృత్తే శరవృష్టిభిః। రథధ్వజపతాకాశ్చ సవర్మన్తరధీయత
ఆ గొప్ప రథయుద్ధం సాగుతుండగా, బాణవర్షాలతో రథాలపై ఉన్న జెండాలు, పతాకాలు కవచాల వెనుక దాగిపోయాయి.
తత్ప్రవృత్తం చిరం కాలం యుద్ధం సమమివాభవత్। రథేన తాన్మహాబాహురర్జునో వ్యధమత్పునః
ఆ యుద్ధం చాలా కాలం సమంగా సాగింది. కానీ, అప్పుడు బలవంతుడు అర్జునుడు తన రథంతో వాళ్లను మళ్లీ చెదరగొట్టాడు.
తమాపతన్తం దృష్ట్వేవ మహాబాహుర్ధనుర్ధరః। కర్ణోఽస్త్రవిదుషాం శ్రేష్ఠో వారయామాస సాయకైః
అతడు దూసుకొస్తున్నాడని చూసి, బలవంతుడు, విల్లు పట్టిన కర్ణుడు, ఆయుధ విద్యలో అగ్రగణ్యుడు, బాణాలతో అతన్ని అడ్డుకున్నాడు.
స తేనాభిహతః పార్థో వాసవిర్వజ్రసన్నిభాన్। త్రీఞ్శరాన్సందధే క్రుద్ధో వధాత్క్రుద్ధస్య పాణ్డవః
కర్ణుడు ఇంద్రుని వజ్రాల్లాంటి బాణాలతో పాండవుడిని గాయపరిచాడు. కోపంతో ఉన్న పాండవుడు, తన శత్రువును సంహరించేందుకు మూడు బాణాలను సిద్ధం చేసాడు.
తైః శరైరాహతం కర్ణం ధ్వజయష్టిముపాశ్రితమ్। అపోవాహ రథాచ్చాశు సూతః పరపురంజయమ్
ఆ బాణాలతో గాయపడి, కర్ణుడు తన జెండా దండను పట్టుకున్నాడు. వెంటనే అతని రథసారథి, శత్రు నగరాలను జయించినవాడు, అతన్ని రథం నుండి త్వరగా దూరం తీసుకెళ్లాడు.
తతః పరాజితే కర్ణే ధార్తరాష్ట్రాన్మహాభయమ్। వివేశ సముదగ్రాంశ్చ పాణ్డవాన్ప్రసమీక్ష్య తు
కర్ణుడు ఓడిపోవడంతో, ధృతరాష్ట్ర కుమారుల్లో గొప్ప భయం నెలకొంది. పాండవులు మాత్రం తమ బలం పెరుగుతుండడాన్ని చూసి ధైర్యంగా ఉన్నారు.
తత్ప్రకమ్పితమత్యర్థం తద్దృష్ట్వా సౌబలో బలమ్। గిరా మధురయా చాపి సమాశ్వాసయతాసకృత్
తన సైన్యం బాగా కుదేలైందని చూసి, సౌబలుడు మధురమైన మాటలతో వారిని పునఃపునః ఊరడించాడు.
ధార్తరాష్ట్రైస్తతః సర్వైర్దుర్యోధనపురఃసరైః। ధృతం తత్పునరేవాసీద్బలం పార్థప్రపీడితమ్
అనంతరం, దుర్యోధనుడు ముందుండి, ధృతరాష్ట్ర కుమారులందరూ కలసి, పాండవుల దెబ్బతో క్షీణించిన తమ సైన్యాన్ని మళ్లీ సమీకరించారు.
తతో దుర్యోధనం దృష్ట్వా భీమో భీమపరాక్రమః। అక్రుధ్యత్స మహాబాహురగారం జాతుషం స్మరన్
అప్పుడే భయంకరమైన బలశాలి భీముడు, దుర్యోధనుడిని చూసి, లక్కకోటను గుర్తు చేసుకుని, తీవ్రమైన కోపానికి లోనయ్యాడు.
తతః సంగ్రామశిరసి దదర్శ విపులద్రుమమ్। ఆయామభూతం తిష్ఠన్తం స్కన్ధపఞ్చాశదున్నతమ్
ఆ యుద్ధపు మధ్యలో, భీముడు విస్తారంగా, యాభై కొమ్మలు పైకి పొడవుగా పెరిగిన ఒక గొప్ప వృక్షాన్ని చూశాడు.
మహాస్కన్ధం మహోత్సేధం శక్రధ్వజమివోచ్ఛ్రితమ్। తముత్పాఠ్య చ పాణిభ్యాముద్యమ్య చరణావపి
ఆ వృక్షం గొప్ప కాండంతో, ఎత్తుగా, ఇంద్రుని జెండాపోలెను నిలువగా ఉంది. భీముడు దాన్ని తన చేతులతో పీకి, కాళ్లతో కూడా పైకి ఎత్తాడు.
అభిపేదే పరాన్సఙ్ఖ్యే వజ్రపాణిరివాసురాన్। భీమసేనభయార్తాని ఫల్గునాభిహతాని చ
వజ్రాయుధుడు అసురులను ఎలా ఎదుర్కొనాడో, అలా భీముడు శత్రువులపై దూసుకెళ్లాడు. భీమసేనుడి భయంతో, అర్జునుడు బాణాలతో గాయపడ్డ శత్రువులు పారిపోయారు.
న శేకుస్తాన్యనీకాని ధార్తరాష్ట్రాణ్యుదీక్షితుమ్। తాని సంభ్రాన్తయోధాని శ్రాన్తవాజిగజాని చ
ధృతరాష్ట్రుల సైన్యాలు, యోధులు గందరగోళంలో, గుర్రాలు, ఏనుగులు అలసిపోయి, వారిని చూస్తేనే భయపడ్డారు.
దిశః ప్రాకాలయద్భీమో దివీవాభ్రాణి మారుతః। తాన్నివృత్తాన్నిరానన్దాన్నరవారణవాజినః
భీముడు ఆ సైన్యాన్ని అన్ని దిశలకూ చెదరగొట్టాడు. ఆకాశంలో మేఘాలను గాలి ఎలా పారద్రోలుతుందో అలా. ఆ మనుషులు, ఏనుగులు, గుర్రాలు ఆనందం లేకుండా వెనక్కు తిరిగారు.