యశ్చ కామసుఖే సక్తో బాలశ్చ స్థవిరశ్చ యః। అయుద్ధమనసో యే చ తే తు తిష్ఠన్తు భీరవః
ఎవరైనా సుఖాలకు మక్కువగా ఉన్నవారు, పిల్లలు, వృద్ధులు, యుద్ధానికి మనస్సు లేని వారు — అలాంటి భయపడే వారు వెనకే ఉండాలి.
ప్రదరశ్చ న దాతవ్యో న గన్తవ్యమచోదితైః। యశో రక్షత భద్రం వో జేష్యామో వై రిపూన్వయమ్
ఎవరికీ అనుమతి లేకుండా దారి ఇవ్వకూడదు, ఎవ్వరూ పిలవకపోతే బయటకు వెళ్లకూడదు. మీ కీర్తిని కాపాడుకోండి, మిమ్మల్ని శుభం కలుగుగాక, మనం శత్రువులను ఖచ్చితంగా జయిస్తాం.
అనులోమాశ్చ నో వాతాః సతతం మృగపక్షిణః। అగ్నయశ్చ విరాజన్తే శస్త్రాణి కవచాని చ
మనకు గాలులు ఎప్పుడూ అనుకూలంగా ఉన్నాయి, అడవి జంతువులు, పక్షులు కూడా మనవైపే ఉన్నాయి. అగ్నులు ప్రకాశంగా మండుతున్నాయి, మన ఆయుధాలు, కవచాలు మెరిసిపోతున్నాయి.
తతః కర్ణవచః శ్రుత్వా ధార్తరాష్ట్రప్రియైషిణః। నిర్యయుః పృథివీపాలాశ్చాలయన్తః పరాన్రణే
ధృతరాష్ట్రుని కుమారులకు మేలు కావాలని కోరిన కర్ణుని మాటలు విని, రాజులు యుద్ధంలో శత్రువులను కంపించిస్తూ బయలుదేరారు.
న హి తేషాం మనఃసక్తిరిన్ద్రియార్థేషు సర్వశః। యథా పరిరపుఘ్నానాం ప్రసభం యుద్ధ ఏవ చ
వారికి ఇంద్రియ సుఖాలపై మనస్సు ఎక్కడా లేదు; శత్రువులను గట్టిగా ఎదుర్కొనడం, యుద్ధం చేయడమే వారి ధ్యాస.
వైకర్తనపురోవ్రాతః సైన్ధవోర్మిమహాస్వనః। దుఃశాసనమహామత్స్యో దుర్యోధనమహాగ్రహః
వారికి ముందుగా కర్ణుడు, సింధు తరంగంలా, దుఃశాసనుడు పెద్ద చేపలా, దుర్యోధనుడు మహా తిమింగలంలా ఉన్నారు.
స రాజసాగరో భీమో భీమఘోషప్రదర్శనః। అభిదుద్రావ వేగేన పురం తదపసవ్యతః
ఆ రాజసముద్రమైన భీముడు భయంకరమైన గర్జనతో, వేగంగా నగరాన్ని ఎడమ వైపు నుంచి దూసుకొచ్చాడు.
తదనీకమనాధృష్యం శస్త్రాగ్నివ్యాలదీపితమ్। సముత్కమ్పితమాజ్ఞాయ చుక్రుశుర్ద్రుపదాత్మజాః
ఆ అపరాజేయమైన సైన్యం ఆయుధాల అగ్నితో మండుతూ, వణికిపోతుండగా, ద్రుపదుని కుమారులు పెద్దగా అరచారు.
తే మేఘసమనిర్ఘోషైర్బలినః స్యన్దనోత్తమైః। నిర్యయుర్నగరద్వారాత్త్రాసయన్తః పరాన్ర
వారు మేఘాల గర్జనలాంటివి చేసే గొప్ప రథాలతో, శత్రువులను భయపెట్టుతూ నగర ద్వారాల నుంచి బయలుదేరారు.
ధృష్టద్యుమ్నః శిఖణ్డీ చ సుమిత్రః ప్రియదర్శనః। చిత్రకేతుః సుకేతుశ్చ ధ్వజకేతుశ్చ వీర్యవాన్
ధృష్టద్యుమ్నుడు, శిఖండీ, సుమిత్రుడు, ప్రియదర్శనుడు, చిత్రకేతు, సుకేతు, ధ్వజకేతు అనే వీరులు —
పుత్రా ద్రుపదరాజస్య బలవన్తో జయైషిణః। ద్రుపదస్య మహావీర్యః పాణ్డరోష్ణీషకేతనః
ద్రుపదుని కుమారులు, బలవంతులు, విజయాన్ని కోరేవారు, అలాగే మహా పరాక్రమశాలి ద్రుపదుడు, తెల్ల పాగాతో ఉన్నవాడు —
పాణ్డరవ్యజనచ్ఛత్రః పాణ్డరధ్వజవాహనః। స పుత్రగణమధ్యస్థః శుశుభే రాజసత్తమః
తెల్ల వెయిలు, తెల్ల ఛత్రం, తెల్ల జెండా ఉన్న రథంలో, తన కుమారుల మధ్యలో ఆ రాజులలో శ్రేష్ఠుడు ప్రకాశించాడు.
చన్ద్రమా జ్యోతిషాం మధ్యే పౌర్ణమాస్యామివోదితః। అథోద్ధూతపతాకాగ్రమజిహ్మగతిమవ్యయమ్
నక్షత్రాల మధ్య పూర్ణచంద్రుడు ఎలా ప్రకాశిస్తాడో, అలాగే పతాకలు ఎగురుతూ, నేరుగా, స్థిరంగా ఆయన ముందుకు సాగాడు.
ద్రుపదానీకమాయాన్తం కురుసైన్యమభిద్రవత్। తయోరుభయతో జజ్ఞే తేషాం తు తుములః స్వనః
ద్రుపదుని సైన్యం కురు సైన్యాన్ని ఎదుర్కొంటూ ముందుకు వచ్చింది; రెండు వైపులా పెద్ద శబ్దం మోగింది.
బలయోః సంప్రసరతోః సరితాం స్రోతసోరివ। ప్రకీర్ణరథనాగాశ్వైస్తాన్యనీకాని సర్వశః
రెండు సైన్యాలు నదుల ప్రవాహాల్లా ముందుకు సాగుతుండగా, రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు చెల్లాచెదురుగా పడి, ఆ సైన్యాలన్నీ గందరగోళంగా మారాయి.
జ్యోతీంషఈవ ప్రకీర్ణాని సర్వతః ప్రచకాశిరే। ఉత్కృష్టభేరీనినదే సంప్రవృత్తే మహారవే
అన్ని వైపులా చెల్లాచెదురైన దీపాల్లా ప్రకాశించాయి; గొప్ప రణధ్వని మొదలై, బేరీలు, శంఖాలు మోగాయి.
అమర్షితా మహాత్మానః పాణ్డవా నిర్యయుస్తతః। రథాంశ్చ మేఘనిర్ఘోషాన్యుక్తాన్పరమవాజిభిః
అమర్షంతో ఉప్పొంగిన మహాత్ములు అయిన పాండవులు, ఆ సమయంలో మేఘగర్జనలా మోగే, ఉత్తమమైన గుర్రాలతో కట్టిన రథాలపై ఎక్కి బయలుదేరారు.
ధూన్వన్తో ధ్వజినః శుభ్రానాస్థాయ భరతర్షభాః। తతః పాణ్డుసుతాన్దృష్ట్వా రథస్థానాత్తకార్ముకాన్
భరతవంశంలో ఉత్తములు అయిన వారు, తెల్లటి జెండాలను ఊపుతూ తమ రథాలపై ఎక్కారు. అప్పుడే పాండవ కుమారులు రథాలపై నిలబడి విల్లు ఎక్కించుకుని ఉన్నారు అని చూసారు.
నృపాణామభవత్కమ్పో వేపథుర్హృదయేషు చ। నిర్యాతేష్వథ పార్థేషు ద్రోపదం తద్బలం రణే
ఆ రాజులకు గుండెల్లో భయంతో కంపించిపోయింది. కానీ పాండవులు ముందుకు సాగుతుండగా, యుద్ధంలో ద్రుపదుని సైన్యంలో విజయానందం, ఉల్లాసం వెల్లివిరిసింది.
ఆవిశత్పరమో హర్షః ప్రమోదశ్చ జయం ప్రతి। సుముహూర్తం వ్యతికరః సైన్యానామభవద్భృశమ్
విజయం సాధిస్తామన్న ఆశతో ద్రుపదుని సైన్యంలో గొప్ప ఆనందం, ఉల్లాసం పుట్టింది. కొంతసేపు రెండు సైన్యాల మధ్య తీవ్రమైన పోరు జరిగింది.
తతో ద్వన్ద్వమయుధ్యన్త మృత్యుం కృత్వా పురస్కృతమ్। జఘ్నతుః సమరే తస్మిన్సుమిత్రప్రియదర్శనౌ
అప్పటికి వారు మరణాన్ని ముందే ఉంచుకుని ద్వంద్వ యుద్ధానికి దిగారు. ఆ యుద్ధంలో సుమిత్ర, ప్రియదర్శనులు ఇద్దరూ హతమయ్యారు.
జయద్రథశ్చ కర్ణశ్చ పశ్యతః సవ్యసాచినః। అర్జునః ప్రేక్ష్య నిహతౌ సౌమిత్రప్రియదర్శనౌ
జయద్రథుడు, కర్ణుడు, సవ్యసాచిగా ప్రసిద్ధి చెందిన అర్జునుడి ఎదుటే సుమిత్ర, ప్రియదర్శనులను చంపారు. వారిద్దరూ పడిపోయినదాన్ని చూసి అర్జునుడు—
జయద్రథసుతం తత్ర జఘాన పితురన్తికే। వృషసేనాదవరజం సుదామానం ధనంజయః
అర్జునుడు, జయద్రథుని కుమారుడైన వృషసేనుని తమ్ముడు సుదామాను, అతని తండ్రి ఎదుటే హతమేశాడు.
కర్ణపుత్రం మహేష్వాసం రథనీడాదపాతయత్। తౌ సుతౌ నిహతౌ దృష్ట్వా రాజసింహౌ తరస్వినౌ
అర్జునుడు, మహాశక్తిశాలి అయిన కర్ణుని కుమారుడిని రథం మీద నుంచి కింద పడేసాడు. తమ ఇద్దరు వీర కుమారులు చనిపోయినదాన్ని చూసి—
నామృష్యేతాం మహాబాహూ ప్రహారమివ సద్గజౌ। తౌ జగ్మతురసంభ్రాన్తౌ ఫల్గునస్య రథంప్రతి
ఆ ఇద్దరు మహాబలులు, రాజసింహులు, ఆ దెబ్బను తట్టుకోలేక, గొప్ప ఏనుగులు దెబ్బ తట్టుకోలేనట్టు, భయపడకుండా అర్జునుడి రథం వైపు దూసుకెళ్లారు.
ప్రతిముక్తతలత్రాణౌ శపమానౌ పరస్పరమ్। సన్నిపాతస్తయోరాసీదతిఘోరో మహామృధే
తమ తలపాగా బలంగా కట్టుకుని, ఒకరినొకరు శపిస్తూ ఎదురెదురుగా వచ్చారు. ఆ ఇద్దరి మధ్య ఆ యుద్ధంలో భయంకరమైన పోరు జరిగింది.
వృత్రశమ్బరయోః సఙ్క్యే వజ్రిణేవ మహారణే। త్రీనశ్వాఞ్జఘ్నతుస్తస్య ఫల్గునస్య నర్షభౌ
వజ్రాయుధాన్ని ధరించిన దేవేంద్రుడు వృత్ర, శంబరులతో యుద్ధించినట్టు, ఆ ఇద్దరు మహావీరులు అర్జునుడి మూడు గుర్రలను చంపారు.
తతః కిలికిలాశబ్దః కురూణామభవత్తదా। తాన్హయాన్నిహతాన్దృష్ట్వా భీమసేనః ప్రతాపవాన్
అప్పుడు కౌరవుల మధ్య గొప్ప హర్షధ్వని వినిపించింది. ఆ గుర్రాలు చనిపోయినదాన్ని చూసి, పరాక్రమశాలి భీమసేనుడు—
నిమేషాన్తరమాత్రేణ రథమశ్వైరయోజయత్। ఉపయాతం రథం దృష్ట్వా దుర్యోధనపురఃసరౌ
ఒక క్షణంలోనే కొత్త గుర్రాలను రథానికి జతచేశాడు. అలా సిద్ధంగా ఉన్న రథాన్ని చూసి, దుర్యోధనుడు మరియు అతని అనుచరులు—
సౌబలః సౌమదత్తిశ్చ సమేయాతాం పరన్తపౌ। తైః పఞ్చభిరదీనాత్మా భీమసేనో మహాబలః
సౌబలుడు, సౌమదత్తి అనే శత్రువులను సంహరించే వీరులు వచ్చారు. ఆ అయిదుగురు యోధులతో కలిసి భీమసేనుడు—