స్వరాష్ట్రమేవ గచ్ఛామో యద్యాప్తం వచనం మమ। ఏతన్మమ మతం సర్వైః క్రియతాం యది రోచతే। ఏతద్ధి సుకృతం మన్యే క్షేమం చాపి మహీభితామ్
నా మాటలు మీకు నచ్చితే మనం మన స్వదేశానికి తిరిగి వెళ్ళిపోదాం. అందరూ అంగీకరిస్తే ఇదే చేయండి. ఇదే ధర్మమైన, రాజులకు క్షేమమైన మార్గమని నేను భావిస్తున్నాను.
సౌమదత్తేర్వచః శ్రుత్వా కర్ణో వైకర్తనో వృషా। ఉవాచ వచనం కాలే కాలజ్ఞః సర్వకర్మణామ్
సౌమదత్తి మాటలు విన్న వికర్తనుని కుమారుడు, మహాబలుడు కర్ణుడు, సమయాన్ని బాగా తెలిసినవాడు, అప్పుడు ఇలా సమయోచితంగా మాట్లాడాడు.
నీతిపూర్వమిదం సర్వముక్తం వచనమర్థవత్। వచనం నాభ్యసూయామి శ్రూయతాం యద్వచస్త్వితి
మీరు చెప్పినది న్యాయబద్ధంగా, అర్థవంతంగా ఉంది. నేను ఆ మాటలపై అసూయపడను. ఇప్పుడు నేను చెప్పేదాన్ని వినండి.
ద్వైధీభావో న గన్తవ్యః సర్వకర్మసు మానవైః। ద్విధాభూతేన మనసా అన్యత్కర్మ న సిధ్యతి
ఏ పనిలోనైనా మనుషులు మనస్సు చీలిపోవద్దు. మనసు రెండు వైపులా ఉంటే ఏ పని సఫలమవదు.
సంప్రయాణాసనాభ్యాం తు కర్శనేన తథైవ చ। నైతచ్ఛక్యం పురం హర్తుమాక్రన్దశ్చాప్యశోభనః
పట్టణాన్ని ముట్టడి పెట్టినా, నేరుగా దాడి చేసినా, లేదా అలసటకు గురిచేసినా, ఈ పట్టణాన్ని జయించడం సాధ్యం కాదు. కేవలం అరుపులతో ఏమీ సాధించలేం.
అవమర్దనకాలోఽత్ర మతశ్చిన్తయతో మమ। యావన్నో వృష్ణయః పార్ష్ణిం న గృహ్ణన్తిరణప్రియాః
ఇప్పుడు దాడికి అనుకూలమైన సమయం. వృష్ణులు, యుద్ధాన్ని ఇష్టపడే వారు, మన వెనుక నుంచి రావడానికి ముందే మనం చర్య తీసుకోవాలి.
భవన్తశ్చ తథా హృష్టాః స్వబాహుబలశాలినః। ప్రాకారమవమృద్రన్తు పరిఘాః పూరయన్త్వపి
మీరు అందరూ మీ బలంతో ఉత్సాహంగా ఉండి, ప్రాకారాన్ని ధ్వంసించండి. గొప్ప గదరాళ్లు గోతిని నింపడానికి సిద్ధం చేయండి.
ప్రస్రావయన్తు సలిలం క్రియతాం విషమం సమమ్। తృణకాష్ఠేన మహతా ఖాతమస్య ప్రపూర్యతామ్
నీటిని బయటకు పారదీయండి, నేలను ఎక్కడ uneven అయితే సమంగా చేయండి, ఎక్కడ సమంగా ఉంటే uneven చేయండి. పెద్ద గోతిని గడ్డి, కట్టెలతో నింపండి.
ఘుష్యతాం రాజమార్గేషు పరేషాం యో హనిష్యతి। నాగమశ్వం పదాతిం వా దానమానం స లప్స్యతి
రాజమార్గాల్లో ఇదీ ప్రకటించండి: ఎవరు శత్రువును — ఏనుగు, గుర్రం, కాలాళ్ల సైనికుడైనా — చంపితే, వారికి బహుమతులు, గౌరవం లభిస్తాయి.
నాగే దశసహస్రాణి పఞ్చ చాశ్వపదాతిషు। రథే వై ద్విగుణం నాగాద్వసు దాస్యన్తి పార్థివాః
ఏనుగును చంపితే పది వేల రూపాయలు, గుర్రం లేదా కాలాళ్ల సైనికుడిని చంపితే ఐదు వేల రూపాయలు, రథాన్ని చంపితే ఏనుగుకు రెండింతలు — రాజులు ధనం ఇస్తారు.
యశ్చ కామసుఖే సక్తో బాలశ్చ స్థవిరశ్చ యః। అయుద్ధమనసో యే చ తే తు తిష్ఠన్తు భీరవః
ఎవరైనా సుఖాలకు మక్కువగా ఉన్నవారు, పిల్లలు, వృద్ధులు, యుద్ధానికి మనస్సు లేని వారు — అలాంటి భయపడే వారు వెనకే ఉండాలి.
ప్రదరశ్చ న దాతవ్యో న గన్తవ్యమచోదితైః। యశో రక్షత భద్రం వో జేష్యామో వై రిపూన్వయమ్
ఎవరికీ అనుమతి లేకుండా దారి ఇవ్వకూడదు, ఎవ్వరూ పిలవకపోతే బయటకు వెళ్లకూడదు. మీ కీర్తిని కాపాడుకోండి, మిమ్మల్ని శుభం కలుగుగాక, మనం శత్రువులను ఖచ్చితంగా జయిస్తాం.
అనులోమాశ్చ నో వాతాః సతతం మృగపక్షిణః। అగ్నయశ్చ విరాజన్తే శస్త్రాణి కవచాని చ
మనకు గాలులు ఎప్పుడూ అనుకూలంగా ఉన్నాయి, అడవి జంతువులు, పక్షులు కూడా మనవైపే ఉన్నాయి. అగ్నులు ప్రకాశంగా మండుతున్నాయి, మన ఆయుధాలు, కవచాలు మెరిసిపోతున్నాయి.
తతః కర్ణవచః శ్రుత్వా ధార్తరాష్ట్రప్రియైషిణః। నిర్యయుః పృథివీపాలాశ్చాలయన్తః పరాన్రణే
ధృతరాష్ట్రుని కుమారులకు మేలు కావాలని కోరిన కర్ణుని మాటలు విని, రాజులు యుద్ధంలో శత్రువులను కంపించిస్తూ బయలుదేరారు.
న హి తేషాం మనఃసక్తిరిన్ద్రియార్థేషు సర్వశః। యథా పరిరపుఘ్నానాం ప్రసభం యుద్ధ ఏవ చ
వారికి ఇంద్రియ సుఖాలపై మనస్సు ఎక్కడా లేదు; శత్రువులను గట్టిగా ఎదుర్కొనడం, యుద్ధం చేయడమే వారి ధ్యాస.
వైకర్తనపురోవ్రాతః సైన్ధవోర్మిమహాస్వనః। దుఃశాసనమహామత్స్యో దుర్యోధనమహాగ్రహః
వారికి ముందుగా కర్ణుడు, సింధు తరంగంలా, దుఃశాసనుడు పెద్ద చేపలా, దుర్యోధనుడు మహా తిమింగలంలా ఉన్నారు.
స రాజసాగరో భీమో భీమఘోషప్రదర్శనః। అభిదుద్రావ వేగేన పురం తదపసవ్యతః
ఆ రాజసముద్రమైన భీముడు భయంకరమైన గర్జనతో, వేగంగా నగరాన్ని ఎడమ వైపు నుంచి దూసుకొచ్చాడు.
తదనీకమనాధృష్యం శస్త్రాగ్నివ్యాలదీపితమ్। సముత్కమ్పితమాజ్ఞాయ చుక్రుశుర్ద్రుపదాత్మజాః
ఆ అపరాజేయమైన సైన్యం ఆయుధాల అగ్నితో మండుతూ, వణికిపోతుండగా, ద్రుపదుని కుమారులు పెద్దగా అరచారు.
తే మేఘసమనిర్ఘోషైర్బలినః స్యన్దనోత్తమైః। నిర్యయుర్నగరద్వారాత్త్రాసయన్తః పరాన్ర
వారు మేఘాల గర్జనలాంటివి చేసే గొప్ప రథాలతో, శత్రువులను భయపెట్టుతూ నగర ద్వారాల నుంచి బయలుదేరారు.
ధృష్టద్యుమ్నః శిఖణ్డీ చ సుమిత్రః ప్రియదర్శనః। చిత్రకేతుః సుకేతుశ్చ ధ్వజకేతుశ్చ వీర్యవాన్
ధృష్టద్యుమ్నుడు, శిఖండీ, సుమిత్రుడు, ప్రియదర్శనుడు, చిత్రకేతు, సుకేతు, ధ్వజకేతు అనే వీరులు —
పుత్రా ద్రుపదరాజస్య బలవన్తో జయైషిణః। ద్రుపదస్య మహావీర్యః పాణ్డరోష్ణీషకేతనః
ద్రుపదుని కుమారులు, బలవంతులు, విజయాన్ని కోరేవారు, అలాగే మహా పరాక్రమశాలి ద్రుపదుడు, తెల్ల పాగాతో ఉన్నవాడు —
పాణ్డరవ్యజనచ్ఛత్రః పాణ్డరధ్వజవాహనః। స పుత్రగణమధ్యస్థః శుశుభే రాజసత్తమః
తెల్ల వెయిలు, తెల్ల ఛత్రం, తెల్ల జెండా ఉన్న రథంలో, తన కుమారుల మధ్యలో ఆ రాజులలో శ్రేష్ఠుడు ప్రకాశించాడు.
చన్ద్రమా జ్యోతిషాం మధ్యే పౌర్ణమాస్యామివోదితః। అథోద్ధూతపతాకాగ్రమజిహ్మగతిమవ్యయమ్
నక్షత్రాల మధ్య పూర్ణచంద్రుడు ఎలా ప్రకాశిస్తాడో, అలాగే పతాకలు ఎగురుతూ, నేరుగా, స్థిరంగా ఆయన ముందుకు సాగాడు.
ద్రుపదానీకమాయాన్తం కురుసైన్యమభిద్రవత్। తయోరుభయతో జజ్ఞే తేషాం తు తుములః స్వనః
ద్రుపదుని సైన్యం కురు సైన్యాన్ని ఎదుర్కొంటూ ముందుకు వచ్చింది; రెండు వైపులా పెద్ద శబ్దం మోగింది.
బలయోః సంప్రసరతోః సరితాం స్రోతసోరివ। ప్రకీర్ణరథనాగాశ్వైస్తాన్యనీకాని సర్వశః
రెండు సైన్యాలు నదుల ప్రవాహాల్లా ముందుకు సాగుతుండగా, రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు చెల్లాచెదురుగా పడి, ఆ సైన్యాలన్నీ గందరగోళంగా మారాయి.
జ్యోతీంషఈవ ప్రకీర్ణాని సర్వతః ప్రచకాశిరే। ఉత్కృష్టభేరీనినదే సంప్రవృత్తే మహారవే
అన్ని వైపులా చెల్లాచెదురైన దీపాల్లా ప్రకాశించాయి; గొప్ప రణధ్వని మొదలై, బేరీలు, శంఖాలు మోగాయి.
అమర్షితా మహాత్మానః పాణ్డవా నిర్యయుస్తతః। రథాంశ్చ మేఘనిర్ఘోషాన్యుక్తాన్పరమవాజిభిః
అమర్షంతో ఉప్పొంగిన మహాత్ములు అయిన పాండవులు, ఆ సమయంలో మేఘగర్జనలా మోగే, ఉత్తమమైన గుర్రాలతో కట్టిన రథాలపై ఎక్కి బయలుదేరారు.
ధూన్వన్తో ధ్వజినః శుభ్రానాస్థాయ భరతర్షభాః। తతః పాణ్డుసుతాన్దృష్ట్వా రథస్థానాత్తకార్ముకాన్
భరతవంశంలో ఉత్తములు అయిన వారు, తెల్లటి జెండాలను ఊపుతూ తమ రథాలపై ఎక్కారు. అప్పుడే పాండవ కుమారులు రథాలపై నిలబడి విల్లు ఎక్కించుకుని ఉన్నారు అని చూసారు.
నృపాణామభవత్కమ్పో వేపథుర్హృదయేషు చ। నిర్యాతేష్వథ పార్థేషు ద్రోపదం తద్బలం రణే
ఆ రాజులకు గుండెల్లో భయంతో కంపించిపోయింది. కానీ పాండవులు ముందుకు సాగుతుండగా, యుద్ధంలో ద్రుపదుని సైన్యంలో విజయానందం, ఉల్లాసం వెల్లివిరిసింది.
ఆవిశత్పరమో హర్షః ప్రమోదశ్చ జయం ప్రతి। సుముహూర్తం వ్యతికరః సైన్యానామభవద్భృశమ్
విజయం సాధిస్తామన్న ఆశతో ద్రుపదుని సైన్యంలో గొప్ప ఆనందం, ఉల్లాసం పుట్టింది. కొంతసేపు రెండు సైన్యాల మధ్య తీవ్రమైన పోరు జరిగింది.