స మయా క్రీడతా బాల్యే కృత్వా తార్ణం భుజంగమమ్। అగ్నిహోత్రే ప్రసక్తస్తు భీషితః ప్రముమోహ వై
చిన్నప్పట్లో ఆటలాడుతూ నేను గడ్డి తో ఒక పామును తయారు చేశాను. ఆ సమయంలో ఖగముడు అగ్నిహోత్రంలో నిమగ్నంగా ఉండగా, ఆ పామిని చూసి భయపడి, అపస్మారానికి లోనయ్యాడు.
లబ్ధ్వా స చ పునః సంజ్ఞాం మామువాచ తపోధనః। నర్దహన్నివ కోపేన సత్యవాక్సంశితవ్రతః
తనకు మళ్లీ జ్ఞానం వచ్చాక, ఆ తపస్సుతో నిండిన వ్రతస్థుడు కోపంతో, నిజాయితీగా ఇలా అన్నాడు.
యథావీర్యస్త్వయా సర్పః కృతోఽయం మద్బిభీషయా। తథావీర్యో భుజంగస్త్వం మమ శాపాద్భవిష్యసి
నువ్వు నన్ను భయపెట్టడానికి పామును చేసినట్లే, నా శాపం వల్ల నువ్వు కూడా అదే శక్తితో పాము అవుతావు.
తస్యాహం తపసో వీర్యం జానన్నాసం తపోధన। భృశముద్విగ్నహృదయస్తమవోచమహం తదా
అతని తపస్సు శక్తిని తెలుసుకున్న నేను, హృదయం కలవరపడి, ఆ సమయంలో అతనితో ఇలా మాట్లాడాను.
ప్రణతః సంభ్రమాచ్చైవ ప్రాఞ్జలిః పురతః స్థితః। సఖేతి హసతేదం తే నర్మార్థం వై కృతం మయా
భయంతో చేతులు జోడించి అతని ముందు నిలబడి, "స్నేహితా! ఇది సరదాగా, ఆటగా చేశాను" అని చెప్పాను.
క్షన్తుమర్హసి మే బ్రహ్మఞ్శాపోఽయం వినివర్త్యతామ్। సోఽథ మామబ్రవీద్దృష్ట్వా భృశముద్విగ్నచేతసమ్
ఓ బ్రాహ్మణా! నన్ను క్షమించు, ఈ శాపాన్ని ఉపసంహరించు అని వేడుకున్నాను. నా మనస్తాపాన్ని చూసి అతను ఇలా అన్నాడు.
ముహురుష్ణం వినిఃశ్వస్య సుసంభ్రాన్తస్తపోధనః। నానృతం వై మయా ప్రోక్తం భవితేదం కథంచన
తపస్సుతో నిండిన అతను, కోపంతో మళ్లీ మళ్లీ వేడిగా ఊపిరి తీసుకుంటూ, "నేను అసత్యం చెప్పలేదు; ఇది తప్పకుండా జరుగుతుంది" అని అన్నాడు.
యత్తు వక్ష్యామి తే వాక్యం శృణు తన్మే తపోధన। శ్రుత్వా చ హృది తే వాక్యమిదమస్తు సదాఽనఘ
ఓ తపస్వీ! ఇప్పుడు నేను చెప్పబోయే మాటను విను. ఈ మాట నీ హృదయంలో ఎప్పటికీ నిలిచిపోవాలి.
ఉత్పత్స్యతి రురుర్నామ ప్రమతేరాత్మజః శుచిః। తం దృష్ట్వా శాపమోక్షస్తే భవితా నచిరాదివ। `ఏవముక్తస్తు తేనాహమురగత్వమవాప్తవాన్
ప్రమతి కుమారుడిగా రురు అనే పవిత్రుడు జన్మిస్తాడు. అతన్ని చూసిన వెంటనే నీ శాపం తొలగిపోతుంది. అలా చెప్పిన తరువాత నేను పాము రూపాన్ని పొందాను.
స త్వం రురురితి ఖ్యాతః ప్రమతేరాత్మజోఽపి చ। స్వరూపం ప్రతిపద్యాహమద్య వక్ష్యామి తే హితమ్
నీవు ప్రమతి కుమారుడవు, రురు అని ప్రసిద్ధి. ఇప్పుడు నేను నా అసలు రూపాన్ని పొందిన తరువాత, నీకు మేలైన మాట చెబుతాను.
స డౌణ్డుభం పరిత్యజ్య రూపం విప్రర్షభస్తదా। స్వరూపం భాస్వరం భూయః ప్రతిపేదే మహాయశాః
ఆ బ్రాహ్మణ మహర్షి డౌండుభ రూపాన్ని వదిలి, మళ్లీ తన ప్రకాశవంతమైన అసలు రూపాన్ని పొందాడు.
ఇదం చోవాచ వచనం రురుమప్రతిమౌజసమ్। అహింసా పరమో ధర్మః సర్వప్రాణభృతాం వర
అతను అపరిమిత బలమున్న రురువుకు ఇలా చెప్పాడు: "ప్రాణులన్నిటికీ హింస చేయకపోవడం అత్యున్నత ధర్మం."
తస్మాత్ప్రాణభృతః సర్వాన్న హింస్యాద్బ్రాహ్మణః క్వచిత్। బ్రాహ్మణః సౌమ్య ఏవేహ భవతీతి పరా శ్రుతిః
అందువల్ల, బ్రాహ్మణుడు ఎప్పుడూ ఏ ప్రాణికీ హాని చేయకూడదు. బ్రాహ్మణుడు మృదువుగా ఉండాలి అనేది పరమోత్తమమైన ఉపదేశం.
వేదవేదాఙ్గవిన్నామ సర్వభూతాభయప్రదః। అహింసా సత్యవచనం క్షమా చేతి వినిశ్చితమ్
వేదాలు, వేదాంగాలు తెలిసినవాడు అన్నీ జీవులకు భయాన్ని తొలగించేవాడు. హింస చేయకపోవడం, సత్యవచనం, సహనం ఇవే అతని లక్షణాలు.
బ్రాహ్మణస్య పరో ధర్మో వేదానాం ధారణాపి చ। క్షత్రియస్య హి యో ధర్మః స నేహేష్యేత వై తవ
బ్రాహ్మణునికి పరమ ధర్మం వేదాలను కాపాడటం. కానీ, క్షత్రియుని ధర్మం నీది కాదు.
దణ్డధారణముగ్రత్వం ప్రజానాం పరిపాలనమ్। తదిదం క్షత్రియస్యాసీత్కర్మ వై శృణు మే రురో
అధికారం చేత పట్టుకుని, కఠినంగా ఉండి, ప్రజలను రక్షించడం — ఇవే క్షత్రియుని పనులు. రురు, నా మాట విను.
జనమేజయస్య యజ్ఞేఽస్మిన్సర్పాణాం హింసనం పురా। పరిత్రాణం చ భీతానాం సర్పాణాం బ్రాహ్మణాదపి
జనమేజయుని యజ్ఞంలో ఒకప్పుడు పాములను నాశనం చేశారు. భయపడిన పాములను ఒక బ్రాహ్మణుడు కాపాడాడు కూడా.
తపోవీర్యబలోపేతాద్వేదవేదాఙ్గపారగాత్। ఆస్తీకాద్ద్విజముఖ్యాద్వై సర్పసత్రే ద్విజోత్తమ
తపస్సు, శక్తి, బలంతో కూడిన, వేదాలు పూర్తిగా నేర్చుకున్న ఆస్తీకుడు అనే గొప్ప బ్రాహ్మణుని వల్ల సర్పసత్రంలో పాములకు రక్షణ లభించింది.
కథం హింసితవాన్సర్పాన్స రాజా జనమేజయః। సర్పా వా హింసితాస్తత్ర కిమర్థం ద్విజసత్తమ
రాజు జనమేజయుడు ఎలా పాములకు హాని చేశాడు? అక్కడ పాములను ఎందుకు హింసించారు, బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠ?
కిమర్థం మోక్షితాశ్చైవ పన్నగాస్తేన ధీమతా। ఆస్తీకేన ద్విజశ్రేష్ఠ శ్రోతుమిచ్ఛామ్యశేషతః
ఆ జ్ఞానవంతుడు ఆస్తీకుడు పాములను ఎందుకు విడిపించాడు? బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠ, నేను ఈ సంగతులన్నీ పూర్తిగా వినాలని కోరుకుంటున్నాను.
శ్రోష్యసి త్వం రురో సర్వమాస్తీకచరితం మహత్। బ్రాహ్మణానాం కథయతాం త్వరావాన్గమనే హ్యహమ్
రురు, బ్రాహ్మణులు చెప్పిన ఆస్తీకుని గొప్ప కథను నువ్వు మొత్తం వినబోతున్నావు. నాకు త్వరగా వెళ్లాల్సిన అవసరం ఉంది.
ఇత్యుక్త్వాన్తర్హితే యోగాత్తస్మిన్నృషివరే ప్రభౌ। సంభ్రమావిష్టహృదయో రురుర్మేనే తదద్భుతమ్
అలా చెప్పిన వెంటనే ఆ మహర్షి తన యోగబలంతో కనబడకుండా పోయాడు. రురు ఆశ్చర్యంతో మనసు నిండిపోయి, అది అద్భుతంగా భావించాడు.
బలం పరమమాస్థాయ పర్యధావత్సమన్తతః। తమృషిం నష్టమన్విచ్ఛన్సంశ్రాన్తో న్యపతద్భువి
తనంతట తాను బలాన్ని నమ్ముకుని, ఆ మహర్షిని వెతుకుతూ చుట్టూ పరుగెత్తాడు. చివరికి అలసిపోయి నేలపై పడిపోయాడు.
స మోహే పరమం గత్వా నష్టసంజ్ఞ ఇవాభవత్। తదృషేర్వచనం తథ్యం చిన్తయానః పునఃపునః
తీవ్ర మూర్చకు లోనై, అవేధనలో పడి, ఆ మహర్షి మాటలు నిజమేనని మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచిస్తూ, గుర్తు కోల్పోయినవాడిలా అయ్యాడు.
లబ్ధసంజ్ఞో రురుశ్చాయాత్తదాచఖ్యౌ పితుస్తదా। `పిత్రే తు సర్వమాఖ్యాయ డుణ్డుభస్య వచోఽర్థవత్
తర్వాత రురు మళ్లీ చైతన్యం పొందాడు. అప్పుడతను తన తండ్రికి ḍుండుభి చెప్పిన మాటలన్నీ వివరంగా వివరించాడు.
అపృచ్ఛత్పితరం భూయః సోస్తీకస్య వచస్తదా। ఆఖ్యాపయత్తదాఽఽఖ్యానం డుణ్డుభేనాథ కీర్తితమ్
ఆస్తీకుని మాటల గురించి రురు మళ్లీ తన తండ్రిని అడిగాడు. అప్పుడు తండ్రి ḍుండుభి చెప్పిన కథను వివరంగా చెప్పాడు.
తత్కీర్త్యమానం భగవఞ్శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్త్వతః।' పితా చాస్య తదాఖ్యానం పృష్టః సర్వం న్యవేదయత్
ఆ కథను నిజంగా వినాలని రురు కోరాడు. తండ్రి అడిగినప్పుడు ఆ కథను పూర్తిగా వివరించాడు.
కిమర్థం రాజశార్దూలః స రాజా జనమేజయః। సర్పసత్రేణ సర్పాణాం గతోఽన్తం తద్వదస్వ మే
రాజులలో సింహుడైన జనమేజయుడు సర్పసత్రంతో పాములను ఎందుకు నాశనం చేయాలని ప్రయత్నించాడు? దయచేసి నాకు చెప్పు.
నిఖిలేన యథాతత్త్వం సౌతే సర్వమశేషతః। ఆస్తీకశ్చ ద్విజశ్రేష్ఠః కిమర్థం జపతాం వరః
సౌతి, ఈ సంగతులన్నీ పూర్తిగా, నిజంగా చెప్పు. అలాగే, జపంలో ప్రావీణ్యం కలిగిన ఆస్తీకుడు పాములను ఎందుకు విడిపించాడు?
మోక్షయామాస భుజగాన్ప్రదీప్తాద్వసురేతసః। కస్య పుత్రః స రాజాసీత్సర్పసత్రం య ఆహరత్
ఆస్తీకుడు అగ్ని మండుతున్న యజ్ఞం నుండి పాములను ఎలా విడిపించాడు? ఆ సర్పసత్రాన్ని నిర్వహించిన రాజు ఎవరి కుమారుడు?