స తద్వివృత్య వివరం మహాగిరే- స్తుల్యద్యుతీంశ్చతురోఽన్యాన్దదర్శ। స తానభిప్రేక్ష్య బభూవ దుఃఖితః కచ్చిన్నాహం భవితా వై యథేమే
అతడు ఆ మహాపర్వతపు గుహను తెరిచి, తానేలాగే ప్రకాశించే నలుగురిని చూశాడు. వారిని చూసి, 'నేను కూడా వీళ్లలా అవుతానా?' అని మనసులో బాధపడ్డాడు.
తతో దేవో గిరిశో వజ్రపాణిం వివృత్య నేత్రే కుపితోఽభ్యువాచ। దరీమేతాం ప్రవిశ త్వం శతక్రతో యన్మాం బాల్యాదవమంస్థాః పురస్తాత్
అప్పుడు పర్వతాధిపతి దేవుడు, కోపంగా తన కళ్ళు తెరిచి వజ్రాయుధుడైన శతక్రతువుతో అన్నాడు: 'నీవు చిన్నప్పుడే నన్ను తక్కువగా చూసినందుకే, ఈ గుహలోకి ప్రవేశించు.'
ఉక్తస్త్వేవం విభునా దేవరాజః ప్రావేపతాఽఽర్తో భృశమేవాభిషఙ్గాత్। స్రస్తైరఙ్గైరనిలేనేవ నున్న- మశ్వత్థపత్రం గిరిరాజమూర్ధ్ని
ప్రభువు ఇలా అన్నాక, దేవేంద్రుడు భయంతో బాగా వణికిపోయాడు. అతని అవయవాలు బలహీనమై, గాలి ఊదిన అశ్వత్థ వేపాకులా పర్వతశిఖరంపై వణికిపోయాడు.
స ప్రాఞ్జలిర్వై వృషవాహనేన ప్రవేపమానః సహసైవముక్తః। ఉవాచ దేవం బహురూపముగ్ర- మద్యాశేషస్య భువనస్య త్వం భవాద్యః
వృషధ్వజుడి ముందు చేతులు జోడించి, వణికుతూ నిలబడ్డాడు. ఒక్కసారిగా దేవుడు పలికాడు. అప్పుడు అతడు అనేక రూపాలు ధరించిన ఉగ్రుడైన దేవునితో ఇలా అన్నాడు: 'ఈ రోజు నువ్వే ఈ జగత్తు అంతటికి ఆదిపురుషుడవు.'
తమబ్రవీదుగ్రవర్చాః ప్రహస్య నైవంశీలాః శేషమిహాప్నువన్తి। ఏతేఽప్యేవం భవితారః పురస్తా- త్తస్మాదేతాం దరీమావిశ్య శేష్య
ఉగ్రవర్చా నవ్వుతూ అతనితో ఇలా అన్నాడు: 'ఇలాంటి ప్రవర్తన కలవారు ఇక్కడ మిగిలినదాన్ని పొందరు. వీరందరూ కూడా భవిష్యత్తులో అదే స్థితిని ఎదుర్కొంటారు. అందుకే, ఈ చెట్టు కొమ్ములోకి వెళ్లి అక్కడే ఉండండి.'
ఏషా భార్యా భవితా వో న సంశయో యోనిం సర్వే మానుషీమావిశధ్వమ్। తత్ర యూయం కర్మ కృత్వాఽవిషహ్యం బహూనన్యాన్నిధనం ప్రాపయిత్వా
ఆమె మీ భార్య అవుతుంది, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. మీరు అందరూ మానవ జన్మలో ప్రవేశించాలి. అక్కడ మీరు ఎన్నో కష్టమైన పనులు చేసి, అనేక మందిని మరణానికి చేర్చాక—
కర్తవ్యమన్యద్వివిధార్థయుక్తమ్
ఇంకా ఎన్నో విధాలైన పనులను కూడా చేయాలి.
గమిష్యామో మానుషం దేవలోకా- ద్దురాధరో విహితో యత్ర మోక్షః। దేవాస్త్వస్మానాదధీరఞ్జనన్యాం ధర్మో వాయుర్మఘవానశ్వినౌ చ
మేము దేవలోకాన్ని వదిలి మానవ లోకానికి వెళ్తాము, అక్కడ మోక్షానికి దారి చాలా కష్టం. అక్కడ ధర్ముడు, వాయువు, మఘవంతుడు, అశ్వినులు దేవతలు మాకు తండ్రులుగా జననంలో ప్రవేశిస్తారు.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా వజ్రపాణిర్వచస్తు దేవశ్రేష్ఠం పునరేవేదమాహ। వీర్యేణాహం పురుషం కార్యహేతో- ర్దద్యామేషాం పఞ్చమం మత్ప్రసూతమ్
ఈ మాటలు విని వజ్రాయుధుడు, దేవతల్లో శ్రేష్ఠుడు, మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: 'ఈ కార్యం కోసం నా శక్తితో వీరికి ఐదవ కుమారుడిని నేను ప్రసాదిస్తాను.'
విశ్వభుగ్భూతధామా చ శిబిరిన్ద్రః ప్రతాపవాన్। శాన్తిశ్చతుర్థస్తేషాం వై తేజస్వీ పఞ్చమః స్మృతః
విశ్వభుక్ అనే భూతధాముడు, శిబి అనే ప్రతాపవంతుడు, శాంతి అనే నలుగురిలో నలుగురవాడు, తేజస్వి అనే ఐదవవాడు వీరిలో ప్రసిద్ధి చెందారు.
తేషాం కామం భగవానుగ్రధన్వా ప్రాదాదిష్టం సన్నిసర్గాద్యథోక్తమ్। తాం చాప్యేషాం యోషితం లోకకాన్తాం శ్రియం భార్యాం వ్యదధాన్మానుషేషు
వీరికి బలమైన ధనుస్సు కలిగిన భగవంతుడు కోరుకున్న వరాన్ని యథావిధిగా ఇచ్చాడు. అలాగే, అందరికీ లోకాలకు ప్రియమైన ఆ స్త్రీని మానవులలో వారి అదృష్టంగా భార్యగా కట్టబెట్టాడు.
తైరేవ సార్ధం తు తతః స దేవో జగామ నారాయణమప్రమేయమ్। అనన్తమవ్యక్తమజం పురాణం సనాతనం విశ్వమనన్తరూపమ్
తర్వాత ఆ దేవుడు వారితో కలిసి అపరిమితమైన, అనంతమైన, అవ్యక్తమైన, అజన్ముడైన, పురాతనమైన, శాశ్వతమైన, విశ్వరూపుడైన నారాయణుని వద్దకు వెళ్లాడు.
శుక్లమేకమపరం చాపి కృష్ణమ్
వారిలో ఒకరు తెలుపు రంగులో, మరొకరు నలుపు రంగులో ఉన్నారు.
కేశో యోఽసౌ వర్ణతః కృష్ణ ఉక్తః
కేశుడు అనే వాడు నలుపు రంగులో ఉన్నవాడిగా చెప్పబడతాడు.
యే తే పూర్వం శక్రరూపా నిబద్ధా- స్తస్యాం దర్యాం పర్వతస్యోత్తరస్య। ఇహైవ తే పాణ్డవా వీర్యవన్తః శక్రస్యాంశః పాణ్డవః సవ్యసాచీ
ఇంతకు ముందు ఇంద్రుని రూపాలు ధరించిన వారు ఆ ఉత్తర పర్వతంలోని చెట్టు కొమ్ములో ఉన్నారు. ఇప్పుడు వీరే వీరమైన పాండవులు. వీరిలో సవ్యసాచీ ఇంద్రుని భాగంగా ఉన్నాడు.
ఏవమేతే పాణ్డవాః సంబభూవు- ర్యే తే రాజన్పూర్వమిన్ద్రా బభూవుః। లక్ష్మీశ్చైషాం పూర్వమేవోపదిష్టా భార్యా యైషా ద్రౌపదీ దివ్యరూపా
ఇలా, రాజా! ఈ పాండవులు గతంలో ఇంద్రులు అయినవారు. వీరికి ముందే ఈ అదృష్టం నిర్ణయించబడింది—దివ్యరూపం కలిగిన ద్రౌపదీ అనే భార్య.
కథం హి స్త్రీ కర్మణా తే మహీతలా- త్సముత్తిష్ఠేదన్యతో దైవయోగాత్। యస్యా రూపం సోమసూర్యప్రకాశం గన్ధశ్చాస్యాః కోశమాత్రాత్ప్రవాతి
ఒక స్త్రీ, తన కర్మఫలంతో, భూమి మీద నుంచి దేవతల యోగం లేకుండా ఎలా ఉద్భవించగలదు? ఆమె అందం చంద్రుని, సూర్యుని వెలుగు లాగా మెరిసిపోతుంది; ఆమె శరీరం నుంచే పరిమళం వెదజల్లుతుంది.
ఇదం చాన్యత్ప్రీతిపూర్వం నరేన్ద్ర దదాని తే వరమత్యద్భుతం చ। దివ్యం చక్షుః పశ్య కున్తీసుతాంస్త్వం పుణ్యైర్దివ్యైః పూర్వదేహైరుపేతాన్
ఇంకా, రాజా! ప్రేమతో నీకు మరో అద్భుతమైన వరం ఇస్తున్నాను: నీవు కుంతీ కుమారులను దివ్యదృష్టితో చూడగలవు; వారు గత జన్మల్లో సంపాదించిన పుణ్యాలతో, దివ్యశరీరాలతో ఉన్నారు.
తతో వ్యాసః పరమోదారకర్మా శుచిర్విప్రస్తపసా తస్య రాజ్ఞః। చక్షుర్దివ్యం ప్రదదౌ తాంశ్చ సర్వాన్ రాజాఽపశ్యత్పూర్వదేహైర్యథావత్
తర్వాత, మహాత్ముడైన, పవిత్రుడైన, తపస్సుతో ప్రసిద్ధుడైన వ్యాసుడు ఆ రాజుకు దివ్యదృష్టిని ప్రసాదించాడు. రాజు వారందరినీ గత జన్మల దివ్యశరీరాలతో చూశాడు.
తతో దివ్యాన్హేమకిరీటమాలినః శక్రప్రఖ్యాన్పావకాదిత్యవర్ణాన్। బద్ధాపీడాంశ్చారురూపాంశ్చ యూనో వ్యూఢోరస్కాంస్తాలమాత్రాన్దదర్శ
ఆ తర్వాత, వారు బంగారు కిరీటాలు ధరించి, ఇంద్రునిలా ప్రకాశిస్తూ, అగ్ని, సూర్యుల వర్ణంతో మెరిసిపోతూ, అలంకరించిన జటలు, అందమైన రూపాలు, యవ్వనంతో, విస్తారమైన ఛాతులతో, తాళపాకలంత ఎత్తుతో కనిపించారు.
దివ్యైర్వస్త్రైరజోభిః సుగన్ధై- ర్మాల్యైశ్చాగ్ర్యైః శోభమానానతీవ। సాక్షాత్త్ర్యక్షాన్వా వసూంశ్చాపి రుద్రా- నాదిత్యాన్వా సర్వగుణోపపన్నాన్
వారు దివ్య వస్త్రాలు ధరించి, స్వచ్ఛమైన, సుగంధమైన, అద్భుతమైన పుష్పమాలలతో అలంకరించబడి, త్రినేత్రులు, వసువులు, రుద్రులు, ఆదిత్యులు లాగా, అన్ని గుణాలతో ప్రకాశించారు.
తాన్పూర్వేన్ద్రానభివీక్ష్యాభిరూపా- త్ర్శక్రాత్మజం చేన్ద్రరూపం నిశమ్య। ప్రీతో రాజా ద్రుపదో విస్మితశ్చ దివ్యాం మాయాం తామవేక్ష్యాప్రమేయామ్
ఆ పూర్వ ఇంద్రులను, అందమైన రూపాలతో, సవ్యసాచీ ఇంద్రుని రూపంలో ఉన్నాడని విని, రాజు ద్రుపదుడు ఆనందంతో ఆశ్చర్యపోయాడు. ఆ అపారమైన దివ్య మాయను చూసి ముచ్చటపడ్డాడు.
తాం చైవాగ్ర్యాం స్త్రియమతిరూపయుక్తాం దివ్యాం సాక్షాత్సోమవహ్నిప్రకాశామ్। యోగ్యాం తేషాం రూపతేజోయశోభిః పత్నీ మత్వా హృష్టవాన్పార్థివేన్ద్రః
ఆ స్త్రీను చూసి, ఆమె అందంలో అగ్రగణ్యురాలై, సోముడు, అగ్ని వెలుగులా ప్రకాశిస్తూ, రూపం, తేజస్సు, కీర్తి వల్ల ఆ పురుషులకు తగినవారిగా ఉండగా, రాజాధిరాజుడు ఆమెను తన భార్యగా భావించి హర్షంతో ఆనందించాడు.
స తద్దృష్ట్వా మహదాశ్చర్యరూపం జగ్రాహ పాదౌ సత్యవత్యాః సుతస్య। నైతచ్చిత్రం పరమర్షే త్వయీతి ప్రసన్నచేతాః స ఉవాచ చైనమ్
ఆ అద్భుతమైన దృశ్యాన్ని చూసి, సత్యవతి కుమారుని పాదాలను పట్టుకుని, ప్రశాంతమైన మనసుతో, 'ఓ మహర్షీ, ఇది నీకు ఆశ్చర్యకరం కాదు' అని అన్నాడు.
ఇదం చాపి పురావృత్తం తన్నిబోధ చ భూమిమ। కీర్త్యమానం నృపర్షీణాం పూర్వేషాం దారకర్మణి
ఇప్పుడు, భూమిపాలకా, పూర్వకాలంలో రాజర్షులు పెళ్లి విషయాల్లో పాటించిన ఆచారాన్ని గురించి విను.
నితన్తుర్నామ రాజర్షిర్బభూవ భువి విశ్రుతః। తస్య పుత్రా మహేష్వాసా బభూవుః పఞ్చ భూమితాః
నితంతు అనే రాజర్షి భూమిపై ప్రసిద్ధుడు. అతనికి ఐదుగురు మహా విలువేయువారు కుమారులు ఉండేవారు.
సాల్వేయః శూరసేనశ్చ శ్రుతసేనశ్చ వీర్యవాన్। తిన్దుసారోఽతిసారశ్చ క్షత్రియాః క్రతుయాజినః
వారు సాల్వేయుడు, శూరసేనుడు, శ్రుతసేనుడు, తిందుసారుడు, అతిసారుడు — వీరంతా క్షత్రియులు, యజ్ఞాలు చేసినవారు.
నాతిచక్రమురన్యోన్యమన్యోన్యస్య ప్రియంవదాః। అనీర్ష్యవో ధర్మవిదః సౌమ్యాశ్చైవ ప్రియకరాః
వారు ఒకరినొకరు మించిపోవాలని ప్రయత్నించలేదు; ఎప్పుడూ మధురంగా మాట్లాడేవారు; అసూయ లేకుండా, ధర్మాన్ని తెలిసినవారు, సౌమ్యులు, అందరికీ ఇష్టమైన పనులు చేసేవారు.
ఏతాన్నైతన్తవాన్పఞ్చ శిబిపుత్రీ స్వయంవరే। అవాప స్వపతీన్వీరాన్భౌమాశ్వీ మనుజాధిపాన్
శిబిపుత్రి అయిన భౌమాశ్వి, స్వయంవరంలో నితంతువు కుమారులైన ఐదుగురు వీరులను తన భర్తలుగా ఎంచుకుంది.
వీణేవ మధురారావా గాన్ధర్వస్వరమూర్చ్ఛితా। ఉత్తమా సర్వనారీణాం భౌమాశ్వీ హ్యభవత్తదా
వీణ మధురమైన స్వరంతో గంధర్వ సంగీతంలా వినిపించునట్లు, భౌమాశ్వి ఆ సమయంలో అందరి స్త్రీల్లో అగ్రస్థానాన్ని పొందింది.