తత ఉత్థాయ భగవాన్వ్యాసో ద్వైపాయనః ప్రభుః। కరే గృహీత్వా రాజానం రాజవేశ్మ సమావిశత్
అప్పుడే, ద్వైపాయనుడు అయిన మహర్షి వ్యాసుడు లేచి, రాజును చేతిపట్టి, రాజమహల్లిలోకి ప్రవేశించాడు.
పాణ్డవాశ్చాపి కున్తీ చ ధృష్టద్యుమ్నశ్చ పార్షతః। వివిశుస్తేఽపి తత్రైవ ప్రతీక్షన్తే స్మ తావుభౌ
పాండవులు, కుంతీ, ప్రిషతుని కుమారుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు కూడా అక్కడికి వెళ్లి, ఆ ఇద్దరిని ఎదురుచూశారు.
తతో ద్వైపాయనస్త్సమై నరేన్ద్రాయ మహాత్మనే। ఆచఖ్యౌ తద్యథా ధర్మో బహూనామేకపత్నితా
తర్వాత ద్వైపాయనుడు, ఆ మహాత్ముడైన రాజుకు, అనేక మందికి ఒకే భార్య ఉండే ధర్మం ఎలా ఏర్పడిందో వివరంగా చెప్పాడు.
యథా చ తే దదుశ్చైవ రాజపుత్ర్యాః పురా వరమ్। ధర్మాద్యాస్తపసా తుష్టాః పఞ్చపత్నీత్వమీశ్వరాః
పురాతన కాలంలో, రాజకుమార్తె తపస్సుతో దేవతలను సంతుష్టిపరిచి, ఐదుగురు భర్తలు కలగాలని వరం పొందిందని కూడా వివరించాడు.
మా భూద్రాజంస్తవ తాపో మనస్థః పఞ్చానాం భార్యా దుహితా మమేతి। మాతురేషా ప్రార్థితా స్యాత్తదానీం పఞ్చానాం భార్యా దుహితా మమేతి
రాజా, నా కుమార్తె ఐదుగురికి భార్య అయినందుకు నీ మనస్సు బాధపడకూడదు. అప్పట్లో, నా కుమార్తె ఐదుగురికి భార్య కావాలని ఆమె తల్లి కోరింది.
యాజోపయాజౌ ధర్మరతౌ తపోభ్యాం తౌ చక్రతుః పఞ్చపతిత్వమస్యాః। తత్పఞ్చభిః పాణ్డుసుతైరవాప్తా భార్యా కృష్ణా మోదతాం వై కులం తే
యజుడు, ఉపయజుడు ధర్మపరులు, తపస్సుతో ఆమెకు ఐదుగురు భర్తలు కలిగేలా చేశారు. అలా కృష్ణా ఐదుగురు పాండవులకు భార్యగా మారింది—నీ వంశం ఆనందించాలి.
లోకే నాన్యో విద్యతే త్వద్విశిష్టః సర్వారీణామప్రధృష్యోఽసి రాజన్। భూయస్త్విదం శృణు మే త్వం విశోకో యథాఽఽగతం పఞ్చపత్నీత్వమస్యాః
ఈ లోకంలో నీవు కన్నా గొప్పవాడు లేడు, రాజా, నీవు శత్రువులందరికీ అప్రాప్యుడవు. ఇప్పుడు మరింత వివరంగా చెబుతాను, విచారించకుండా విను—ఆమెకు ఐదుగురు భర్తలు ఎలా కలిగారో.
ఏషా నాలాయనీ పూర్వం మౌద్గల్యం స్థవిరం పతిమ్। ఆరాధయామాస తదా కుష్ఠినం తమనిన్దితా
ఈమె ముందు నాళాయనీగా, మౌద్గల్యుడనే వృద్ధుడు, కుష్టురోగితో ఉన్న భర్తను అపరాధం లేకుండా సేవించింది.
త్వగస్థిభూతం కటుకం లోలమీర్ష్యుం సుకోపనమ్। సుగన్ధేతరగన్ధాఢ్యం వలీపలితమూర్ధజమ్
ఆ వృద్ధుడు చర్మమూ ఎముకలుగా మారి, కఠినంగా, చంచలంగా, అసూయతో, త్వరగా కోపపడే వాడిగా, దుర్గంధంతో, ముడతలు పడ్డ తెల్లజుట్టుతో ఉండేవాడు.
స్థవిరం వికృతాకారం శీర్యమాణనఖత్వచమ్। ఉచ్ఛిష్టముపభుఞ్జానా పర్యుపాస్తే మహామునిమ్
ఆ వృద్ధుడు వికృతాకారంగా, పాడైపోతున్న గోరు, చర్మంతో ఉండేవాడు. ఆమె అతని మిగిలిన అన్నాన్ని తిని, ఆ మహర్షిని సేవించేది.
తతః కదాచిదఙ్గుష్ఠో భుఞ్జానస్య వ్యశీర్యత। అన్నాదుద్ధృత్య తచ్చాన్నముపభుఙ్క్తేఽవిశఙ్కితా
ఒకసారి అతను తినేటప్పుడు, అతని బొటనవేలు ఊడిపోయింది. ఆమె ఆ అన్నాన్ని తీసుకుని, ఎలాంటి సందేహం లేకుండా తింది.
తేన తస్యాః ప్రసన్నేన కామవ్యాహారిణా తదా। వరం వృణీష్వేత్యసకృదుక్తా వవ్రే వరం తదా
అప్పుడు, తన సేవతో సంతోషించిన ఆ మహర్షి, తన ఇష్టానికి అనుగుణంగా మాట్లాడుతూ, 'వరం కోరుకో' అని పదే పదే చెప్పాడు. అప్పుడు ఆమె తన వరాన్ని కోరుకుంది.
నాహం వృద్ధో న కటుకో నేర్వ్యావాన్నైవ కోపనః। న చ దుర్గన్ధవదనో న కృశో న చ లోలుపః
నేను వృద్ధుడిని కాదు, కఠినుడిని కాదు, శక్తిలేనివాడిని కాదు, కోపంగా ఉండే వాడిని కాదు. నా నోటి నుండి దుర్గంధం రావడం లేదు, నేను బలహీనుడిని కాదు, లోభిగా కూడా లేను.
కథం త్వాం రమయామీహ కథం త్వాం వాసయామ్యహమ్। వద కల్యాణి భద్రం తే యథా త్వం మనసేచ్ఛసి
ఇక్కడ నిన్ను ఎలా సంతోషింపజేయగలను? నీవు కోరినట్లు నీతో ఎలా నివసించగలను? ఓ మంగళకరమైనవాడివి, నీ మనసుకు నచ్చినట్టు చెప్పు. నీకు శుభం కలుగుగాక.
సా తమక్లిష్టకర్మాణం వరదం సర్వకామదమ్। భర్తారమనవద్యాఙ్గీ ప్రసన్నం ప్రత్యువాచ హ
కాయమంతా నిష్కళంకంగా ఉన్న ఆవిడ, సర్వకామాలను ప్రసాదించే, సంతోషంగా ఉన్న తన భర్తను ఇలా సంబోధించింది.
పఞ్చధా ప్రవిభక్తాత్మా భగవాంల్లోకవిశ్రుతః। రమయ త్వమచిన్త్యాత్మన్పునశ్చైకత్వమాగతః
ప్రపంచమంతటా ప్రసిద్ధుడైన, ఐదు రూపాలుగా విడిపోయి మళ్లీ ఒక్కటైన ఓ అద్భుతాత్మా, నన్ను ఆనందించు.
తాం తథేత్యబ్రవీద్ధీమాన్మహర్షిర్వై మహాతపాః। స పఞ్చధా తు భూత్వా తాం రమయామాస సర్వతః
అప్పుడు ఆ మహర్షి, 'అలా జరుగుగాక' అని చెప్పి, ఐదు రూపాలుగా మారి, ఆమెను అన్ని విధాలా సంతోషింపజేశాడు.
నాలాయనీం సుకేశాన్తాం మౌద్గల్యశ్చారుహాసినీమ్। ఆశ్రమేష్వధికం చాపి పూజ్యమానో మహర్షిభిః
మౌద్గల్యుడు, అందమైన జుట్టు, మధురమైన నవ్వు కలిగిన నాళాయనీతో ఆశ్రమాలలో ఇతర మహర్షులకన్నా ఎక్కువగా గౌరవింపబడుతూ నివసించాడు.
స చచార యథాకామం కామరూపవపుః పునః। యదా యయౌ దివం చాపి తత్ర దేవర్షిభిః సహ
ఆయన తన ఇష్టానుసారం, కావలసిన రూపాలు ధరించి తిరిగాడు. ఆ తరువాత స్వర్గానికి వెళ్లినప్పుడు దేవతామహర్షులతో కూడి వెళ్లాడు.
చచార సోఽమృతాహారః సురలోకే చచార హ। పూజ్యమానస్తథా శచ్యా శక్రస్య భవనేష్వపి
ఆయన దేవతల లోకంలో అమృతాహారం తీసుకుంటూ విహరించాడు. శచీదేవి కూడా శక్రుని మహల్లో ఆయనను గౌరవించింది.
మహేన్ద్రసేనయా సార్ధం పర్యధావద్రిరంసయా। సూర్యస్య చ రథం దివ్యమారుహ్య భగవాన్ప్రభుః
మహేంద్రుని సేనతో కలిసి, పర్వతాలపై తిరిగాడు. ఆ తరువాత సూర్యుని దివ్య రథాన్ని ఎక్కాడు.
పర్యుపేత్య పునర్మేరు మేరౌ వాసమరోచయత్। ఆకాశగఙ్గామాప్లుత్య తయా సహ తపోధనః
తిరిగి మేరు పర్వతానికి చేరుకుని అక్కడ నివాసం ఏర్పరిచాడు. ఆకాశగంగలో స్నానం చేసి, ఆమెతో కలిసి తపస్సు చేశాడు.
రశ్మిజాలేషు చన్ద్రస్య ఉవాచ చ యథాఽనిలః। గిరిరూపధరో యోగీ స మహర్షిస్తదా పునః
చంద్రుని కిరణాల మధ్య, వాయువులాగా మాట్లాడాడు. ఆ మహర్షి మళ్లీ పర్వతరూపాన్ని ధరించి యోగాన్ని ఆచరించాడు.
తత్ప్రభావేన సా తస్య మధ్యే జజ్ఞే మహానదీ। యదా పుష్పాకులః సాలః సంజజ్ఞే భగవానృషిః
ఆయన శక్తితో, మధ్యలో ఒక గొప్ప నది పుట్టింది. పుష్పాలతో నిండిన సాలవృక్షం పుష్పించగా, ఆ మహర్షి కనిపించాడు.
లతాత్వమనుసంపేదే తమేవాభ్యనువేష్టతీ। పుపోష చ వపుర్యస్య తస్య తస్యానుగం పునః
ఆ లత, ఆయనను అనుసరించి చుట్టుముట్టింది. ఆమె ఆయన శరీరాన్ని పోషిస్తూ, ఎప్పుడూ ఆయనతో పాటు ఉండేది.
సా పుపోష సమం భర్త్రా స్కన్ధేనాపి చచార హ। తతస్తస్య చ తస్యాశ్చ తుల్యా ప్రీతిరవర్ధత
ఆమె తన భర్తతో కలిసి ఆయనను పోషించింది. స్కందుడితో కూడి తిరిగింది. అప్పటి నుండి వారి పరస్పర ప్రేమ సమానంగా పెరిగింది.
తథా సా భగవాంస్తస్యాః ప్రసాదాదృషిసత్తమః। విరరామ చ సా చైవ దైవయోగేన భామినీ
అలా ఆమె కృపతో ఆ మహర్షి తపస్సు నిలిపేశాడు. ఆమె కూడా దైవకృపతో ఆగిపోయింది.
స చ తాం తపసా దేవీం రమయామాస యోగతః। ఏకపత్నీ తథా భూత్వా సదైవాగ్రే యశస్వినీ
ఆయన ఆ దేవిని తపస్సు, యోగంతో సంతోషింపజేశాడు. ఆమె ఒక్క భర్తకే అంకితమై, ఎప్పుడూ ప్రముఖురాలిగా నిలిచింది.
అరున్ధతీవ సీతేవ బభూవాతిపతివ్రతా। దమయన్త్యాశ్చ మాతుః స విశేషమధికం యయౌ
అరుంధతిలా, సీతలాగా, ఆమె భర్తకు అత్యంత విధేయురాలిగా మారింది. దమయంతి తల్లికన్నా అతను మరింత గొప్పవాడయ్యాడు.
ఏతత్తథ్యం మహారాజ మా తే భూద్బుద్ధిరన్యథా। సా వై నాలాయనీ జజ్ఞే దైవయోగేన కేనచిత్
ఇది నిజమే మహారాజా, నీ మనస్సు వేరేలా అనుకోకూడదు. ఆ నాళాయనీ నిజంగా దైవకృపతో జన్మించింది.