తతో గన్ధర్వరాజశ్చ దేవదూతశ్చ సత్తమౌ। ధర్మరాజముపేత్యేదం వచనం ప్రత్యభాషతామ్
ఆ తరువాత గంధర్వరాజు, దేవదూత ఇద్దరూ ధర్మరాజును దగ్గరికి వచ్చి ఇలా అన్నారు.
ధర్మరాజాయుషోఽర్ధేన రురోర్భార్యా ప్రమద్వరా। సముత్తిష్ఠతు కల్యాణీ మృతైవం యది మన్యసే
ధర్మరాజా, రురువు ఆయుష్షు సగాన్ని ఇచ్చి, ప్రమద్వరా అనే మంచి లక్షణాలున్న భార్య మళ్లీ లేచేలా చేయండి. మీరు అంగీకరిస్తే ఇదే జరుగుతుంది.
ప్రమద్వరా రురోర్భార్యా దేవదూత యదీచ్ఛసి। ఉత్తిష్ఠత్వాయుషోఽర్ధేన రురోరేవ సమన్వితా
దేవదూతా, మీరు అనుకుంటే, రురువు భార్య ప్రమద్వరా ఆయన ఆయుష్షు సగంతో మళ్లీ లేచి రావచ్చు.
ఏవముక్తే తతః కన్యా సోదతిష్ఠత్ప్రమద్వరా। రురోస్తస్యాయుషోఽర్ధేన సుప్తేవ వరవర్ణినీ
ఇలా అన్న వెంటనే, ప్రమద్వరా అనే ఆ యువతి, రురువు ఆయుష్షు సగంతో, నిద్రలేచినట్లు ప్రకాశవంతంగా లేచి నిలబడింది.
ఏతద్దృష్టం భవిష్యే హి రురోరుత్తమతేజసః। ఆయుషోఽతిప్రవృద్ధస్య భార్యార్థేఽర్ధమలుప్యత
భవిష్యత్తులో ఇది కనబడింది — దీర్ఘాయుష్మంతుడైన రురువు తన భార్య కోసం తన ఆయుష్షు సగాన్ని కోల్పోయాడు.
తత ఇష్టేఽహని తయోః పితరౌ చక్రతుర్ముదా। వివాహం తౌ చ రేమాతే పరస్పరహితైషిణౌ
తర్వాత, శుభదినాన ఇద్దరి తండ్రులు ఆనందంతో వివాహాన్ని జరిపించారు. ఆ ఇద్దరూ పరస్పర మేలుకోసం జీవిస్తూ ఆనందంగా ఉన్నారు.
స లబ్ధ్వా దుర్లభాం భార్యాం పద్మకిఞ్జల్కసుప్రభామ్। వ్రతం చక్రే వినాశాయ జిహ్మగానాం ధృతవ్రతః
పద్మపు రేఖలవలె ప్రకాశించే అరుదైన భార్యను పొందిన రురువు, వక్రమార్గంలో ఉన్నవాళ్లను నాశనం చేయాలని దీక్ష తీసుకున్నాడు.
స దృష్ట్వా జిహ్మగాన్సర్వాంస్తీవ్రకోపసమన్వితః। అభిహన్తి యథాసత్త్వం గృహ్య ప్రహరణం సదా
అతడు వక్రమార్గంలో ఉన్నవాళ్లను చూసినప్పుడల్లా, తీవ్రమైన కోపంతో ఆయుధాన్ని పట్టుకుని వారిని తగిన విధంగా సంహరించేవాడు.
స కదాచిద్వనం విప్రో రురురభ్యాగమన్మహత్। శయానం తత్ర చాపశ్యడ్డుణ్డుభం వయసాన్వితమ్
ఒకసారి బ్రాహ్మణుడు రురువు పెద్ద అడవిలోకి వెళ్లాడు. అక్కడ వయస్సు ముదిరిన ḍుṇḍుభ అనే ఒక పాము పడుకుని ఉండటం చూశాడు.
తత ఉద్యమ్య దమ్డం స కాలదణ్డోపమం తదా। జిఘాంసుః కుపితో విప్రస్తమువాచాథ డుణ్డుభః
అప్పుడు రురువు కాలదండం లాంటి దండాన్ని ఎత్తి, కోపంతో ఆ పామును చంపాలని ఉద్దేశించి, దానికి ఇలా అన్నాడు.
నాపరాధ్యామి తే కించిదహమద్య తపోధన। సంరమ్భాచ్చ కిమర్థం మామభిహంసి రుషాన్వితః
తపస్సు కలవాడా, నేను నిన్ను ఏ తప్పూ చేయలేదు. మరి నీవు ఎందుకు కోపంతో నన్ను కొట్టాలని చూస్తున్నావు?
మమ ప్రాణసమా భార్యా దష్టాసీద్భుజగేన హ। తత్ర మే సమయో ఘోర ఆత్మనోరగ వై కృతః
నా ప్రాణంతో సమానమైన భార్యను ఒక సర్పం కరిచింది. అందుకే నేను ఆ సర్పాన్ని సంహరించాలనే ఘోర ప్రతిజ్ఞ చేసుకున్నాను.
భుజంగం వై సదా హన్యాం యం యం పశ్యేయమిత్యుత। తతోఽహం త్వాం జిఘాంసామి జీవితేనాద్య మోక్ష్యసే
నేను కనబడిన ప్రతి సర్పాన్ని చంపాలని ప్రతిజ్ఞ చేశాను. అందుకే నిన్ను చంపాలని ఉద్దేశిస్తున్నాను. నీవు ఈ రోజు ప్రాణాలు కోల్పోతావు.
అన్యే తే భుజగా బ్రహ్మన్యే దశ్తీహ మానవాన్। డుణ్డుభానహిగన్ధేన న త్వం హింసితుమర్హసి
ఇక్కడ ఇతర సర్పాలు మనుషులను కరిచాయి, ḍుṇḍుభా, కానీ నీవు ḍుṇḍుభ వాసన కలవాడవు, నిన్ను హింసించటం తగదు.
ఏకానర్థాన్పృథగ్ధర్మానేకదుఃఖాన్పృథక్సుఖాన్। డుణ్డుభాన్ధర్మవిద్భూత్వా న త్వం హింసితుమర్హసి
ఈ లోకంలో ఎన్నో కష్టాలు, వేర్వేరు ధర్మాలు, అనేక బాధలు, వేర్వేరు సుఖాలు ఉంటాయి. ḍుṇḍుభా, నీవు ధర్మాన్ని తెలిసినవాడివి, నిన్ను హింసించటం తగదు.
ఇతి శ్రుత్వా వచస్తస్య డుణ్డుభస్య రురుస్తదా। నావధీద్భయసంవిగ్నమృషిం మత్త్వాఽథ డుణ్డుభమ్
ḍుṇḍుభ చెప్పిన మాటలు విని, అతడు ఋషి అని తెలుసుకుని, భయంతో ఉన్నా రురువు అతన్ని చంపలేదు.
ఉవాచ చైనం భగవాన్రురుః సంశమయన్నివ। కేన త్వం భుజగ బ్రూహి కోఽసీమాం విక్రియాం గతః
ఆ భుజంగాన్ని శాంతపరిచేలా భగవంతుడు రురు ఇలా అడిగాడు: "నీవెవరు? నీకు ఈ స్థితి ఎందుకు వచ్చింది? దయచేసి చెప్పు."
అహం పురా రురో నామ్నా ఋషిరాసం సహస్రపాత్। సోఽహం శాపేన విప్రస్య భుజగత్వముపాగతః
నేను ఒకప్పుడు సహస్రపాదుడైన ఋషి, రురు అనే పేరుతో ఉండేవాడిని. కానీ ఒక బ్రాహ్మణుని శాపం వల్ల నేను పాము రూపంలోకి మారిపోయాను.
కిమర్థం శప్తవాన్కుద్ధో ద్విజస్త్వాం భుజగోత్తమ। కియన్తం చైవ కాలం తే వపురేతద్భవిష్యసి
ఓ ఉత్తమ భుజంగమా! ఆ బ్రాహ్మణుడు కోపంతో నిన్ను ఎందుకు శపించాడు? ఈ రూపంలో నీవెంతకాలం ఉండాలి?
సఖా బభూవ మే పూర్వం ఖగమో నామ వై ద్విజః। భృశం సంశితవాక్తాత తపోబలసమన్వితః
పూర్వం ఖగముడు అనే బ్రాహ్మణుడు నాకు స్నేహితుడు. అతను మాటల్లో కఠినుడు, తపస్సులో నిబద్ధుడు, గొప్ప తపోబలంతో ఉండేవాడు.
స మయా క్రీడతా బాల్యే కృత్వా తార్ణం భుజంగమమ్। అగ్నిహోత్రే ప్రసక్తస్తు భీషితః ప్రముమోహ వై
చిన్నప్పట్లో ఆటలాడుతూ నేను గడ్డి తో ఒక పామును తయారు చేశాను. ఆ సమయంలో ఖగముడు అగ్నిహోత్రంలో నిమగ్నంగా ఉండగా, ఆ పామిని చూసి భయపడి, అపస్మారానికి లోనయ్యాడు.
లబ్ధ్వా స చ పునః సంజ్ఞాం మామువాచ తపోధనః। నర్దహన్నివ కోపేన సత్యవాక్సంశితవ్రతః
తనకు మళ్లీ జ్ఞానం వచ్చాక, ఆ తపస్సుతో నిండిన వ్రతస్థుడు కోపంతో, నిజాయితీగా ఇలా అన్నాడు.
యథావీర్యస్త్వయా సర్పః కృతోఽయం మద్బిభీషయా। తథావీర్యో భుజంగస్త్వం మమ శాపాద్భవిష్యసి
నువ్వు నన్ను భయపెట్టడానికి పామును చేసినట్లే, నా శాపం వల్ల నువ్వు కూడా అదే శక్తితో పాము అవుతావు.
తస్యాహం తపసో వీర్యం జానన్నాసం తపోధన। భృశముద్విగ్నహృదయస్తమవోచమహం తదా
అతని తపస్సు శక్తిని తెలుసుకున్న నేను, హృదయం కలవరపడి, ఆ సమయంలో అతనితో ఇలా మాట్లాడాను.
ప్రణతః సంభ్రమాచ్చైవ ప్రాఞ్జలిః పురతః స్థితః। సఖేతి హసతేదం తే నర్మార్థం వై కృతం మయా
భయంతో చేతులు జోడించి అతని ముందు నిలబడి, "స్నేహితా! ఇది సరదాగా, ఆటగా చేశాను" అని చెప్పాను.
క్షన్తుమర్హసి మే బ్రహ్మఞ్శాపోఽయం వినివర్త్యతామ్। సోఽథ మామబ్రవీద్దృష్ట్వా భృశముద్విగ్నచేతసమ్
ఓ బ్రాహ్మణా! నన్ను క్షమించు, ఈ శాపాన్ని ఉపసంహరించు అని వేడుకున్నాను. నా మనస్తాపాన్ని చూసి అతను ఇలా అన్నాడు.
ముహురుష్ణం వినిఃశ్వస్య సుసంభ్రాన్తస్తపోధనః। నానృతం వై మయా ప్రోక్తం భవితేదం కథంచన
తపస్సుతో నిండిన అతను, కోపంతో మళ్లీ మళ్లీ వేడిగా ఊపిరి తీసుకుంటూ, "నేను అసత్యం చెప్పలేదు; ఇది తప్పకుండా జరుగుతుంది" అని అన్నాడు.
యత్తు వక్ష్యామి తే వాక్యం శృణు తన్మే తపోధన। శ్రుత్వా చ హృది తే వాక్యమిదమస్తు సదాఽనఘ
ఓ తపస్వీ! ఇప్పుడు నేను చెప్పబోయే మాటను విను. ఈ మాట నీ హృదయంలో ఎప్పటికీ నిలిచిపోవాలి.
ఉత్పత్స్యతి రురుర్నామ ప్రమతేరాత్మజః శుచిః। తం దృష్ట్వా శాపమోక్షస్తే భవితా నచిరాదివ। `ఏవముక్తస్తు తేనాహమురగత్వమవాప్తవాన్
ప్రమతి కుమారుడిగా రురు అనే పవిత్రుడు జన్మిస్తాడు. అతన్ని చూసిన వెంటనే నీ శాపం తొలగిపోతుంది. అలా చెప్పిన తరువాత నేను పాము రూపాన్ని పొందాను.
స త్వం రురురితి ఖ్యాతః ప్రమతేరాత్మజోఽపి చ। స్వరూపం ప్రతిపద్యాహమద్య వక్ష్యామి తే హితమ్
నీవు ప్రమతి కుమారుడవు, రురు అని ప్రసిద్ధి. ఇప్పుడు నేను నా అసలు రూపాన్ని పొందిన తరువాత, నీకు మేలైన మాట చెబుతాను.