అన్యానశక్తాన్నృపతీన్సమీక్ష్య స్వయంవరే కార్ముకేణోత్తమేన। ధనఞ్జయస్తద్ధనురేకవీరః సజ్యం కరోతీత్యభివీక్ష్య కృష్ణః
అక్కడ ఉన్న ఇతర రాజులు ఆ గొప్ప ధనుస్సును ఎక్కించలేకపోతున్నారని గమనించి, ధనంజయుడు ఒక్కడే దాన్ని ఎక్కించగలడని కృష్ణుడు చూశాడు.
ఇతి స్వయం వాసుదేవో విచిన్త్య పార్థాన్వివిత్సన్వివిధైరుపాయైః। న తద్ధనుః సజ్యమియేప కర్తుం బభూవురస్యేష్టతమా హి పార్థాః
ఇలా వాసుదేవుడు తానే ఆలోచించి, పాండవులను వివిధ మార్గాల్లో తెలుసుకోవాలనే ఉద్దేశంతో, ఆ ధనుస్సును ఎక్కించేందుకు ప్రయత్నించలేదు. ఎందుకంటే పాండవులు అతనికి ఎంతో ప్రియమైనవారు.
భ్రాతుర్వచస్తత్ప్రసమీక్ష్య సర్వే జ్యేష్ఠస్య పాణ్డోస్తనయాస్తదానీమ్। తమేవార్థం ధ్యాయమానా మనోభిః సర్వే చ తే తస్థురదీనసత్వాః
అప్పటికి పెద్ద అన్నయ్య మాటలను పరిగణలోకి తీసుకుని, పాండవులందరూ మనస్సులో ఆ లక్ష్యాన్ని ఉంచుకుని, ధైర్యంగా నిలబడ్డారు.
వృష్ణిప్రవీరస్తు కురుప్రవీరా- నాశంసమానః సహరౌహిణేయః। జగామ తాం భార్గవకర్మశాలాం యత్రాసతే తే పురుషప్రవీరాః
వృష్ణివంశంలో శ్రేష్ఠుడైనవాడు, రోహిణీపుత్రుడితో కలిసి, కురు వీరుల కంటే ముందుగా భావించి, భార్గవుని పనివాటికకు వెళ్లాడు. అక్కడ ఆ మహాపురుషులు కూర్చున్నారు.
తత్రోపవిష్టం పృథుదీర్ఘబాహుం దదర్శ కృష్ణః సహరౌహిణేయః। అజాతశత్రుం పరివార్య తాంశ్చా- ప్యుపోపవిష్టాఞ్జ్వలనప్రకాశాన్
అక్కడ, కృష్ణుడు రోహిణీపుత్రుడితో కలిసి, విస్తారమైన భుజాలు కలిగిన అజాతశత్రువును, అగ్ని వలె ప్రకాశించే వారితో చుట్టుముట్టబడి కూర్చున్నాడని చూశాడు.
తతోఽబ్రవీద్వాసుదేవోఽభిగమ్య కున్తీసుతం ధర్మభృతాం వరిష్ఠమ్। కృష్ణోఽహమస్మీతి నిపీడ్య పాదౌ యుధిష్ఠిరస్యాజమీఢస్య రాజ్ఞః
తర్వాత వాసుదేవుడు, కుంతీ కుమారుడైన ధర్మాన్ని పాటించే యుధిష్ఠిరుని దగ్గరకు వెళ్లి, అతని పాదాలను నమస్కరించి, 'నేను కృష్ణుడిని' అని చెప్పాడు.
తథైవ తస్యాప్యను రౌహిణేయ- స్తౌ చాపి హృష్టాః కురవోఽభ్యనన్దన। పితృష్వసుశ్చాపి యదుప్రవీరా- వగృహ్ణతాం భారతముఖ్య పాదౌ
అలాగే రోహిణీపుత్రుడు కూడా యుధిష్ఠిరుని పాదాలకు నమస్కరించాడు. ఆనందంతో కురువంశీయులు వారిని ఆహ్వానించారు. యదువంశంలో శ్రేష్ఠులు అయిన వారు కూడా తమ మామయ్య పాదాలను ఆలింగనం చేసారు.
అజాతశత్రుశ్చ కురుప్రవీరః పప్రచ్ఛ కృష్ణం కుశలం విలోక్య। కథం వయం వాసుదేవ త్వయేహ గూఢా వసన్తో విదితాశ్చ సర్వే
అజాతశత్రువు అయిన కురు వీరుడు, కృష్ణుడిని ఆరోగ్యంగా చూసి, 'వాసుదేవా, మేము ఇక్కడ దాగి ఉండగా, అందరికీ ఎలా తెలిసింది?' అని అడిగాడు.
తమబ్రవీద్వాసుదేవః ప్రహస్య గూఢోఽప్యగ్నిర్జ్ఞాయత ఏవ రాజన్। తం విక్రమం పాణ్డవేయానతీత్య కోఽన్యః కర్తా విద్యతే మానుషేషు
వాసుదేవుడు చిరునవ్వుతో, 'రాజా, అగ్ని దాగి ఉన్నా తెలిసిపోతుంది. పాండవులను మించి ఇలాంటి కార్యాన్ని మరొకడు చేయగలడా?' అని అన్నాడు.
దిష్ట్యా సర్వే పావకాద్విప్రముక్తా యూయం ఘోరాత్పాణ్డవాః శత్రుసాహాః। దిష్ట్యా పాపో ధృతరాష్ట్రస్య పుత్రః సహామాత్యో న సకామోఽభవిష్యత్
ధైర్యవంతులైన పాండవులారా, మీరు అందరూ భయంకరమైన అగ్నిలోంచి బయటపడ్డారు — అదృష్టవశాత్తు! దుర్యోధనుడు, అతని మంత్రులతో కలిసి, తన కోరికను నెరవేర్చుకోలేకపోయాడు — అదీ అదృష్టమే.
భద్రం వోఽస్తు నిహితం యద్గుహాయాం వివర్ధధ్వం జ్వలనా ఇవైధమానాః। మా వో విద్యుః పార్థివాః కేచిదేవ యాస్యావహే శిబిరాయైవ తావత్। సోఽనుజ్ఞాతః పాణ్డవేనావ్యయశ్రీః ప్రాయాచ్ఛీఘ్రం బలదేవేన సార్ధమ్
మీకు మంగళం కలుగనీ. మీరు గుహలో దాగి ఉండి, ఇంధనం అందిన అగ్నిలా బలపడండి. ఇతర రాజులకు మీ విషయం తెలియకూడదు. ఇప్పుడు మేము శిబిరానికి వెళ్దాం. అనంతమైన కీర్తి కలిగిన పాండవుడు అనుమతి ఇచ్చి, బాలరాముడితో కలిసి వాసుదేవుడు త్వరగా వెళ్లిపోయాడు.
ధృష్టద్యుమనస్తు పాఞ్చాల్యః పృష్ఠతః కురునన్దనౌ। అన్వగచ్ఛత్తదా యాన్తౌ భార్గవస్య నివేశనే
అప్పుడు పాంచాలుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడు, కురు కుమారులను భార్గవుని ఇంటికి వెళ్ళుతున్నప్పుడు వెనుక నుంచి అనుసరించాడు.
సోజ్ఞాయమానః పురుషానవధాయ సమన్తతః। స్వయమారాన్నిలీనోఽభూద్భార్గవస్య నివేశనే
అతను వారిని గుర్తించి, చుట్టూ ఉన్న మనుషులను గమనించి, సరైన సమయం కోసం భార్గవుని ఇంటిలో దాగి ఉండిపోయాడు.
సాయం చ భీమస్తు రిపుప్రమాథీ జిష్ణుర్యమౌ చాపి మహానుభావౌ। భైక్షం చరిత్వా తు యుధిష్ఠిరాయ నివేదయాంచక్రురదీనసత్వాః
సాయంత్రం సమయంలో, శత్రువులను సంహరించే భీముడు, మహాత్ములు అయిన యమజాతులు, భిక్షాటన చేసి, తమ ధైర్యాన్ని కోల్పోకుండా యుధిష్ఠిరుని వద్దకు వచ్చి నివేదించారు.
తతస్తు కున్తీ ద్రుపదాత్మజాం తా- మువాచ కాలే వచనం వదాన్యా। తతోఽగ్రమాదాయ కురుష్వ భద్రే బలిం చ విప్రాయ చ దేహి భిక్షామ్
తర్వాత కుంతీ, సరైన సమయంలో దయతో ద్రుపదుని కుమార్తెను పిలిచి, 'అమ్మా, మొదటి భాగాన్ని తీసుకుని బ్రాహ్మణునికి ఇవ్వి, భిక్ష కూడా ఇవ్వు' అని చెప్పింది.
యే చాన్నమిచ్ఛన్తి దదస్వ తేభ్యః పరిశ్రితా యే పరితో మనుష్యాః। తతశ్చ శేషం ప్రవిభజ్య శీఘ్ర- మర్ధం చతుర్ణాం మమ చాత్మనశ్చ
ఇక్కడ ఉన్నవారిలో ఎవరికైనా అన్నం కావాలంటే వారికి ఇవ్వు. చుట్టూ ఉన్న మనుష్యులందరికీ పంచిపెట్టు. మిగతా అన్నాన్ని త్వరగా నాలుగురికి, నాకు సమంగా పంచు.
అర్ధం తు భీమాయ చ దేహి భద్రే య ఏష నాగర్షభతుల్యరూపః। గౌరో యువా సంహననోపపన్న ఏషో హి వీరో బహుభుక్ సదైవ
ప్రియమైనవాడా, ఈ భీముడికి — ఇతడు మానవులలో ఎద్దులా బలిష్టుడు, తెల్లగా, యవ్వనంతో, దేహదారుఢ్యంతో ఉన్న వీరుడు, ఎప్పుడూ ఎక్కువగా తినే వాడే — ఇతనికి ఆహారం అర్థం ఇవ్వు.
సా హృష్టరూపైవ తు రాజపుత్రీ తస్యా వచః సాధ్వవిశఙ్కమానా। యథావదుక్తం ప్రచకార సాధ్వీ తే చాపి సర్వే బుభుజుస్తదన్నమ్
ఆ రాజకుమార్తె ఆనందంతో, ఎలాంటి అనుమానం లేకుండా చెప్పినట్లు చేయగా, అందరూ ఆ భోజనం తిన్నారు.
కుశైస్తు భూమౌ శయనం చకార మాద్రీపుత్రః సహదేవస్తపస్వీ। అథాత్మకీయాన్యజినాని సర్వే సంస్తీర్య వీరాః సుషుపుర్ధరణ్యామ్
మాద్రీ కుమారుడు సహదేవుడు తపస్సుతో భూమిపై కుశ గడ్డి పరచి మంచం వేసాడు. తర్వాత అందరూ తమ తమ మృగచర్మాలు పరచుకుని భూమిపై నిద్రించారు.
అగస్త్యకాన్తామభితో దిశం తు శిరాంసి తేషాం కురుసత్తమానామ్। కున్తీ పురస్తాత్తు బభూవ తేషాం పాదాన్తరే చాథ బభూవ కృష్ణా
అగస్త్యుడు ఇష్టపడే దిశ వైపు తమ తలలు పెట్టుకుని, ఆ కురు వీరులు పడుకున్నారు. కుంటీ ముందుగా ఉండగా, కృష్ణా (ద్రౌపది) వారి పాదాల దగ్గర నిద్రించింది.
అశేత భూమౌ సహ పాణ్డుపుత్రైః పాదోపధానీవ కృతా కుశేషు। న తత్ర దుఃఖం మనసాపి తస్యా న చావమేనే కురుపుఙ్గవాంస్తాన్
ఆమె పాండవులతో కలిసి కుశ గడ్డిపైన వారి పాదాలను తలదానంగా పెట్టుకుని నిద్రించింది. ఆమె మనసులో ఏ మాత్రం బాధ లేదు; ఆ కురు వీరులను తక్కువగా కూడా చూడలేదు.
తే తత్ర శూరాః కథయాంబభూవుః కథా విచిత్రాః పృతనాధికారాః। అస్త్రాణి దివ్యాని రథాంశ్చ నాగాన్ ఖడ్గాన్గదాశ్చాపి పరశ్వధాంశ్చ
అక్కడ ఆ వీరులు రకరకాల యుద్ధ కథలు, దివ్యాస్త్రాలు, రథాలు, ఏనుగులు, ఖడ్గాలు, గదలు, పరశువులు గురించి ఆశ్చర్యకరమైన కథలు చెప్పుకుంటూ ఉండిపోయారు.
తేషాం కథాస్తాః పరికీర్త్యమానాః పాఞ్చాలరాజస్య సుతస్తదానీమ్। సుశ్రావ కృష్ణాం చ తదా నిషణ్ణాం తే చాపి సర్వే దదృశుర్మనుష్యాః
వారు ఆ కథలు చెప్పుకుంటుండగా, పాంచాల రాజ కుమారుడు వాటిని వినాడు. కృష్ణా (ద్రౌపది) అక్కడ కూర్చుని ఉండడాన్ని చూశాడు. అక్కడ ఉన్న ప్రజలందరూ వారిని చూశారు.
ధృష్టద్యుమ్నో రాజపుత్రస్తు సర్వం వృత్తం తేషాం కథితం చైవ రాత్రౌ। సర్వం రాజ్ఞే ద్రుపదాయాఖిలేన నివేదయిష్యంస్త్వరితో జగామ
ధృష్టద్యుమ్నుడు, ఆ రాజ కుమారుడు, ఆ రాత్రి వారికి జరిగిన సంగతులన్నీ విని, అవన్నీ పూర్తిగా ద్రుపదునికి చెప్పేందుకు త్వరగా వెళ్లాడు.
పాఞ్చాలరాజస్తు విషణ్ణరూప- స్తాన్పాణ్డవానప్రతివిన్దమానః। ధృష్టద్యుమ్నం పర్యపృచ్ఛన్మహాత్మా క్వ సా గతా కేన నీతా చ కృష్ణా
పాంచాల రాజు విచారంతో, పాండవులను గుర్తించలేక, మహాత్ముడైన ధృష్టద్యుమ్నుణ్ణి అడిగాడు: 'నా కూతురు కృష్ణా ఎక్కడికి వెళ్లింది? ఎవరు ఆమెను తీసుకెళ్లారు?'
కచ్చిన్న శూద్రేణ న హీనజేన వైశ్యేన వా కరదేనోపపన్నా। కచ్చిత్పదం మూర్ధ్ని న పఙ్కదిగ్ధం కచ్చిన్న మాలా పతితా శ్మశానే
'ఆమెను ఏదైనా శూద్రుడు, తక్కువ వాడు లేదా కరులు చెల్లించే వైశ్యుడు తీసుకెళ్లలేదని నమ్ముతున్నాను. ఆమె కాలు మట్టిలో పడలేద吧, లేదా ఆమె మాల శ్మశానంలో పడిపోలేద吧?'
కచ్చిత్స వర్ణప్రవరో మనుష్య ఉద్రిక్తవర్ణోఽప్యుత ఏవ కచ్చిత్। కచ్చిన్న వామో మమ మూర్ధ్ని పాదః కృష్ణాభిమర్శేన కృతోఽద్య పుత్ర
'ఆయన ఉత్తమ వర్ణానికి చెందినవాడే కదా, అతని రూపం విచిత్రమైనా సరే? నా కుమార్తె కృష్ణా ఆలింగనం వల్ల, ఆమె పాదం నేడు నా తలపై పడలేద吧, కుమారా?'
కచ్చిన్న తప్స్యే పరమప్రతీతః సంయుజ్య పార్థేన నరర్షభేణ। వదస్వ తత్త్వేన మహానుభావ కోఽసౌ విజేతా దుహితుర్మమాద్య
'పార్థుడు, మానవులలో శ్రేష్ఠుడు, నా కుమార్తెతో కలిసినందుకు నేను గాఢమైన తపస్సు చేయాల్సిన అవసరం రాదు吧? మహానుభావా, నేడు నా కుమార్తెను గెలుచుకున్న వాడు ఎవరో నిజంగా చెప్పు.'
విచిత్రవీర్యస్య సుతస్య కచ్చి- త్కురుప్రవీరస్య ధ్రియన్తి పుత్రాః। కచ్చిత్తు పార్థేన యవీయసాఽధ్య ధనుర్గృహీతం నిహతం చ లక్ష్యమ్
'విచిత్రవీర్యుని కుమారులు, ఆ కురు వీరులు ఇంకా బతికే ఉన్నారా? ఈరోజు, చిన్న వయసున్న పార్థుడు ధనుస్సు పట్టుకుని లక్ష్యాన్ని తాకాడా?'
తతస్తథోక్తః పరిహృష్టరూపః పిత్రే శశంసాథ స రాజపుత్రః। ధృష్టద్యుమ్నః సోమకానాం ప్రబర్హో వృత్తం యథా యేన హృతా చ కృష్ణా
అప్పుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు, సోమకులలో ప్రముఖుడు, ఆనందంతో తన తండ్రికి జరిగిన సంగతులన్నీ, కృష్ణా ఎలా తీసుకెళ్లబడిందో వివరంగా చెప్పాడు.