ఆత్మప్రచ్ఛాదనార్థం వై బాహువీర్యముపాశ్రితః। విప్రరూపం విధాయేదం మన్యే మాం ప్రతియుధ్యసే
నీ అసలు రూపాన్ని దాచడానికి భుజబలాన్ని ఆశ్రయించి బ్రాహ్మణ రూపంలో నాతో యుద్ధం చేస్తున్నావని నేను అనుకుంటున్నాను.
న హి మామాహవే క్రుద్ధమన్యః సాక్షాచ్ఛచీపతేః। పుమాన్యోధయితుం శక్తః పాణ్డవాద్వా కిరీటినః
యుద్ధంలో నాకు కోపం వచ్చినప్పుడు, ఇంద్రుడు లేదా కిరీటధారి అర్జునుడు తప్ప ఇంకెవరూ నన్ను ఎదుర్కొనలేరు.
దగ్ధా జతుగృహే సర్వే పాణ్డవాః సార్జునాస్తదా। వినార్జునం వా సమరే మాం నిహన్తుమశక్నువన్
జటుగృహంలో అర్జునుడు తప్ప మిగతా పాండవులు అందరూ కాలిపోయినప్పుడు కూడా, అర్జునుడు లేకుండా వారు నన్ను యుద్ధంలో చంపలేకపోయారు.
తమేవంవాదినం తత్ర ఫాల్గునః ప్రత్యభాషత। నాస్మి కర్ణ ధనుర్వేదో నాస్మి రామః ప్రతాపవాన్
అలా మాట్లాడిన కర్ణునికి ఫాల్గుణుడు ఇలా సమాధానమిచ్చాడు: కర్ణా! నేను ధనుర్వేద స్వరూపుడిని కాదు, రాముడిని కూడా కాదు.
బ్రాహ్మణోఽస్మి యుధాం శ్రేష్ఠః సర్వశస్త్రభృతాం వరః। బ్రాహ్మే పౌరన్దరే చాస్త్రే నిష్ఠితోగురుశాసనాత్
నేను బ్రాహ్మణుడిని, యుద్ధంలో శ్రేష్ఠుడిని, ఆయుధ విద్యలో అందరికన్నా ముందున్నవాడిని. బ్రాహ్మాస్త్రం, పౌరందరాస్త్రంలో గురువు బోధనతో నైపుణ్యం సంపాదించాను.
స్థితోఽస్మ్యద్య రణే జేతుం త్వాం వై వీర స్థిరో భవ। `నిర్జితోఽస్మీతి వా బ్రూహి తతో వ్రజ యథాసుఖమ్
ఈ రోజు నిన్ను యుద్ధంలో ఓడించేందుకు నేను నిలబడి ఉన్నాను, వీరా! నీవు స్థిరంగా నిల్చో, లేక 'నేను ఓడిపోయాను' అని ఒప్పుకొని నీకు నచ్చినట్లు వెళ్ళిపో.
ఏవముక్త్వాఽథ కర్ణస్య ధనుశ్చిచ్ఛేద పాణ్డవః। తతోఽన్యద్ధనురాదాయ సంయోద్ధుం సన్దధే శరమ్
అలా చెప్పి పాండవుడు కర్ణుని ధనుస్సును కోసేశాడు. వెంటనే మరో ధనుస్సు తీసుకుని కర్ణుడు బాణంతో యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు.
దృష్ట్వా తచ్చాపి కౌన్తేయశ్ఛిత్వా తద్ధనురాశుగైః। తథా వైకర్తనం కర్ణం బిభేద సమరేఽర్జునః
దాన్ని గమనించిన కౌంతేయుడు తన బాణాలతో ఆ ధనుస్సును కూడా కోసి, యుద్ధంలో రాధేయుడు కర్ణుని గాయపరిచాడు.
తతః కర్ణస్తు రాధేయః ఛిన్నఛన్వా మహాబలః। శరైరతీవ విద్ధాఙ్గః పలాయనమథాకరోత్
ఆ తర్వాత రాధేయుడు కర్ణుడు, అతని ధనుస్సు కోసబడగా, శరీరం బాణాలతో గాయపడగా, గొప్ప బలంతో ఉన్నా యుద్ధభూమిని విడిచి పారిపోయాడు.
పునరాయాన్ముహూర్తేన గృహీత్వా సశరం ధనుః। వవర్ష శరవర్షాణి పార్థం వైకర్తనస్తథా
కొంతసేపటికి మళ్లీ వచ్చి, బాణాలతో కూడిన ధనుస్సు పట్టుకుని రాధేయుడు కర్ణుడు పార్థునిపై బాణవర్షం కురిపించాడు.
తాని వై శరజాలాని కౌన్తేయోఽభ్యహనచ్ఛరైః। జ్ఞాత్వా సర్వాఞ్శరాన్ఘోరాన్కర్ణోఽదావద్ద్రుతం బహిః
ఆ బాణవర్షాన్ని కౌంతేయుడు తన బాణాలతో అడ్డగించాడు. తన భయంకరమైన బాణాలన్నీ అడ్డుకుపోయినట్లు చూసి కర్ణుడు త్వరగా వెనక్కు వెళ్లిపోయాడు.
బ్రాహ్మం తేజస్తదాఽజయ్యం మన్యమానో మహారథః। అపరస్మిన్వనోద్దేశే వీరౌ శల్యవృకోదరౌ
ఆ బ్రాహ్మణుని తేజస్సు అజేయమని భావించిన మహారథి కర్ణుడు, అటు వనంలో మరో ప్రాంతానికి వెళ్లి, అక్కడ శల్యుడు, భీమసేనుడు ఉన్నారు.
బలినౌ యుద్ధసంపన్నౌ విద్యయా చ బలేన చ। అన్యోన్యమాహ్వయన్తౌ తు మత్తావివ మహాగజౌ
వారు ఇద్దరూ బలవంతులు, యుద్ధ నైపుణ్యం కలవారు, విద్యలోను బలంలోను ప్రావీణ్యం ఉన్నవారు. వారు పరస్పరం సవాల్ చేసుకుంటూ, మత్తులో ఉన్న రెండు గొప్ప ఏనుగులవలె ఎదురెదురుగా నిలిచారు.
ముష్టిభిర్జానుభిశ్చైవ నిఘ్నన్తావితరేతరమ్। ప్రకర్షణాకర్షణయోరభ్యాకర్షవికర్షణైః
వారు ఒకరిని ఒకరు ముష్టులతో, మోకాళ్లతో కొడుతూ, లాగుతూ, తోసుకుంటూ, బలంగా గట్టిగా పట్టుకుని పడగొట్టేందుకు ప్రయత్నించారు.
ఆచకర్షతురన్యోన్యం ముష్టిభిశ్చాపి జఘ్నతుః। తతశ్చటచటాశబ్దః సుఘోరో హ్యభవత్తయోః
వారు ఒకరినొకరు లాగుకుంటూ, ముష్టులతో కొట్టుకున్నారు. ఆ ఇద్దరి నుంచి భయంకరమైన చటచట శబ్దం వినిపించింది.
పాషాణసంపాతనిభైః ప్రహారైరభిజఘ్నతుః। ముహూర్తం తౌ తదాఽన్యోన్యం సమరే పర్యకర్షతామ్
వారు రాళ్లను ఢీకొట్టినట్లు గట్టిగా కొట్టుకున్నారు. కొంతసేపు ఆ ఇద్దరూ యుద్ధంలో ఒకరినొకరు లాగుతూ తిరిగారు.
తతో భీమః సముత్క్షిప్య బాహుభ్యాం శల్యమాహవే। అపాతయత్కురుశ్రేష్ఠో బ్రాహ్మణా జహసుస్తదా
ఆ సమయంలో భీముడు తన బాహువులతో శల్యుడిని పైకి ఎత్తి నేలపై పడేశాడు. అప్పుడు కురువంశంలో ఉత్తములు, బ్రాహ్మణులు అందరూ నవ్వారు.
తత్రాశ్చర్యం భీమసేనశ్చకార పురుషర్షభః। యచ్ఛల్యం పాతితం భూమౌ నావధీద్బలినం బలీ
అక్కడ భీమసేనుడు, మానవులలో శ్రేష్ఠుడు, ఒక ఆశ్చర్యకరమైన పని చేశాడు. శల్యుడు నేలపై పడిపోయినా, ఆ బలవంతుడిని చంపలేదు.
పాతితే భీమసేనేన శల్యే కర్ణే చ శఙ్కితే। `విస్మయః పరమో జజ్ఞే సర్వేషాం పశ్యతాం నృణామ్
భీమసేనుడు శల్యుడిని పడగొట్టినప్పుడు, కర్ణుడు ఆందోళన చెందాడు. అప్పుడు చూస్తున్న అందరికీ గొప్ప ఆశ్చర్యం కలిగింది.
తతో రాజసమూహస్య పశ్యతో వృక్షమారుజత్। తతస్తు భీమం సంజ్ఞాభిర్వారయామాస ధర్మరాట్
రాజుల సమూహం చూస్తుండగానే అతడు ఒక చెట్టెక్కాడు. ఆ తరువాత ధర్మరాజు సంకేతంతో భీముడిని ఆపాడు.
ఆకారజ్ఞస్తథా భ్రాతుః పాణ్డవోఽపి న్యవర్తత। ధర్మరాజశ్చ కౌరవ్య దుర్యోధనమమర్షణమ్
తమ్ముడి సంకేతాన్ని అర్థం చేసుకున్న పాండవుడు వెనక్కి తగ్గాడు. ధర్మరాజు, ఓ కౌరవుడా, కోపంతో ఉన్న దుర్యోధనుడిని అదుపు చేశాడు.
అయోధయత్సభామధ్యే పశ్యతాం వై మహీక్షితామ్। తతో దుర్యోధనస్తం తు హ్యవజ్ఞాయ యుధిష్ఠిరమ్
అతడు సభ మధ్యలో, రాజులు చూస్తుండగా యుద్ధం చేశాడు. దుర్యోధనుడు యుధిష్ఠిరుని పట్టించుకోకుండా, ఆ సమయంలో అతనితో యుద్ధం చేయలేదు.
నాయోధయత్తదా తేన బలవాన్వై సుయోధనః। ఏతస్మిన్నన్తరేఽవిధ్యద్బాణేనానతపర్వణా
ఆ సమయంలో ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు, శత్రువులను సంహరించే దుర్యోధనుడిని పదునైన బాణంతో గాయపరిచాడు.
దుర్యోధనమమిత్రఘ్నం ధర్మరాజో యుధిష్ఠిరః। తతో దుర్యోధనః క్రుద్ధో దణ్డాహత ఇవోరగః
అప్పుడు దుర్యోధనుడు కోపంతో, దండుతో కొట్టిన పాము లా మారిపోయి, రాజును ఎదుర్కొంటూ తన శక్తిని చూపించాడు.
ప్రత్యయుధ్యత రాజానం యత్నం పరమమాస్థితః। ఛిత్త్వా రాజా ధనుః సజ్యం ధార్తరాష్ట్రస్య సంయుగే
రాజు యుద్ధంలో ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడి బాణాన్ని కోసి, బాణవర్షాన్ని కురిపించి, అక్కడి నుంచి వెళ్ళిపోయాడు.
అభ్యవర్షచ్ఛరౌఘైస్తం స హిత్వా ప్రాద్రవద్రణమ్। దుఃశాసనస్తు సంక్రుద్ధః సహదేవేన పార్థివ
అతడిని బాణాలతో గాయపరిచి, అక్కడి నుంచి పరుగెత్తాడు. దుఃశాసనుడు మాత్రం తీవ్రమైన కోపంతో సహదేవునితో యుద్ధానికి దిగాడు.
యుద్ధ్వా చ సుచిరం కాలం సహదేవేన నిర్జితః। ఉత్సృజ్య చ ధనుః సఙ్ఖ్యే జానుభ్యామవనీం గతః। ఉత్థాయ సోఽభిదుద్రావ సోసిం జగ్రాహ చర్మ చ
దీర్ఘకాలం సహదేవునితో యుద్ధం చేసి, ఓడిపోయాడు. యుద్ధంలో తన విల్లు వదిలేసి, మోకాళ్ల మీద నేలపై పడిపోయాడు. లేచి, ఖడ్గం, కవచం పట్టుకుని ముందుకు దూకాడు.
వికర్ణచిత్రసేనాభ్యాం నిగృహీతశ్చ కౌరవః। మా యుద్ధమితి కౌరవ్య బ్రాహ్మణేనాబలేన వై
వికర్ణుడు, చిత్రసేనుడు, అలాగే ఒక బలహీన బ్రాహ్మణుడు 'యుద్ధం చేయవద్దు కౌరవుడా' అని చెప్పి అతడిని ఆపారు.
దుఃసహో నకులశ్చోభౌ యుద్ధం కర్తుం సముద్యతై। తౌ దృష్ట్వా కౌరవా యుద్ధం వాక్యమూచుర్మహాబలౌ
దుఃసహుడు, నకులుడు ఇద్దరూ యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు. వారిని చూసిన కౌరవులు, మహాబలులు ఇలా మాట్లాడారు.
నివర్తన్తాం భవన్తో వై కుతో విప్రేషు క్రూరతా। దుర్బలా బ్రాహ్మణాశ్చేమే భవన్తో వై మహాబలాః
'మీరు వెనక్కి తిరిగి పోండి. బ్రాహ్మణుల పట్ల ఎందుకు క్రూరత? వీరు బలహీనులు, మీరు మహాబలులు.'