యుద్ధార్థీ వాసితాహేతోర్గజః ప్రతిగజం యథా। భీమసేనం యయౌ శల్యో మద్రాణామీశ్వరో బలీ
యుద్ధం కోసం, ప్రత్యర్థి గజాన్ని ఎదుర్కొనే గజంలా, మద్రదేశాధిపతి శల్యుడు, బలవంతుడైన భీమసేనుడిని ఎదుర్కొనడానికి వచ్చాడు.
దుర్యోధనాదయః సర్వే బ్రాహ్మణైః సహ సంగతాః। మృదుపూర్వమయత్నేన ప్రత్యయుధ్యంస్తదాఽఽహవే
అందరు ధృతరాష్ట్ర కుమారులు బ్రాహ్మణులతో కలిసి, ఆ పోరులో సున్నితంగా, పెద్దగా శ్రమ లేకుండా యుద్ధం చేశారు.
తతోఽర్జునః ప్రత్యవిధ్యదాపతన్తం శితైః శరైః। కర్ణం వైకర్తనం శ్రీమాన్వికృష్య బలవద్ధనుః
అప్పుడు అర్జునుడు తన బలమైన ధనుస్సును లాగి, ఎదురుగా వస్తున్న రాధేయుడైన కర్ణుని పై పదునైన బాణాలతో దాడి చేశాడు.
తేషాం శరాణాం వేగేన శితానాం తిగ్మతేజసామ్। విముహ్యమానో రాధేయో యత్నాత్తమనుధావతి
ఆ పదునైన, మెరిసే బాణాల వేగానికి రాధేయుడు అయోమయంగా, శ్రమతో అతనిని వెంబడించాడు.
తావుభావప్యనిర్దేశ్యౌ లాఘవాజ్జయతాం వరౌ। అయుధ్యేతాం సుసంరబ్ధావన్యోన్యవిజిగీషిణౌ
వీరిద్దరూ, వేగంలో తేడా లేకుండా, విజేతల్లో అగ్రగాములు, పరస్పరం గెలవాలని ఉత్సాహంతో ఉగ్రంగా యుద్ధం చేశారు.
కృతే ప్రతికృతం పశ్య పశ్య బాహుబలం చ మే। ఇతి శూరార్థవచనైరభాషేతాం పరస్పరమ్
'నీ చర్యకు నా ప్రతిచర్య చూడూ, నా బాహుబలాన్ని చూడూ!' — ఇలాంటి వీరపురుషుల మాటలతో వారు ఒకరినొకరు ఉత్సాహపరిచారు.
తతోఽర్జునస్య భుజయోర్వీర్యమప్రతిమం భువి। జ్ఞాత్వా వైకర్తనః కర్ణః సంరబ్ధః సమయోధయత్
అర్జునుని భుజబలాన్ని భూమిపై ఎవరికీ సరితూగని దాన్ని గమనించిన రాధేయుడు కర్ణుడు కోపంతో యుద్ధానికి సవాల్ చేశాడు.
అర్జునేన ప్రయుక్తాంస్తాన్బాణాన్వేగవతస్తదా। ప్రతిహత్య ననాదోచ్చైః సైన్యాని తదపూజయన్
అప్పుడు అర్జునుడు విసిరిన వేగవంతమైన బాణాలను కర్ణుడు అడ్డగించి, గట్టిగా అరవడంతో సైన్యాలు అతన్ని గౌరవించాయి.
తుష్యామి తే విప్రముఖ్య భుజవీయర్స్య సంయుగే। అవిషాదస్య చైవాస్య శస్త్రాస్త్రవిజయస్య చ
నీ యుద్ధవీరత్వానికి, భయంలేని ధైర్యానికి, ఆయుధ విద్యలో నైపుణ్యానికి నేను సంతోషిస్తున్నాను, బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠ.
కిం త్వం సాక్షాద్ధనుర్వేదో రామో వా విప్రసత్తమ। అథ సాక్షాద్ధరిహయః సాక్షాద్వా విష్ణురచ్యుతః
నీవు నిజంగా ధనుర్వేద స్వరూపమా? లేక పరాక్రమశాలి రాముడా? లేక హరి, హయ, విష్ణువు స్వయంగా వచ్చావా బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠ?
ఆత్మప్రచ్ఛాదనార్థం వై బాహువీర్యముపాశ్రితః। విప్రరూపం విధాయేదం మన్యే మాం ప్రతియుధ్యసే
నీ అసలు రూపాన్ని దాచడానికి భుజబలాన్ని ఆశ్రయించి బ్రాహ్మణ రూపంలో నాతో యుద్ధం చేస్తున్నావని నేను అనుకుంటున్నాను.
న హి మామాహవే క్రుద్ధమన్యః సాక్షాచ్ఛచీపతేః। పుమాన్యోధయితుం శక్తః పాణ్డవాద్వా కిరీటినః
యుద్ధంలో నాకు కోపం వచ్చినప్పుడు, ఇంద్రుడు లేదా కిరీటధారి అర్జునుడు తప్ప ఇంకెవరూ నన్ను ఎదుర్కొనలేరు.
దగ్ధా జతుగృహే సర్వే పాణ్డవాః సార్జునాస్తదా। వినార్జునం వా సమరే మాం నిహన్తుమశక్నువన్
జటుగృహంలో అర్జునుడు తప్ప మిగతా పాండవులు అందరూ కాలిపోయినప్పుడు కూడా, అర్జునుడు లేకుండా వారు నన్ను యుద్ధంలో చంపలేకపోయారు.
తమేవంవాదినం తత్ర ఫాల్గునః ప్రత్యభాషత। నాస్మి కర్ణ ధనుర్వేదో నాస్మి రామః ప్రతాపవాన్
అలా మాట్లాడిన కర్ణునికి ఫాల్గుణుడు ఇలా సమాధానమిచ్చాడు: కర్ణా! నేను ధనుర్వేద స్వరూపుడిని కాదు, రాముడిని కూడా కాదు.
బ్రాహ్మణోఽస్మి యుధాం శ్రేష్ఠః సర్వశస్త్రభృతాం వరః। బ్రాహ్మే పౌరన్దరే చాస్త్రే నిష్ఠితోగురుశాసనాత్
నేను బ్రాహ్మణుడిని, యుద్ధంలో శ్రేష్ఠుడిని, ఆయుధ విద్యలో అందరికన్నా ముందున్నవాడిని. బ్రాహ్మాస్త్రం, పౌరందరాస్త్రంలో గురువు బోధనతో నైపుణ్యం సంపాదించాను.
స్థితోఽస్మ్యద్య రణే జేతుం త్వాం వై వీర స్థిరో భవ। `నిర్జితోఽస్మీతి వా బ్రూహి తతో వ్రజ యథాసుఖమ్
ఈ రోజు నిన్ను యుద్ధంలో ఓడించేందుకు నేను నిలబడి ఉన్నాను, వీరా! నీవు స్థిరంగా నిల్చో, లేక 'నేను ఓడిపోయాను' అని ఒప్పుకొని నీకు నచ్చినట్లు వెళ్ళిపో.
ఏవముక్త్వాఽథ కర్ణస్య ధనుశ్చిచ్ఛేద పాణ్డవః। తతోఽన్యద్ధనురాదాయ సంయోద్ధుం సన్దధే శరమ్
అలా చెప్పి పాండవుడు కర్ణుని ధనుస్సును కోసేశాడు. వెంటనే మరో ధనుస్సు తీసుకుని కర్ణుడు బాణంతో యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు.
దృష్ట్వా తచ్చాపి కౌన్తేయశ్ఛిత్వా తద్ధనురాశుగైః। తథా వైకర్తనం కర్ణం బిభేద సమరేఽర్జునః
దాన్ని గమనించిన కౌంతేయుడు తన బాణాలతో ఆ ధనుస్సును కూడా కోసి, యుద్ధంలో రాధేయుడు కర్ణుని గాయపరిచాడు.
తతః కర్ణస్తు రాధేయః ఛిన్నఛన్వా మహాబలః। శరైరతీవ విద్ధాఙ్గః పలాయనమథాకరోత్
ఆ తర్వాత రాధేయుడు కర్ణుడు, అతని ధనుస్సు కోసబడగా, శరీరం బాణాలతో గాయపడగా, గొప్ప బలంతో ఉన్నా యుద్ధభూమిని విడిచి పారిపోయాడు.
పునరాయాన్ముహూర్తేన గృహీత్వా సశరం ధనుః। వవర్ష శరవర్షాణి పార్థం వైకర్తనస్తథా
కొంతసేపటికి మళ్లీ వచ్చి, బాణాలతో కూడిన ధనుస్సు పట్టుకుని రాధేయుడు కర్ణుడు పార్థునిపై బాణవర్షం కురిపించాడు.
తాని వై శరజాలాని కౌన్తేయోఽభ్యహనచ్ఛరైః। జ్ఞాత్వా సర్వాఞ్శరాన్ఘోరాన్కర్ణోఽదావద్ద్రుతం బహిః
ఆ బాణవర్షాన్ని కౌంతేయుడు తన బాణాలతో అడ్డగించాడు. తన భయంకరమైన బాణాలన్నీ అడ్డుకుపోయినట్లు చూసి కర్ణుడు త్వరగా వెనక్కు వెళ్లిపోయాడు.
బ్రాహ్మం తేజస్తదాఽజయ్యం మన్యమానో మహారథః। అపరస్మిన్వనోద్దేశే వీరౌ శల్యవృకోదరౌ
ఆ బ్రాహ్మణుని తేజస్సు అజేయమని భావించిన మహారథి కర్ణుడు, అటు వనంలో మరో ప్రాంతానికి వెళ్లి, అక్కడ శల్యుడు, భీమసేనుడు ఉన్నారు.
బలినౌ యుద్ధసంపన్నౌ విద్యయా చ బలేన చ। అన్యోన్యమాహ్వయన్తౌ తు మత్తావివ మహాగజౌ
వారు ఇద్దరూ బలవంతులు, యుద్ధ నైపుణ్యం కలవారు, విద్యలోను బలంలోను ప్రావీణ్యం ఉన్నవారు. వారు పరస్పరం సవాల్ చేసుకుంటూ, మత్తులో ఉన్న రెండు గొప్ప ఏనుగులవలె ఎదురెదురుగా నిలిచారు.
ముష్టిభిర్జానుభిశ్చైవ నిఘ్నన్తావితరేతరమ్। ప్రకర్షణాకర్షణయోరభ్యాకర్షవికర్షణైః
వారు ఒకరిని ఒకరు ముష్టులతో, మోకాళ్లతో కొడుతూ, లాగుతూ, తోసుకుంటూ, బలంగా గట్టిగా పట్టుకుని పడగొట్టేందుకు ప్రయత్నించారు.
ఆచకర్షతురన్యోన్యం ముష్టిభిశ్చాపి జఘ్నతుః। తతశ్చటచటాశబ్దః సుఘోరో హ్యభవత్తయోః
వారు ఒకరినొకరు లాగుకుంటూ, ముష్టులతో కొట్టుకున్నారు. ఆ ఇద్దరి నుంచి భయంకరమైన చటచట శబ్దం వినిపించింది.
పాషాణసంపాతనిభైః ప్రహారైరభిజఘ్నతుః। ముహూర్తం తౌ తదాఽన్యోన్యం సమరే పర్యకర్షతామ్
వారు రాళ్లను ఢీకొట్టినట్లు గట్టిగా కొట్టుకున్నారు. కొంతసేపు ఆ ఇద్దరూ యుద్ధంలో ఒకరినొకరు లాగుతూ తిరిగారు.
తతో భీమః సముత్క్షిప్య బాహుభ్యాం శల్యమాహవే। అపాతయత్కురుశ్రేష్ఠో బ్రాహ్మణా జహసుస్తదా
ఆ సమయంలో భీముడు తన బాహువులతో శల్యుడిని పైకి ఎత్తి నేలపై పడేశాడు. అప్పుడు కురువంశంలో ఉత్తములు, బ్రాహ్మణులు అందరూ నవ్వారు.
తత్రాశ్చర్యం భీమసేనశ్చకార పురుషర్షభః। యచ్ఛల్యం పాతితం భూమౌ నావధీద్బలినం బలీ
అక్కడ భీమసేనుడు, మానవులలో శ్రేష్ఠుడు, ఒక ఆశ్చర్యకరమైన పని చేశాడు. శల్యుడు నేలపై పడిపోయినా, ఆ బలవంతుడిని చంపలేదు.
పాతితే భీమసేనేన శల్యే కర్ణే చ శఙ్కితే। `విస్మయః పరమో జజ్ఞే సర్వేషాం పశ్యతాం నృణామ్
భీమసేనుడు శల్యుడిని పడగొట్టినప్పుడు, కర్ణుడు ఆందోళన చెందాడు. అప్పుడు చూస్తున్న అందరికీ గొప్ప ఆశ్చర్యం కలిగింది.
తతో రాజసమూహస్య పశ్యతో వృక్షమారుజత్। తతస్తు భీమం సంజ్ఞాభిర్వారయామాస ధర్మరాట్
రాజుల సమూహం చూస్తుండగానే అతడు ఒక చెట్టెక్కాడు. ఆ తరువాత ధర్మరాజు సంకేతంతో భీముడిని ఆపాడు.