తాన్గృహీతశరావాపాన్క్రుద్ధానాపతతో బహూన్। ద్రుపదో వీక్ష్య సంగ్రాసాద్బ్రాహ్మణాఞ్ఛరణం గతః
బహుళమంది కోపంతో ఆయుధాలు పట్టుకుని పరుగెత్తుతుండగా, ద్రుపదుడు భయంతో బ్రాహ్మణుల వద్ద ఆశ్రయం కోరాడు.
న భయాన్నాపి కార్పణ్యాన్న ప్రాణపరిరక్షణాత్। జగామ ద్రుపదో విప్రాఞ్శమార్థీ ప్రత్యపద్యత
ద్రుపదుడు భయంతో కాదు, బలహీనతతో కాదు, ప్రాణాన్ని కాపాడుకోవడానికి కాదు, కాపాడమని బ్రాహ్మణులను ఆశ్రయించాడు.
వేగేనాపతతస్తాంస్తు ప్రభిన్నానివ వారణాన్। పాణ్డుపుత్రౌ మహేష్వాసౌ ప్రతియాతావరిన్దమౌ
అప్పుడు పాండు కుమారులు, గొప్ప విలువిద్యలో నిపుణులు, శత్రువులను జయించే వారు, ఉగ్రంగా దూసుకొచ్చిన వారిని గజరాజుల్లా ఆపారు.
తతః సముత్పేతురుదాయుధాస్తే మహీక్షితో బద్ధగోధాఙ్గులిత్రాః। జిఘాంసమానాః కురురాజపుత్రా- వమర్షయన్తోఽర్జునభీమసేనౌ
తర్వాత ఆయుధాలు పట్టుకుని, చేతులకు తోలు పట్టీలు కట్టుకున్న రాజులు, అర్జునుడు, భీమసేనుడు అనే కురు కుమారులను సహించలేక, వారిని చంపాలని లేచారు.
తతస్తు భీమోఽద్భుతభీమకర్మా మహాబలో వజ్రసమానసారః। ఉత్పాట్య దోర్భ్యాం ద్రుమమేకవీరో నిష్పత్రయామాస యథా గజేన్ద్రః
తర్వాత భీముడు, అద్భుతమైన, భయంకరమైన కార్యాలు చేసే వాడు, వజ్రం లాంటి బలమున్నవాడు, ఒంటరిగా రెండు చేతులతో చెట్టును పెకిలించి, ఏనుగు రాజు లాగా నిలిచాడు.
తం వృక్షమాదాయ రిపుప్రమాథీ దణ్డీవ దణ్డం పితృరాజ ఉగ్రమ్। తస్థౌ సమీపే పురుషర్షభస్య పార్థస్య పార్థః పృథుదీర్ఘబాహుః
ఆ చెట్టును ఆయుధంగా తీసుకుని, యమధర్మరాజు ఉగ్రదండం పట్టినట్టు, విస్తారమైన, పొడవైన చేతులున్న అర్జునుని పక్కన నిలిచాడు.
తత్ప్రేక్ష్య కర్మాతిమనుష్యబుద్ధి- ర్జిష్ణుః స హి భ్రాతురచిన్త్యకర్మా। విసిష్మియే చాపి భయం విహాయ తస్థౌ ధనుర్గృహ్య మహేన్ద్రకర్మా
ఈ మానవులకందని కార్యాన్ని చూసి, తన అన్నయ్య చేసిన అద్భుత కార్యాన్ని చూసి, ఇంద్రుని కార్యాలకు సమానమైన అర్జునుడు ఆశ్చర్యపోయి, భయాన్ని విడిచిపెట్టి, విల్లు పట్టుకుని నిలిచాడు.
తత్ప్రేక్ష్య కర్మాతిమనుష్యబుద్ధి- ర్జిష్ణోః సహభ్రాతురచిన్త్యకర్మా। దామోదరో భ్రాతరముగ్రవీర్యం హలాయుధం వాక్యమిదం బభాషే
ఈ మానవులకు అందని కార్యాన్ని, తన అన్నయ్య చేసిన అద్భుత కార్యాన్ని చూసి, దామోదరుడు తన శక్తిమంతుడైన అన్నయ్య హలాయుధునితో ఇలా అన్నాడు.
య ఏష సింహర్షభఖేలగామీ మదద్ధనుః కర్షతి తాలమాత్రమ్। ఏషోఽర్జునో నాత్ర విచార్యమస్తి యద్యస్మి సంకర్షణ వాసుదేవః
సింహం, ఎద్దు లాంటి నడకతో, ధనుస్సును మత్తులో తాళం మేరకు లాగుతున్నవాడు — అతడే అర్జునుడు, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు; లేకపోతే అది సంకర్షణుడు లేదా వాసుదేవుడే కావాలి.
యస్త్వేష వృక్షం తరసాఽవభజ్య రాజ్ఞాం నికారే సహసా ప్రవృత్తః। వృకోదరాన్నాన్య ఇహైతదద్య కర్తుం సమర్థః సమరే పృథివ్యామ్
ఇప్పుడు చెట్టును బలంగా పెరికి, రాజుల పోటీలోకి ప్రవేశించినవాడు — భూమిపై యుద్ధంలో ఈ పని చేయగలిగినవాడు వృకోదరుడు తప్ప ఇంకెవ్వరూ లేరు.
యోఽసౌ పురస్తాత్కమలాయతాక్షో మహాతనుః సింహగతిర్వినీతః। గౌరః ప్రలమ్బోజ్జ్వలచారుఘోణో వినిఃసృతః సోఽప్యుత ధర్మపుత్రః
ముందు నిలబడి ఉన్నవాడు, కమలపు కన్నులతో, గొప్ప శరీరంతో, సింహం లాంటి నడకతో, వినయంగా, తెల్లగా, పొడవుగా, మెరిసే అందమైన ముక్కుతో ఉన్న వాడూ — అతడూ ధర్మపుత్రుడే తప్ప మరొకరు కాదు.
యౌ తౌ కుమారావివ కార్తికేయౌ ద్వావాశ్వినేయావితి మే వితర్కః। ముక్తా హి తస్మాజ్జతువేశ్మదాహా- న్మయా శ్రుతాః పాణ్డుసుతాః పృథా చ
ఆ ఇద్దరు యువకులు, కార్తికేయుడు లేదా అశ్వినీ కుమారుల్లా కనిపిస్తున్నారు. నాకు అనుమానం — వీళ్లు అశ్వినీ కుమారులే కావచ్చు. ఎందుకంటే, పాండువు కుమారులు, పృథ కూడా, లక్కపాకతో చేసిన ఇంటి నుండి తప్పించుకున్నారని నేను విన్నాను.
తమబ్రవీన్నిర్జలతోయదాభో హలాయుధోఽనన్తరజం ప్రతీతః। ప్రీతోఽస్మి దృష్ట్వా హి పితృష్వసారం పృథాం విముక్తాం సహ కౌరవాగ్ర్యైః
అప్పుడు హలాయుధుడు, ఆనందంతో, అనంతుని తమ్ముడిని ధైర్యంగా చూచి ఇలా అన్నాడు: 'నా తండ్రి చెల్లెలైన పృథ, కౌరవులలో ప్రముఖులతో కలిసి విముక్తురాలై ఉన్నదాన్ని చూసి నాకు ఎంతో సంతోషంగా ఉంది.'
అజినాని విధున్వన్తః కరకాశ్చ ద్విజర్షభాః। ఊచుస్తే భీర్న కర్తవ్యా వయం యోత్స్యామహే పరాన్
చర్మపు దుస్తులు ఊపుతూ, కర్రలు పట్టుకుని ఉన్న బ్రాహ్మణులు ఇలా అన్నారు: 'భయపడకండి; మేమే ఇతరులతో యుద్ధం చేస్తాం.'
తానేవం వదతో విప్రానర్జునః ప్రహసన్నివ। ఉవాచ ప్రేక్షకా భూత్వా యూయం తిష్ఠత పార్శ్వతః
బ్రాహ్మణులు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, అర్జునుడు చిరునవ్వుతో, 'మీరు అందరూ పక్కన నిలబడి చూస్తూ ఉండండి,' అని అన్నాడు.
అహమేనానజిహ్మాగ్రైః శతశో వికిరఞ్ఛరైః। వారయిష్యామి సంక్రుద్ధాన్మన్త్రైరాశీవిషానివ
నేను నూటికి పైగా నేరుగా వెళ్తున్న బాణాలతో వీరిని అడ్డుకుంటాను; మన్త్రాలతో విషసర్పాలను ఎలా అదుపు చేస్తారో అలా వీరిని నిలిపేస్తాను.
ఇతి తద్ధనురానమ్య శుల్కావాప్తం మహాబలః। భ్రాత్రా భీమేన సహితస్తస్థౌ గిరిరివాచలః
అలా చెప్పి, బహుమతి అయిన ధనుస్సును వంచి, మహాబలుడు తన అన్నయ్య భీముడితో కలిసి పర్వతం పక్కన మరో పర్వతంలా నిలబడ్డాడు.
తతః కర్ణముఖాన్దృష్ట్వా క్షత్రియాన్యుద్ధదుర్మదాన్। సంపేతతురభీతౌ తౌ గజౌ ప్రతిగజానివ
అప్పుడు కర్ణుడు మొదలైన క్షత్రియులను యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా చూస్తూ, ఆ ఇద్దరు గజాలు ప్రత్యర్థి గజాలపై దూకినట్లుగా వారిపై దూసుకెళ్లారు.
ఊచుశ్చ వాచః పరుషాస్తే రాజానో యుయుత్సవః। ఆహవే హి ద్విజస్యాపి వధో దృష్టో యుయుత్సతః
యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్న రాజులు కఠినంగా ఇలా అన్నారు: 'యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్న బ్రాహ్మణుడి మరణం కూడా యుద్ధంలో చూడబడుతుంది.'
ఇత్యేవముక్త్వా రాజానః సహసా దుద్రువుర్ద్విజాన్। తతః కర్ణో మహాతేజా జిష్ణుం ప్రతి యయౌ రణే
అలా అన్న తర్వాత, రాజులు అకస్మాత్తుగా బ్రాహ్మణులపై దాడి చేశారు; అప్పుడు మహాతేజస్వి కర్ణుడు జిష్ణువును ఎదుర్కొనడానికి యుద్ధానికి వచ్చాడు.
యుద్ధార్థీ వాసితాహేతోర్గజః ప్రతిగజం యథా। భీమసేనం యయౌ శల్యో మద్రాణామీశ్వరో బలీ
యుద్ధం కోసం, ప్రత్యర్థి గజాన్ని ఎదుర్కొనే గజంలా, మద్రదేశాధిపతి శల్యుడు, బలవంతుడైన భీమసేనుడిని ఎదుర్కొనడానికి వచ్చాడు.
దుర్యోధనాదయః సర్వే బ్రాహ్మణైః సహ సంగతాః। మృదుపూర్వమయత్నేన ప్రత్యయుధ్యంస్తదాఽఽహవే
అందరు ధృతరాష్ట్ర కుమారులు బ్రాహ్మణులతో కలిసి, ఆ పోరులో సున్నితంగా, పెద్దగా శ్రమ లేకుండా యుద్ధం చేశారు.
తతోఽర్జునః ప్రత్యవిధ్యదాపతన్తం శితైః శరైః। కర్ణం వైకర్తనం శ్రీమాన్వికృష్య బలవద్ధనుః
అప్పుడు అర్జునుడు తన బలమైన ధనుస్సును లాగి, ఎదురుగా వస్తున్న రాధేయుడైన కర్ణుని పై పదునైన బాణాలతో దాడి చేశాడు.
తేషాం శరాణాం వేగేన శితానాం తిగ్మతేజసామ్। విముహ్యమానో రాధేయో యత్నాత్తమనుధావతి
ఆ పదునైన, మెరిసే బాణాల వేగానికి రాధేయుడు అయోమయంగా, శ్రమతో అతనిని వెంబడించాడు.
తావుభావప్యనిర్దేశ్యౌ లాఘవాజ్జయతాం వరౌ। అయుధ్యేతాం సుసంరబ్ధావన్యోన్యవిజిగీషిణౌ
వీరిద్దరూ, వేగంలో తేడా లేకుండా, విజేతల్లో అగ్రగాములు, పరస్పరం గెలవాలని ఉత్సాహంతో ఉగ్రంగా యుద్ధం చేశారు.
కృతే ప్రతికృతం పశ్య పశ్య బాహుబలం చ మే। ఇతి శూరార్థవచనైరభాషేతాం పరస్పరమ్
'నీ చర్యకు నా ప్రతిచర్య చూడూ, నా బాహుబలాన్ని చూడూ!' — ఇలాంటి వీరపురుషుల మాటలతో వారు ఒకరినొకరు ఉత్సాహపరిచారు.
తతోఽర్జునస్య భుజయోర్వీర్యమప్రతిమం భువి। జ్ఞాత్వా వైకర్తనః కర్ణః సంరబ్ధః సమయోధయత్
అర్జునుని భుజబలాన్ని భూమిపై ఎవరికీ సరితూగని దాన్ని గమనించిన రాధేయుడు కర్ణుడు కోపంతో యుద్ధానికి సవాల్ చేశాడు.
అర్జునేన ప్రయుక్తాంస్తాన్బాణాన్వేగవతస్తదా। ప్రతిహత్య ననాదోచ్చైః సైన్యాని తదపూజయన్
అప్పుడు అర్జునుడు విసిరిన వేగవంతమైన బాణాలను కర్ణుడు అడ్డగించి, గట్టిగా అరవడంతో సైన్యాలు అతన్ని గౌరవించాయి.
తుష్యామి తే విప్రముఖ్య భుజవీయర్స్య సంయుగే। అవిషాదస్య చైవాస్య శస్త్రాస్త్రవిజయస్య చ
నీ యుద్ధవీరత్వానికి, భయంలేని ధైర్యానికి, ఆయుధ విద్యలో నైపుణ్యానికి నేను సంతోషిస్తున్నాను, బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠ.
కిం త్వం సాక్షాద్ధనుర్వేదో రామో వా విప్రసత్తమ। అథ సాక్షాద్ధరిహయః సాక్షాద్వా విష్ణురచ్యుతః
నీవు నిజంగా ధనుర్వేద స్వరూపమా? లేక పరాక్రమశాలి రాముడా? లేక హరి, హయ, విష్ణువు స్వయంగా వచ్చావా బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠ?