మానీ దృఢాస్త్రసంపన్నః సర్వైశ్చ నృపలక్షణైః। ఉత్థితః సహసా తత్ర భ్రాతృమధ్యే మహాబలః
అతడు గర్వంతో, దృఢమైన ఆయుధ నైపుణ్యంతో, అన్ని రాజల లక్షణాలతో, తన అన్నదమ్ముల మధ్యలో ఒక్కసారిగా లేచి నిలిచాడు.
విలోక్య ద్రౌపదీం హృష్టో ధనుషోఽభ్యాశమాగమత్। స బభౌ ధనురాదాయ శక్రశ్చాపధరో యథా
ద్రౌపదిని చూసి ఆనందంతో, ధనుస్సు దగ్గరకు వచ్చాడు. ఆ ధనుస్సును ఎత్తుకుని, ఇంద్రుడు తన విల్లు పట్టినట్లుగా ప్రకాశించాడు.
ధనురారోపయామాస తిలమాత్రేఽభ్యతాడయత్। ఆరోప్యమాణం తద్రాజా ధనుషా బలినా తదా
అతడు ధనుస్సును వంగించటం ప్రారంభించి, నువ్వులు పరిమాణంలో తాకాడు. ఆ సమయంలో ఆ బలవంతుడు రాజు ఆ ధనుస్సును వంగించేవాడు.
ఉత్తానశయ్యమపతదఙ్గుల్యన్తరతాడితః। స యయౌ తాడితస్తేన వ్రీడన్నివ నరాధిపః
విల్లు వేస్తూ వేళ్ల మధ్య తాకి, మెత్తగా పడిపోయాడు. అలా తాకబడిన రాజు, కొంత సిగ్గుపడుతూ అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయాడు.
తతో వైకర్తనః కర్ణో వృషా వై సూతనన్దనః। ధనురభ్యాశమాగమ్య తోలయామాస తద్ధనుః
తర్వాత కర్ణుడు, రథసారధి కుమారుడు, మానవులలో గొప్పవాడు, ఆ ధనుస్సు దగ్గరకు వచ్చి దాన్ని ఎత్తేందుకు ప్రయత్నించాడు.
తం చాప్యారోప్యమాణం తద్రోమమాత్రేఽభ్యతాడయత్। త్రైలోక్యవిజయీ కర్ణః సత్వే త్రైలోక్యవిశ్రుతః
అతడు ఆ ధనుస్సును వంగించేటప్పుడు, వెంట్రుక పరిమాణంలో తాకాడు. మూడు లోకాల్ని జయించిన కర్ణుడు, బలవంతుడిగా లోకంలో ప్రసిద్ధి పొందాడు.
ధనుషా సోఽపి నిర్ధూత ఇతి సర్వే భయాకులాః। ఏవం కర్ణే వినిర్ధూతే ధనుషా చ నృపోత్తమాః
అతడిని కూడా ఆ ధనుస్సు దూరంగా తోసేసింది. అందరూ భయంతో ఉలిక్కిపడ్డారు. అలా కర్ణుడు ధనుస్సు చేతిలోనుండి విసిరిపడినప్పుడు, ఉత్తమ రాజులు
చక్షుర్భిరపి నాపశ్యన్వినమ్రముఖపఙ్కజాః। దృష్ట్వా కర్ణం వినిర్ధూతం లోకే వీరా నృపోత్తమాః
తమ కళ్లతో చూడలేక, ముఖాలు వంచుకుని ఉండిపోయారు. కర్ణుడు ధనుస్సు చేతిలోనుండి విసిరిపడిన దృశ్యాన్ని చూసి, వీరులు, ఉత్తమ రాజులు
నిరాశా ధనురుద్ధారే ద్రౌపదీసంగమేఽపి చ
ధనుస్సును ఎత్తడంలోనూ, ద్రౌపదిని పొందడంలోనూ ఆశలు కోల్పోయారు.
తస్మింస్తు సంభ్రాన్తజనే సమాజే నిక్షిప్తవాదేషు జనాధిపేషు। కున్తీసుతో జిష్ణురియేష కర్తుం సజ్యం ధనుస్తత్సశరం చ వీరః
అందరూ అయోమయంగా ఉన్న ఆ సభలో, రాజులు ఆశలు వదిలేసినప్పుడు, కుంతీ కుమారుడు అర్జునుడు, విజేత, ఆ ధనుస్సును బాణంతో కూడి వంగించేందుకు సిద్ధమయ్యాడు.
తతో వరిష్ఠః సురదానవానా- ముదరధీర్వృష్ణికులప్రవీరః। జహర్ష రామేణ స పీడ్య హస్తం హస్తంగతాం పాణ్డుసుతస్య మత్వా
అప్పుడు దేవతలు, దానవుల్లో శ్రేష్ఠుడు, జ్ఞానవంతుడు, వృష్ణికులలో ప్రధానుడు, రాముడు అర్జునుని చేయిని పట్టుకున్నాడని భావించి, పాండుపుత్రుని చేయి తన చేతిలోకి వచ్చిందని ఆనందించాడు.
న జజ్ఞిరేఽన్యే నృపవిప్రముఖ్యాః సంఛన్నరూపానథ పాణ్డుపుత్రాన్। వినా హి లోకే చ యదుప్రవీరౌ ధౌమ్యం హి ధర్మం సహ సోదరాంశ్చ
ఇతర ప్రముఖ రాజులు, బ్రాహ్మణులు, మారిన రూపాలతో ఉన్న పాండవులను గుర్తించలేకపోయారు. లోకంలో వృష్ణికులలో ఇద్దరు శ్రేష్ఠులు, ధౌమ్యుడు, ధర్ముడు, వారి అన్నదమ్ములు తప్ప మరెవరూ గుర్తించలేదు.
యదా నివృత్తా రాజానో ధనుషః సజ్యకర్మణః। అథోదతిష్ఠద్విప్రాణాం మధ్యాజ్జిష్ణురుదారధీః
రాజులు ధనుస్సును వంగించేందుకు ప్రయత్నించడం ఆపిన తర్వాత, అర్జునుడు, ఉదారమైన మనసున్నవాడు, బ్రాహ్మణుల మధ్య నుంచి లేచాడు.
ఉదక్రోశన్విప్రముఖ్యా విధున్వన్తోఽజినాని చ। దృష్ట్వా సంప్రస్థితం పార్థమిన్ద్రకేతుసమప్రభమ్
ప్రముఖ బ్రాహ్మణులు, అర్జునుడు, ఇంద్రుని ధ్వజంలా ప్రకాశిస్తూ ముందుకు వెళ్ళడాన్ని చూసి, తమ మృగచర్మాలను ఊపుతూ, పెద్దగా అరవసాగారు.
కేచిదాసన్విమనసః కేచిదాసన్ముదాన్వితాః। ఆహుః పరస్పరం కేచిన్నిపుణా బుద్ధిజీవినః
కొంతమంది నిరుత్సాహంగా ఉండగా, మరికొందరు ఆనందంతో నిండిపోయారు. ఇంకొంతమంది తెలివిగలవారు పరస్పరం మాట్లాడుకున్నారు.
యత్కర్ణశల్యప్రముఖైః క్షత్రియైర్లోకవిశ్రుతైః। నానతం బలవద్భిర్హి ధనుర్వేదపరాయణైః
ఈ విల్లు కర్ణుడు, శల్యుడు వంటి ధనుర్వేదంలో నిపుణులైన పరాక్రమశాలి క్షత్రియుల చేతుల్లో ప్రసిద్ధి పొందింది.
తత్కథం త్వకృతాస్త్రేణ ప్రాణతో దుర్బలీయసా। వటుమాత్రేణ శక్యం హి సజ్యం కర్తుం ధనుర్ద్విజాః
ఇంకా ఆయుధవిద్యలో శిక్షణ లేని, బలహీనమైన, చిన్న వయసున్నవాడు ఈ విల్లును ఎలా ఎక్కించగలడు, మహర్షులారా?
అవహాస్యా భవిష్యన్తి బ్రాహ్మణాః సర్వరాజసు। కర్మణ్యస్మిన్నసంసిద్ధే చాపలాదపరీక్షితే
ఈ కార్యం పూర్తికాకపోతే, అజాగ్రత్తగా పరీక్షించకుండా ప్రయత్నిస్తే, బ్రాహ్మణులు అందరు రాజుల మధ్య నవ్వులపాలవుతారు.
యద్యేష దర్పాద్ధర్షాద్వాప్యథ బ్రాహ్మణచాపలాత్। ప్రస్థితో ధనురాయన్తుం వార్యతాం సాధు మా గమత్
ఇతడు గర్వం వల్లా, ధైర్యం వల్లా, లేక బ్రాహ్మణుల ఉత్సాహం వల్లా ఈ విల్లును ఎక్కించడానికి వచ్చాడా? అయితే, అతడిని ఆపండి—వెళ్లనివ్వకండి.
నావహాస్యా భవిష్యామో న చ లాఘవమాస్థితాః। న చ విద్విష్టతాం లోకే గమిష్యామో మహీక్షితామ్
మనమేమీ నవ్వులపాలు కాకూడదు, తక్కువగా భావించబడకూడదు, భూమిపై ఉన్న రాజులకు శత్రువులమవ్వకూడదు.
కేచిదాహుర్యువా శ్రీమాన్నాగరాజకరోపమః। పీనస్కన్ధోరుబాహుశ్చ ధైర్యేణ హిమవానివ
కొంతమంది, 'ఇతడు యువకుడు, కాంతివంతుడు, నాగరాజు చేతుల్లా బలమైన భుజాలు, ధైర్యంలో హిమవంతుడిలా నిలకడగా ఉన్నాడు' అన్నారు.
సింహఖేలగతిః శ్రీమాన్మత్తనాగేన్ద్రవిక్రమః। సంభావ్యమస్మిన్కర్మేదముత్సాహాచ్చానుమీయతే
ఇతడు సింహం నడకతో నడుస్తున్నాడు, మహోన్నతుడు, మత్తయిన ఏనుగు ధైర్యం కలవాడు. ఇతని ఉత్సాహాన్ని చూస్తే ఈ కార్యం సాధ్యమే అనిపిస్తోంది.
శక్తిరస్య మహోత్సాహా న హ్యశక్తః స్వయం వ్రజేత్। న చ తద్విద్యతే కించిత్కర్మ లోకేషు యద్భవేత్
ఇతనికి గొప్ప బలం, అపారమైన ఉత్సాహం ఉంది. బలహీనుడు అయితే తనంతట తానే ముందుకు రాడు. ఈ లోకంలో సాధించలేనిది ఏదీ లేదు.
బ్రాహ్మణానామసాధ్యం చ నృషు సంస్థానచారిషు। అబ్భక్షా వాయుభక్షాశ్చ ఫలాహారా దృఢవ్రతాః
మనుషుల మధ్య బ్రాహ్మణులకు అసాధ్యమైనది ఏదీ లేదు. కొందరు నీరు, గాలి, లేదా పండ్లు మాత్రమే తింటూ, కఠిన వ్రతాలు పాటిస్తారు.
దుర్బలా అపి విప్రా హి బలీయాంసః స్వేతజసా। బ్రాహ్మణో నావమన్తవ్యః సదసద్వా సమాచరన్
బలహీనులైనా బ్రాహ్మణులు తమ అంతరశక్తితో బలవంతులవుతారు. బ్రాహ్మణుడిని ఎప్పుడూ తక్కువగా చూడకూడదు—అతని పనులు మంచివైనా, చెడ్డవైనా.
సుఖం దుఃఖం మహద్ధ్రస్వం కర్మ యత్సముపాగతమ్। జామదగ్న్యేన రామేణ నిర్జితాః క్షత్రియా యుధి
ఏ పని ఎదురైనా—సుఖమైనా, దుఃఖమైనా, పెద్దదైనా, చిన్నదైనా—జామదగ్ని కుమారుడు రాముడు యుద్ధంలో క్షత్రియులను ఓడించాడు.
పీతః సముద్రోఽగస్త్యేన అగాధో బ్రహ్మతేజసా। తస్మాద్బ్రువన్తు సర్వేఽత్ర వటురేష ధనుర్మహాన్
అగస్త్యుడు బ్రాహ్మణశక్తితో ఆగాధమైన సముద్రాన్ని కూడా తాగాడు. అందువల్ల అందరూ చెప్పాలి—ఈ యువకుడు గొప్పవాడు, ఈ విల్లు కూడా మహత్తరమైనది.
ఆరోపయతు శీఘ్రం వై తథేత్యూచుర్ద్విజర్షభాః
అతడు వెంటనే ఈ విల్లును ఎక్కించాలి అని ద్విజులలో శ్రేష్ఠులు అన్నారు.
అర్జునో ధనుషోఽభ్యాశే తస్థౌ గిరిరివాచలః। `అర్జునః పాణ్డవశ్రేష్ఠో ధృష్టద్యుమ్నమథాబ్రవీత్
అర్జునుడు ఆ విల్లు దగ్గర పర్వతంలా అచలంగా నిలబడ్డాడు. అప్పుడు పాండవులలో శ్రేష్ఠుడైన అర్జునుడు ధృష్టద్యుమ్నుడితో మాట్లాడాడు.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా ధృష్టద్యుమ్నోఽబ్రవీద్వచః
ఆ మాటలు విని, ధృష్టద్యుమ్నుడు తన మాటను చెప్పాడు.