రుక్మాఙ్గదేన వీరేణ తథా రుక్మరథేన చ। కౌరవ్యః సోమదత్తశ్చ పుత్రశ్చాస్య మహారథః
వీరుడైన రుక్మాంగదుడు, అలాగే రుక్మరథుడు, కౌరవ్యుడు సోమదత్తుడు, అతని కుమారుడు మహారథుడు కూడా ఉన్నారు.
సమవేతాస్త్రయః శూరా భూరిర్భూరిశ్రవాః శలః। సుదక్షిణశ్చ కామ్భోజో దృఢధన్వా చ పౌరవః
మూడు ధైర్యవంతులు కూడి వచ్చారు: భూరి, భూరిశ్రవ, శలుడు. కాంభోజ రాజు సుదక్షిణుడు, పౌరవుడు దృఢధన్వ కూడా ఉన్నారు.
బృహద్బలః సుషేణశ్చ శిబిరౌశీనస్తథా। పటచ్చరనిహన్తా చ కారూషాధిపతిస్తథా
బృహద్బలుడు, సుశేనుడు, శిబి, ఉశీనరుడు, పటచ్చరణిహంత, అలాగే కారూషుల అధిపతి కూడా ఉన్నారు.
సఙ్కర్షణో వాసుదేవో రౌక్మిణేయశ్చ వీర్యవాన్। సామ్బశ్చ చారుదేష్ణశ్చ ప్రాద్యుమ్నిః సగదస్తథా
సంకర్షణుడు, వాసుదేవుడు, వీరుడైన రుక్మిణీ కుమారుడు, సాంబుడు, చారుదేశ్నుడు, ప్రద్యుమ్నుడు, గదా పట్టిన సత్యకిలు కూడా ఉన్నారు.
అక్రూరః సాత్యకిశ్చైవ ఉద్ధవశ్చ మహామతిః। కృతవర్మా చ హార్దిక్యః పృథుర్విపృథురేవ చ
అక్రూరుడు, సత్యకిలు, మహామతి ఉన్న ఉద్ధవుడు, హార్దిక్యుడు కృతవర్మ, పృథు, విపృథు కూడా ఉన్నారు.
విదూరథశ్చ కఙ్కశ్చ శఙ్కుశ్చ సగవేషణః। ఆశావహోఽనిరుద్ధశ్చ సమీకః సారిమేజయః
విదూరథుడు, కంకుడు, శంకుడు, సాగవేషణుడు, ఆశావహుడు, అనిరుద్ధుడు, సమీకుడు, సారిమేజయుడు కూడా ఉన్నారు.
వీరో వాతపతిశ్చైవ ఝిల్లీపిణ్డారకస్తథా। ఉశీనరశ్చ విక్రాన్తో వృష్ణయస్తే ప్రకీర్తితాః
వీరుడైన వాతపతి, ఝిల్లి, పిండారకుడు, విక్రమవంతుడైన ఉశీనరుడు—ఇవే పేరుగాంచిన వృష్ణులు.
భగీరథో బృహత్క్షత్రః సైన్ధవశ్చ జయద్రథః। బృహద్రథో బాహ్లికశ్చ శ్రఉతాయుశ్చ మహారథః
భగీరథుడు, బృహత్క్షత్రుడు, సింధు రాజు జయద్రథుడు, బృహద్రథుడు, బాహ్లికుడు, మహారథుడైన శ్రౌతాయుడు కూడా ఉన్నారు.
ఉలూకః కైతవో రాజా చిత్రాఙ్గదశుభాఙ్గదౌ। వత్సరాజశ్చ మతిమాన్కోసలాధిపతిస్తథా
ఉలూకుడు, కైటవ రాజు, చిత్రాంగదుడు, శుభాంగదుడు, మేధావి వత్సరాజు, అలాగే కోసలాధిపతి కూడా ఉన్నారు.
శిశుపాలఖ్చ విక్రాన్తో జరాసన్ధస్తథైవ చ। ఏతే చాన్యే చ బహవో నానాజనపదేశ్వరాః
విక్రమవంతుడైన శిశుపాలుడు, అలాగే జరాసంధుడు, వీరితో పాటు ఇంకా అనేక మంది వివిధ దేశాధిపతులు ఉన్నారు.
త్వదర్థమాగతా భద్రే క్షత్రియాః ప్రథితా భువి। ఏతే భేత్స్యన్తి విక్రాన్తాస్త్వదర్థే లక్ష్యముత్తమమ్। విధ్యతే య ఇదం లక్ష్యం వరయేథాః శుభేఽద్య తమ్
నీ కోసం, ఓ కల్యాణి, భూమిపై పేరుగాంచిన క్షత్రియులు వచ్చారు. వీరు నీకోసం ధైర్యంగా లక్ష్యాన్ని ఛేదిస్తారు. ఈ లక్ష్యాన్ని ఎవరైతే ఛేదిస్తారో, నువ్వు నేడు అతనిని ఎంచుకోగలవు.
తేఽలఙ్కృతాః కుణ్డలినో యువానః పరస్పరం స్పర్ధమానా నరేన్ద్రాః। అస్త్రం బలం చాత్మని మన్యమానాః సర్వేం సముత్పేతురుదాయుధాస్తే
అలంకారాలతో, కుండలాలు ధరించిన యువరాజులు, పరస్పరం పోటీగా, తమ ఆయుధబలం మీద నమ్మకంతో, అందరూ యుద్ధానికి సిద్ధమై లేచారు.
రూపేణ వీర్యేణ కులే చైవ శీలేన విత్తేన చ యౌవనేన। సమిద్ధదర్పా మదవేగభిన్నా మత్తా యథా హైమవతా గజేన్ద్రాః
రూపంలో, వీర్యంలో, వంశంలో, స్వభావంలో, ధనంలో, యవ్వనంలో—వీరి గర్వం ఉప్పొంగి, మదంతో ఉల్లాసంగా, హిమాలయాల్లోని మత్తయిన ఏనుగుల్లా ఉన్నారు.
పరస్పరం స్పర్ధయా ప్రేక్షమాణాః సఙ్కల్పజేనాభిపరిప్లుతాఙ్గాః। కృష్ణా మమైవేత్యభిభాషమాణా నృపాః సముత్పేతురథాసనేభ్యః
పరస్పరం పోటీగా చూస్తూ, సంకల్పంతో శరీరాలు మండిపోతూ, 'కృష్ణా నాది' అని పలుకుతూ, రాజులు తమ ఆసనాల నుంచి లేచారు.
తే క్షత్రియా రఙ్గగతాః సమేతా జిగీషమాణా ద్రుపదాత్మజాం తామ్। చకాశిరే పర్వతరాజకన్యా- ముమాం యథా దేవగణాః సమేతాః
ఆ క్షత్రియులు, రంగంలో కూడి, ద్రుపదుని కుమార్తెను గెలుచుకోవాలని ఆశిస్తూ, పర్వతరాజ కుమార్తె దేవతల మధ్య వెలిగినట్లుగా, అందరూ ప్రకాశించారు.
కన్దర్పబాణాభినిపీడితాఙ్గాం కృష్ణాగతైస్తే హృదయైర్నరేన్ద్రాః। రఙ్గావతీర్ణా ద్రుపదాత్మజార్థం ద్వేషం ప్రచక్రుః సుహృదోఽపి తత్ర
కృష్ణపై మనసు మరిగి, మన్మథబాణాలతో శరీరాలు బాధపడుతూ, ద్రుపదుని కుమార్తె కోసం రంగంలోకి దిగిన రాజులు, అక్కడ స్నేహితులే ప్రత్యర్థులయ్యారు.
అథాయయుర్దేవగణా విమానై రుద్రాదిత్యా వసవోఽథాశ్వినౌ చ। సాధ్యాశ్చ సర్వే మరుతస్తథైవ యమం పురస్కృత్య ధనేశ్వరం చ
అప్పుడు దేవతలు తమ విమానాల్లో వచ్చారు: రుద్రులు, ఆదిత్యులు, వసువులు, అశ్వినులు, సాధ్యులు, అందరు మరుతులు, యముడు, ధనాధిపతి ముందుగా వచ్చారు.
దైత్యాః సుపర్ణాశ్చ మహోరగాశ్చ దేవర్షయో గుహ్యకాశ్చారణాశ్చ। విశ్వావసుర్నారదపర్వతౌ చ గన్ధర్వముఖ్యాః సహసాఽప్సరోభిః
దైత్యులు, సుపర్ణులు, మహోరగులు, దేవర్షులు, గుహ్యకులు, చారణులు, విశ్వావసు, నారదుడు, పర్వతుడు, గంధర్వులలో ముఖ్యులు అప్సరసలతో కూడి వచ్చారు.
హలాయుధస్తత్ర జనార్దనశ్చ వృష్ణ్యన్ధకాశ్చైవ యతాప్రధానమ్। ప్రేక్షాం స్మ చక్రుర్యదుపుఙ్గవాస్తే స్థితాశ్చ కృష్ణస్య మతే మహాన్తః
అక్కడ హలాయుధుడు, జనార్దనుడు, వృష్ణి, అంధకులు — వీరందరూ తమ స్థాయికి తగినట్లు, కృష్ణుని సూచన ప్రకారం నిలబడి, యదువంశంలో ప్రముఖులుగా ఆ సమస్తాన్ని గమనిస్తూ చూశారు.
దృష్ట్వా తు తాన్మత్తగజేన్ద్రరూపా- న్పఞ్చాభిపద్మానివ వారణేన్ద్రాన్। భస్మావృతాఙ్గానివ హవ్యవాహాన్ కృష్ణః ప్రదధ్యౌ యదువీరముఖ్యః
ఆ ఐదుగురు గొప్ప యోధులను, మత్తులో ఉన్న ఏనుగుల్లా, పద్మాల మధ్యలో ఉన్న గొప్ప ఏనుగుల్లా, శరీరమంతా బూడిదతో పూసుకున్న అగ్నిలా చూసి, యదువీరులలో ముఖ్యుడైన కృష్ణుడు లోతుగా ఆలోచించసాగాడు.
శశంస రామాయ యుధిష్ఠిరం స భీమం సజిష్ణుం చ యమౌ చ వీరౌ। శనైఃశనైస్తాన్ప్రసమీక్ష్య రామో జనార్దనం ప్రీతమనా దదర్శ హ
అప్పుడు కృష్ణుడు రామునికి యుధిష్ఠిరుడు, భీముడు, అర్జునుడు, ధర్మపుత్రులైన ఇద్దరు వీరులను చూపించాడు. రాముడు ఒక్కొక్కరిని శాంతంగా గమనిస్తూ, జనార్దనుని ఆనందంతో చూశాడు.
అన్యే తు వీరా నృపపుత్రపౌత్రాః కృష్ణాగతైర్నత్రమనఃస్వభావైః। వ్యాయచ్ఛమానా దదృశుర్న తాన్వై సన్దష్టదన్తచ్ఛదతామ్రనేత్రాః
ఇతర రాజకుమారులు, రాజపౌత్రులు, కృష్ణా సమక్షంలో మనస్సు స్థిరంగా లేక, ఎంత ప్రయత్నించినా వారిని స్పష్టంగా చూడలేకపోయారు. వారి దంతాలు గట్టిగా కరచి, కళ్లలో ఎరుపు మెరుపులతో ఉన్నారు.
తథైవ పార్థాః పృథుబాహవస్తే వీరౌ యమౌ చైవ మహానుభావౌ। తాం ద్రౌపదీం ప్రేక్ష్య తదా స్మ సర్వే కన్దర్పబాణాభిహతా బభూవుః
అలాగే, పృథయ కుమారులు, విస్తారమైన భుజాలు కలిగిన వారు, ధర్మపుత్రులైన ఇద్దరు మహావీరులు, ఆ సమయంలో ద్రౌపదిని చూసి అందరూ మన్మథుని బాణాలకు తగిలినవారిలా అయ్యారు.
దేవర్షిగన్ధర్వసమాకులం త- త్సుపర్ణనాగాసురసిద్ధజుష్టమ్। దివ్యేన గన్ధేన సమాకులం చ దివ్యైశ్చ పుష్పైరవకీర్యమాణమ్
ఆ ప్రదేశం దేవతలు, ఋషులు, గంధర్వులతో కిక్కిరిసిపోయింది. అక్కడ సుపర్ణులు, నాగులు, అసురులు, సిద్ధులు కూడా ఉన్నారు. ఆకాశమంతా దివ్యమైన పరిమళంతో నిండిపోయి, ఆకాశంలో దివ్యపుష్పాలు వర్షించాయి.
మహాస్వనైర్దున్దుభినాదితైశ్చ బభూవ తత్సఙ్కులమన్తరిక్షమ్। విమానసంబాధమభూత్సమన్తా- త్సవేణువీణాపణవానునాదమ్
ఆకాశం మహా శబ్దాలతో, డుండుభి మ్రోగులతో, అన్ని వైపులా విమానాలతో నిండిపోయింది. వంశీలు, వీణలు, పణవాల శబ్దాలతో ప్రతిధ్వనించసాగింది.
సమాజవాటోపరి సంస్థితానాం మేఘైః సమన్తాదివ గర్జమానైః। తతస్తు తే రాజగణాః క్రమేణ కృష్ణానిమిత్తం కృతవిక్రమాశ్చ। సకర్ణదుర్యోధనశాల్వశల్య- ద్రౌణాయనిక్రాథసునీథవక్రాః
సమాజవాటికపై, మేఘాలు మ్రోగుతున్నట్లు, రాజుల గుంపులు ఒక్కొక్కరుగా కృష్ణా కోసం తమ శౌర్యాన్ని ప్రదర్శించారు. కర్ణుడు, దుర్యోధనుడు, శాల్వుడు, శల్యుడు, ద్రౌణి, నికృతి, సునీతుడు, వక్రుడు — వీరందరూ పాల్గొన్నారు.
కలిఙ్గవఙ్గాధిపపాణ్డ్యపౌణ్డ్రా విదేహరాజో యవనాధిపశ్చ। అన్యే చ నానానృపపుత్రపౌత్రా రాష్ట్రాధిపాః పఙ్కజపత్రనేత్రాః
కలింగ, వంగ, పాండ్య, పౌండ్ర రాజులు, విదేహరాజు, యవనాధిపతి, ఇంకా అనేకమంది రాజకుమారులు, రాజపౌత్రులు, దేశాధిపతులు, పద్మదళాల్లాంటి కళ్లతో అక్కడ హాజరయ్యారు.
కిరీటహారాఙ్గదచక్రవాలై- ర్విభూషితాఙ్గాః పృథుబాహవస్తే। అనుక్రమం విక్రమసత్వయుక్తా బలేన వీర్యేణ చ నర్దమానాః
వారు విస్తారమైన భుజాలతో, కిరీటాలు, హారాలు, ఆంగదాలు, కంకణాలతో అలంకరించబడి, ఒక్కొక్కరు తమ శౌర్యాన్ని, బలాన్ని ప్రదర్శిస్తూ గర్జించారు.
తత్కార్ముకం సంహననోపపన్నం సజ్యం న శేకుర్మనసాఽపి కర్తుమ్। తే విక్రమన్తః స్ఫురతా దృఢేన విక్షిప్యమాణా ధనుషా నరేన్ద్రాః
ఆ ధనుస్సు ఎంత గొప్పదో, దాన్ని మనసులో కూడా ఎవరూ సజ్జం చేయలేకపోయారు. ఎంత ప్రయత్నించినా, రాజులు ఆ ధృడమైన, కంపించే ధనుస్సు వలన వణికిపోయారు.
విచేష్టమానా ధరణీతలస్థా యథాబలం శైక్ష్యగుణక్రమాశ్చ। గతౌజసః స్నస్తకిరీటహారా వినిఃశ్వసన్తః శమయాంబభూవుః
వారు భూమిపై తమ శక్తికి తగినట్లు, విద్యను ఉపయోగిస్తూ ప్రయత్నించారు. శక్తి తగ్గిపోయి, కిరీటాలు, హారాలు ఊడిపడి, అలసటతో ఊపిరి పీల్చుకుంటూ వెనక్కి తగ్గిపోయారు.