ఖనతాఽధిగతం విత్తం కేనచ్చిద్ధృగువేశ్మని। తద్విత్తం దదృశుః సర్వే సమేతాః క్షత్రియర్షభాః
—ఎవరైనా భృగువుల ఇంట్లో తవ్వుతుండగా ఆ ధనం బయటపడింది. అప్పుడు సమాజంలో ఉన్న అన్ని క్షత్రియ నాయకులు ఆ ధనాన్ని చూశారు.
అవమన్య తతః క్రోధాద్భృగూంస్తాఞ్ఛరణగతాన్। నిజఘ్నుః పరమేష్వాసాః సర్వాంస్తాన్నిశితైః శరైః
ఆ తర్వాత, ఆశ్రయం కోరిన భృగువులను తక్కువగా చూసి, కోపంతో, పరాక్రమశాలి ధనుర్ధారులు, పదునైన బాణాలతో వారందరినీ హతమార్చారు.
ఆగర్భాదవకృన్తన్తశ్చేరుః సర్వాం వసున్ధరామ్। తత ఉచ్ఛిద్యమానేషు భృగుష్వేవం భయాత్తదా
భృగువంశాన్ని గర్భంలో నుంచే నాశనం చేస్తూ వారు భూమంతటా చుట్టేశారు. అప్పుడు భయంతో భృగువంశీయులు అంతా నశించిపోతుండగా—
భృగుపత్న్యో గిరిం దుర్గం హిమవన్తం ప్రపేదిరే। తాసామన్యతమా గర్భం భయాద్దధ్రే మహౌజసమ్
భృగువంశపు భార్యలు హిమవంతు అనే దుర్గమయమైన కొండను ఆశ్రయించాయి. వారిలో ఒకరు భయంతో గొప్ప శక్తి కలిగిన బిడ్డను తన గర్భంలో దాచుకుంది.
ఊరుణైకేన వాభోరూర్భర్తుః కులవివృద్ధయే। తం గర్భముపలభ్యాశు బ్రాహ్మణ్యేకా భయార్దితా
ఆమె తన భర్త వంశం నిలబడాలని ఆ బిడ్డను తన తొడలో దాచుకుంది. ఆ గర్భాన్ని గమనించిన ఒక బ్రాహ్మణి భయంతో త్వరగా—
గత్వా వై కథయామాస క్షత్రియాణాముపహ్వరే। తతస్తే క్షత్రియా జగ్ముస్తం గర్భం హన్తుముద్యతాః
ఒక ఒంటరి ప్రదేశంలో క్షత్రియులకు చెప్పింది. వెంటనే ఆ క్షత్రియులు ఆ గర్భాన్ని సంహరించడానికి బయలుదేరారు.
దదృశుర్బ్రాహ్మణీం తేఽథ దీప్యమానాం స్వతేజసా। అథ గర్భః స భిత్త్వోరుం బ్రాహ్మణ్యా నిర్జగామ హ
వారు ఆ బ్రాహ్మణిని తాను వెలిగిపోతూ కనిపించారు. అప్పుడు ఆ గర్భం ఆమె తొడను చీల్చుకొని బయటకు వచ్చింది.
ముష్ణన్దృష్టీః క్షత్రియాణాం మధ్యాహ్న ఇవ భాస్కరః। తతశ్చక్షుర్విహీనాస్తే గిరిదుర్గేషు బభ్రముః
ఆ బిడ్డ మధ్యాహ్న సూర్యుడిలా క్షత్రియుల చూపును హరించేశాడు. చూపు కోల్పోయిన వారు ఆ కొండ దుర్గాలలో తారుమారు అయ్యారు.
తతస్తే మోఘసఙ్కల్పా భయార్తాః క్షత్రియాః పునః। బ్రాహ్మణీం శరమం జగ్ముర్దృష్ట్యర్థం తామనిన్దితామ్
తమ ప్రయత్నాలు వృథా అయ్యి, భయంతో ఉన్న ఆ క్షత్రియులు మళ్లీ ఆ నిర్దోష బ్రాహ్మణిని దగ్గరికి వచ్చి చూపు తిరిగి ఇవ్వమని వేడుకున్నారు.
ఊచుశ్చైనాం మహాభాగాం క్షత్రియాస్తే విచేతసః। జ్యోతిఃప్రహీణా దుఃఖార్తాః శాన్తార్చిష ఇవాగ్నయః
ఆ క్షత్రియులు, చూపు లేక మౌనంగా, ఆ మహాభాగ బ్రాహ్మణితో ఇలా అన్నారు: మేము వెలుతురు కోల్పోయి బాధపడుతున్న అగ్నిలా ఉన్నాము.
భగవత్యాః ప్రసాదేన గచ్ఛేత్క్షత్రమనామయమ్। ఉపారమ్య చ గచ్ఛేమ సహితాః పాపకర్మణః
భగవతీ, మీ దయ వల్ల క్షత్రియులు మళ్లీ క్షేమంగా ఉండాలి. మేము పాపకార్యాలు మానేసి అందరం కలిసి వెళ్లగలగాలి.
సపుత్రా త్వం ప్రసాదం నః కర్తుమర్హసి శోభనే। పునర్దృష్టిప్రదానేన రాజ్ఞః సంత్రాతుమర్హసి
మీ కుమారుడితో కలిసి మాకు దయ చూపాలి, ఓ శోభనా! మాకు మళ్లీ చూపును ప్రసాదించి, రాజులను రక్షించాలి.
గన్ధర్వ ఉవాచ
గంధర్వుడు ఇలా చెప్పాడు—
తేన చక్షూంషి వస్తాతా వ్యక్తం కోపాన్మహాత్మనా। స్మరతా నిహతాన్బన్ధూనాదత్తాని న సంశయః
మీరు చూపు కోల్పోవడం ఆ మహాత్ముడు కోపంతో, తన బంధువులు హతమయ్యారని గుర్తుచేసుకుని చేసిన పని అనేది స్పష్టంగా తెలుస్తోంది. ఇందులో సందేహం లేదు.
గర్భానపి యదా యూయం భృగూణాం ఘ్నత పుత్రకాః। తదాయమూరుణా గర్భో మయా వర్షశతం ధృతః
మీరు, రాజకుమారులూ, భృగువంశపు గర్భస్థులను కూడా హతమార్చినప్పుడు, నేను ఈ బిడ్డను నా తొడలో వంద సంవత్సరాలు దాచుకున్నాను.
షడఙ్గశ్చాఖిలో వేద ఇమం గర్భస్థమేవ హ। వివేశ భృగువంశస్య భూయః ప్రియచికీర్షయా
వేదం మొత్తం, ఆరు అంగాలతో కూడి, భృగువంశానికి మేలు జరగాలని ఆ గర్భంలోనే ఈ బిడ్డలో ప్రవేశించింది.
సోఽయం పితృవధాద్వ్యక్తం క్రోధాద్వో హన్తుమిచ్ఛతి। తేజసా తస్య దివ్యేన చక్షూంషి ముషితాని వః
తన తండ్రి వంశాన్ని సంహరించారని కోపంతో, అతడు మిమ్మల్ని నాశనం చేయాలని తలచాడు. అతని దివ్య తేజంతో మీ చూపు పోయింది.
తమేవ యూయం యాచధ్వమౌర్వం మమ సుతోత్తమమ్। అయం వః ప్రణిపాతేన తుష్టో దృష్టీః ప్రదాస్యతి
మీరు నా గొప్ప కుమారుడు ఔర్వుడిని ఆశ్రయించండి. మీరు నమస్కరిస్తే అతడు సంతోషించి మళ్లీ చూపు ప్రసాదిస్తాడు.
ఏవముక్తాస్తతః సర్వే రాజానస్తే తమూరుజమ్। ఊచుః ప్రసీదేతి తదా ప్రసాదం చ చకార సః
అలా చెప్పగానే, అందరు రాజులు ఔర్వుడిని ఆశ్రయించి క్షమించమని ప్రార్థించారు. అప్పుడు అతడు వారికి దయ చూపించాడు.
అనేనైవ చ విఖ్యాతో నామ్నా లోకేషు సత్తమః। స ఔర్వ ఇతి విప్రర్షిరూరుం భిత్త్వా వ్యజాయత
ఈ పేరుతోనే అతడు లోకాల్లో ప్రసిద్ధి చెందాడు. తొడను చీల్చుకొని జన్మించిన ఔర్వుడు అనే మహర్షి అలా పుట్టాడు.
చక్షూంషి ప్రతిలభ్యాథ ప్రతిజగ్ముస్తతో నృపాః। భార్గవస్తు మునిర్మేనే సర్వలోకపరాభవమ్
రాజులు మళ్లీ చూపు పొందిన తర్వాత అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయారు. కానీ భృగువంశానికి చెందిన ముని, ఇది అన్ని లోకాల పరాభవంగా భావించాడు.
స చక్రే తాత లోకానాం వినాశాయ మతిం తదా। సర్వేషామేవ కార్త్స్న్యేన మనః ప్రవణమాత్మనః
ఆ సమయంలో, ప్రియమైనవాడా, అతడు లోకాల నాశనానికి తన మనసును పూర్తిగా అర్పించి, దాన్ని సాధించాలనే సంకల్పం చేసుకున్నాడు.
ఇచ్ఛన్నపచితిం కర్తుం భృగూణాం భృగునన్దనః। సర్వలోకవినాశాయ తపసా సహతైధితః
భృగువంశానికి ప్రతిష్ట అయిన వాడు, భృగువులకు ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలని ఆశించి, తపస్సుతో మండిపడి, అన్ని లోకాల నాశనానికి సిద్ధమయ్యాడు.
తాపయామాస తాఁల్లోకాన్సదేవాసురమానుషాన్। తపసోగ్రేణ మహతా నన్దయిష్యన్పితామహాన్
తన పితామహులను సంతోషపెట్టాలని కోరుకుని, దేవతలు, అసురులు, మనుష్యులతో కూడిన ఆ లోకాలన్నిటినీ ఘోరమైన తపస్సుతో బాధించసాగాడు.
తతస్తం పితరస్తాత విజ్ఞాయ కులనన్దనమ్। పితృలోకాదుపాగమ్య సర్వ ఊచురిదం వచః
ఆ సమయంలో, ప్రియమైనవాడా, అతని పితృదేవతలు తన వంశజుడిని గుర్తించి, పితృలోకంనుంచి వచ్చి అందరూ ఇలా అన్నారు.
ఔర్వ దృష్టః ప్రభావస్తే తపసోగ్రస్య పుత్రక। ప్రసాదం కురు లోకానాం నియచ్ఛ క్రోధమాత్మనః
ఔర్వా, నీ తపస్సు వల్ల కలిగిన మహత్తును మేము చూశాము. లోకాలపై దయ చూపి, నీ కోపాన్ని అదుపులో పెట్టు.
నానీశైర్హి తదా తాత భృగుభిర్భావితాత్మభిః। వధో హ్యుపేక్షితః సర్వైః క్షత్రియాణాం విహింసతామ్
ఆ సమయంలో, ప్రియమైనవాడా, భృగువులు పవిత్రమైన మనస్సుతో ఉన్నా, ఆ హింసను ఆపలేకపోయారు. క్షత్రియుల చేత హింసను అందరూ సహించాల్సి వచ్చింది.
ఆయుషా విప్రకృష్టేన యదా నః ఖేద ఆవిశత్। తదాఽస్మాభిర్వధస్తాత క్షత్రియైరీప్సితః స్వయమ్
బహుకాలం జీవించడంతో మాకు అలసట వచ్చేసరికి, ప్రియమైనవాడా, మనమే క్షత్రియుల చేతిలో మరణించాలనుకున్నాము.
నిఖాతం యచ్చ వై విత్తం కేనచిద్గృగువేశ్మని। వైరాయైవ తదా న్యస్తం క్షత్రియాన్కోపయిష్ణుభిః
ఎవరైనా భృగువుల ఇంట్లో దాచిన ధనం, క్షత్రియులను కోపగించేందుకు, శత్రుత్వం పెంచేందుకు మాత్రమే ఉంచబడింది.
కిం హి విత్తేన నః కార్యం స్వర్గేప్సూనాం ద్విజోత్తమ। యదస్మాకం ధనాధ్యక్షః ప్రభూతం ధనమాహరత్
మేము స్వర్గాన్ని కోరుతున్నప్పుడు, ధనం మాకు ఏమి ఉపయోగం? ధనాధికారి మాకు ఇప్పటికే అపారమైన సంపదను ఇచ్చాడు.