హంభాయమానా కల్యాణీ వసిష్ఠస్యాథ నన్దినీ। ఆగమ్యాభిముఖీ పార్థ తస్థౌ భగవదున్ముఖీ
వసిష్ఠుని నందినీ అనే మంగళకరమైన ఆవు గొంతెత్తి మేకలు వేస్తూ, పరమపూజ్యుడైన వసిష్ఠుని ఎదుటకు వచ్చి నిలిచింది, ఓ పార్థ!
శృణోమి తే రవం భద్రే వినదన్త్యాః పునః పునః
ఓ మంగళకరమైనవాడా, నీవు మళ్లీ మళ్లీ మేకలు వేస్తూ అరుస్తున్నదాన్ని నేను వింటున్నాను.
హ్రియసే త్వం బలాద్భద్రే విశ్వామిత్రేణ నన్దిని। కిం కర్తవ్యం మయా తత్ర క్షమావాన్బ్రాహ్మణో హ్యహమ్
ఓ మంగళకరమైన నందినీ, నిన్ను విశ్వామిత్రుడు బలవంతంగా తీసుకెళ్తున్నాడు. ఈ విషయంలో నేను ఏమి చేయాలి? నేను ఓ బ్రాహ్మణుడిని, సహనమే నా ధర్మం.
సా భయాన్నన్దినీ తేషాం బలానాం భరతర్షభ। విశ్వామిత్రభయోద్విగ్నా వసిష్ఠం సముపాగమత్
ఓ భరతవంశశిఖామణీ, విశ్వామిత్రుని భయంతో కలవరపడిన నందినీ, ఆ బలవంతుల భయంతో వసిష్ఠుని దగ్గరకు వచ్చింది.
కశాగ్రదణ్డాభిహతాం క్రోశన్తీం మామనాథవత్। విశ్వామిత్రబలైర్ఘోరైర్భగవన్ కిముపేక్షసే
కశాలు, కర్రలతో కొట్టించబడుతూ, అనాథలా ఏడుస్తూ, విశ్వామిత్రుని భయంకరమైన బలగాల చేత బాధపడుతున్న నన్ను, ఓ భగవంతుడా, నీవు ఎందుకు సహిస్తున్నావు?
ఏవం తస్యాం తదా పార్థ ధర్షితాయాం మహామునిః। న చుక్షుభే తదా ధైర్యాన్న చచాల ధృతవ్రతః
ఆమెను అలా అవమానించగా కూడా, ఓ పార్థ, ఆ మహర్షి తన ధైర్యంతో కదలలేదు, తన వ్రతాన్ని విడిచిపెట్టలేదు.
క్షత్రియాణాం బలం తేజో బ్రాహ్మణానాం క్షమా బలమ్। క్షమా మాం భజతే యస్మాద్గమ్యతాం యది రోచతే
క్షత్రియులకు బలం, తేజస్సే ఆయుధం; బ్రాహ్మణులకు సహనే బలం. నాకు సహనే ఆధారం, నీవు ఇష్టమైతే వెళ్ళిపో.
కిం ను త్యక్తాఽస్మి భగవన్యదేవం త్వం ప్రభాషసే। అత్యక్తాఽహం త్వయా బ్రహ్మన్నేతుం శక్యా న వై బలాత్
ఓ భగవంతుడా, నీవు ఇలా మాట్లాడటం వల్ల నేను వదిలిపెట్టబడ్డానా? బ్రాహ్మణుడా, నీవు నన్ను వదలలేదు, నన్ను బలవంతంగా ఎవరూ తీసుకెళ్లలేరు.
న త్వాం త్యజామి కల్యాణి స్థీయతాం యది శక్యతే। దృఢేన దామ్నా బద్ధ్వైష వత్సస్తే హియతే బలాత్
ఓ మంగళకరమైనవాడా, నేను నిన్ను వదలడం లేదు; నీవు శక్తి ఉంటే ఇక్కడే ఉండు. నీ కునికూడా బలవంతంగా బలమైన తాడుతో కట్టేసి తీసుకెళ్తున్నారు.
స్థీయతామితి తచ్ఛ్రుత్వా వసిష్ఠస్య పయస్వినీ। ఊర్ధ్వాఞ్చితశిరోగ్రీవా ప్రబభౌ రౌద్రదర్శనా
వసిష్ఠుడు 'ఇక్కడే ఉండు' అని చెప్పిన మాట విని, పాలు పుష్కలంగా ఉన్న ఆ ఆవు తల నెత్తినెత్తి, మెడ నెట్టి, భయంకరంగా మెరిసిపోయింది.
క్రోధరక్తేక్షణా సా గౌర్హంభారవఘనస్వనా। విశ్వామిత్రస్య తత్సైన్యం వ్యద్రావయత సర్వశః
కోపంతో కళ్లలో రక్తం మరిగిన ఆ ఆవు, గంభీరమైన మేకతో, విశ్వామిత్రుని సైన్యాన్ని అంతటిని చెదరగొట్టింది.
కశాగ్రదణ్డాభిహతా కాల్యమానా తతస్తతః। క్రోధరక్తేక్షణా క్రోధం భూయ ఏవ సమాదదే
కశాలు, కర్రలతో కొట్టించబడుతూ, ఇక్కడ అక్కడ బాధపడుతూ, కోపంతో కళ్లలో రక్తం మరిగి, మరింత కోపంతో ఉప్పొంగింది.
ఆదిత్య ఇవ మధ్యాహ్నే క్రోధదీప్తవపుర్బభౌ। అఙ్గారవర్షం ముఞ్చన్తీ ముహుర్వాలధితో మహత్
మధ్యాహ్నపు సూర్యుడిలా కోపంతో ప్రకాశిస్తూ, తన తోకతో మళ్లీ మళ్లీ అగ్నికణాల వర్షాన్ని వదిలింది.
అసృజత్పహ్లవాన్పుచ్ఛాత్ప్రస్రవాద్ద్రావిడాఞ్ఛకాన్। యోనిదేశాచ్చ యవానాఞ్శకృతః శబరాన్బహూన్
ఆమె తన తోక నుండి పహ్లవులను, విసర్జన నుండి ద్రావిడులు, శకులను, గర్భ భాగం నుండి యవనులు, శబరులను అనేకమందిని సృష్టించింది.
మూత్రతశ్చాసృజత్కాంశ్చిచ్ఛబరాంశ్చైవ పార్శ్వతః। పౌణ్డ్రాన్కిరాతాన్యవనాన్సింహలాన్బర్బరాన్ఖసాన్
మూత్రం నుండి కొంతమంది శబరులను, ప్రక్కల నుండి పొండ్రులు, కిరాతులు, యవనులు, సింహళులు, బర్బరులు, ఖసులను సృష్టించింది.
చిబుకాంశ్చ పులిన్దాంశ్చ చీనాన్హూణాన్సకేరలాన్। ససర్జ ఫేనతః సా గౌర్మ్లేచ్ఛాన్బహువిధానపి
నురుగు నుండి చిబుకులు, పులిందులు, చీనులు, హూణులు, కేరళులు, ఇంకా ఎన్నో విధాల మ్లేచ్ఛులను ఆ ఆవు సృష్టించింది.
తైర్విసృష్టైర్మహాసైన్యైర్నానామ్లేచ్ఛగణైస్తదా। నానావరణసంఛన్నైర్నానాయుధధరైస్తథా
ఆమె సృష్టించిన ఆ మహాసైన్యాలు, అనేక మ్లేచ్ఛ గణాలతో, వివిధ రకాల కవచాలు ధరించి, విభిన్న ఆయుధాలతో సిద్ధంగా నిలిచాయి.
అవాకీర్యత సంరబ్ధైర్విశ్వామిత్రస్య పశ్యతః। ఏకైకశ్చ తదా యోధః పఞ్చభిః సప్తభిర్వృతః
వారు కోపంతో ఉప్పొంగి, విశ్వామిత్రుడు చూస్తుండగానే అతని సైన్యాన్ని చుట్టుముట్టారు; ఒక్కో యోధుడు ఐదుగురు లేదా ఏడుగురి తోడుగా ఉండేవారు.
అస్త్రవర్షేణ మహతా వధ్యమానం బలం తదా। ప్రభగ్నం సర్వతస్త్రస్తం విశ్వామిత్రస్య పశ్యతః
ఆ సమయంలో, విశ్వామిత్రుని కళ్ల ముందు, ఆయుధాల వర్షం వల్ల ఆ మహా సైన్యం చిందుచిందుగా విడిపోయి, భయంతో అన్ని దిశలకూ పారిపోయింది.
తస్య తచ్చతురఙ్గం వై బలం పరమదుఃసహమ్। ప్రభగ్నం సర్వతో ఘోరం పయస్విన్యా వినిర్జితమ్
అతని నాలుగు రకాల సైన్యం, ఎదుర్కొనడం చాలా కష్టమైనదిగా ఉండగా, ఆ కామధేను వల్ల అన్ని వైపులా చీలిపోయి, భయంకరంగా ఓడిపోయింది.
న చ ప్రాణైర్వియుజ్యన్తే కేచిత్తత్రాస్య సైనికాః। విశ్వామిత్రస్య సంక్రుద్ధైర్వాసిష్ఠైర్భరతర్షభ
అక్కడ విశ్వామిత్రుని సైనికుల్లో ఎవ్వరూ ప్రాణాలు కోల్పోలేదు, ఎందుకంటే వసిష్ఠుని కోపంతో ఉన్న కుమారులు వారిని అదుపులో ఉంచారు.
సా గౌస్తత్సకలం సైన్యం కాలయామాస దూరతః। విశ్వామిత్రస్య తత్సైన్యం కాల్యమానం త్రియోజనమ్
ఆ ఆవు విశ్వామిత్రుని మొత్తం సైన్యాన్ని చాలా దూరానికి తరిమేసింది; ఆ సైన్యం మూడు యోజనాల దూరం వరకు చెల్లాచెదురైంది.
క్రోశమానం భయోద్విగ్నం త్రాతారం నాధ్యగచ్ఛత। `విశ్వామిత్రస్తతో దృష్ట్వా క్రోధావిష్టః స రోదసీ
భయంతో అరుస్తూ, ఆ సైనికులు ఎవ్వరినీ రక్షకుడిగా కనుగొనలేకపోయారు; ఇది చూసి విశ్వామిత్రుడు భయంకరమైన కోపంతో భూమి, ఆకాశాన్ని నింపాడు.
వవర్ష శరవర్షాణి వసిష్ఠే మునిసత్తమే। ఘోరరూపాంశ్చ నారాచాన్క్షురాన్భల్లాన్మహామునిః
ఆ మహర్షి కోపంతో వసిష్ఠ మహర్షిపై బాణాల వర్షాన్ని కురిపించాడు; భయంకరమైన నారాచాలు, కత్తిపొడులు, విశాలమైన బాణాలను వదిలాడు.
విశ్వామిత్రప్రయుక్తాంస్తాన్వైణవేన వ్యమోచయత్। వసిష్ఠస్య తదా దృష్ట్వా కర్మకౌశలమాహవే
విశ్వామిత్రుడు ప్రయోగించిన ఆయుధాలను వసిష్ఠుడు వైణవాస్త్రంతో ఎదుర్కొన్నాడు; అప్పుడు యుద్ధంలో వసిష్ఠుని నైపుణ్యాన్ని చూసారు.
విశ్వామిత్రోఽపి కోపేన భూయః శత్రునిపాతనః। దివ్యాస్త్రవర్షం తస్మై స ప్రాహిణోన్మునయే రుషా
విశ్వామిత్రుడు మరింత కోపంతో శత్రువును సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో, మళ్లీ ఆ మహర్షిపై దివ్యాస్త్రాల వర్షాన్ని వదిలాడు.
ఆగ్నేయం వారుణం చైన్ద్రం యామ్యం వాయవ్యమేవ చ। విససర్జ మహాభాగే వసిష్ఠే బ్రహ్మణః సుతే
అగ్ని, వరుణ, ఇంద్ర, యమ, వాయువు ఆయుధాలను, బ్రహ్ముని కుమారుడైన వసిష్ఠునిపై వదిలాడు.
అస్త్రాణి సర్వతో జ్వాలాం విసృజన్తి ప్రపేదిరే। యుగాన్తసమయే ఘోరాః పతఙ్గస్యేవ రశ్మయః
ఆ ఆయుధాలు అన్ని వైపులా అగ్నికిరణాలను వెదజల్లుతూ, యుగాంత సమయంలో సూర్యకిరణాల్లా భయంకరంగా దూసుకొచ్చాయి.
వసిష్ఠోఽపి మహాతేజా బ్రహ్మశక్తిప్రయుక్తయా। యష్ట్యా నివారయామాస సర్వాణ్యస్త్రాణి స స్మయన్
అప్పుడు మహాతేజస్సుతో ఉన్న వసిష్ఠుడు, చిరునవ్వుతో, బ్రహ్మశక్తి కలిగిన దండంతో ఆ ఆయుధాలను అన్నింటినీ నిలిపేశాడు.
తతస్తే భస్మసాద్భూతాః పతన్తి స్మ మహీతలే। అపోహ్య దివ్యాన్యస్త్రాణి వసిష్ఠో వాక్యమబ్రవీత్
ఆ తర్వాత ఆ దివ్యాస్త్రాలు అన్నీ బూడిదై భూమిపై పడిపోయాయి; ఆ దివ్యాయుధాలను తొలగించిన వసిష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు: