సామాత్యః సబలశ్చైవ తుతోష స భృశం తదా। షడున్నతాం సుపార్శ్వోరుం పృథుపఞ్చసమావృతామ్
అతని మంత్రులు, సైన్యంతో కలసి ఆ రాజు ఎంతో సంతోషించాడు. ఆ గోవును ఎత్తుగా, విస్తారమైన పక్కలతో, ఐదుగురు పరిచారకులతో కూడినదిగా చూశాడు.
మణ్డూకనేత్రాం స్వాకారాం పీనోధసమనిన్దితామ్। సువాలఘిం శఙ్కుకర్ణాం చారుశృఙ్గాం మనోరమామ్
ఆమెకు బొద్దుగా ఉన్న కళ్ళు, తనకు తానే తగిన ఆకృతి, గట్టి శరీరం, మెరుపైన వెంట్రుకలు, శంఖాకారమైన చెవులు, అందమైన కొమ్ములు, ఆకర్షణీయమైన రూపం ఉన్నాయి.
పుష్టాయతశిరోగ్రీవాం విస్మితః సోఽభివీక్ష్యతామ్। అభినన్ద్య స తాం రాజా నన్దినీం గాధినన్దనః
బలమైన తల, మెడతో బాగా పోషణ పొందిన ఆ గోవును ఆశ్చర్యంతో రాజు చూశాడు. గాధిపుత్రుడైన ఆ రాజు ఆనందంగా నందినిని అభినందించాడు.
అబ్రవీచ్చ భృశం తుష్టః స రాజా తమృషిం తదా। అర్బుదేన గవాం బ్రహ్మన్మమ రాజ్యేన వా పునః
అప్పుడు రాజు ఎంతో సంతోషంతో ఆ ఋషిని ఇలా అడిగాడు: 'ఓ బ్రాహ్మణా! కోటి గోవులు ఇవ్వగానీ, లేక నా రాజ్యాన్ని ఇవ్వగానీ నందినిని నాకు ఇవ్వు.'
నన్దినీం సంప్రయచ్ఛస్వ భుఙ్క్ష్వ రాజ్యం మహామునే
ఓ మహామునీ! నందినిని నాకు ఇచ్చి, నువ్వు రాజ్యాన్ని అనుభవించు.
రత్నం హి భగవన్నేతద్రత్నహారీ చ పార్థివః।' క్షత్రియోఽహం భవాన్విప్రస్తపఃస్వాధ్యాయసాధనః
ఎందుకంటే, భగవంతుడా! అది ఒక రత్నం, రాజు రత్నాలను తీసుకునే వాడు. నేను క్షత్రియుడిని, మీరు తపస్సు, విద్యాభ్యాసంలో నిమగ్నమైన బ్రాహ్మణుడు.
బ్రాహ్ణేషు కుతో వీర్యం ప్రశాన్తేషు ధృతాత్మసు। అర్బుదేన గవాం యస్త్వం న దదాసి మమేప్సితమ్
బ్రాహ్మణులకు శాంతంగా, నియమంగా ఉండే వారికి శక్తి ఎలా ఉంటుంది? నేను కోటి గోవులు ఇస్తానన్నా, మీరు నాకు కావలసినదాన్ని ఇవ్వడం లేదు.
స్వధర్మం న ప్రహాస్యామి నేష్యామి చ బలేన గామ్
నేను నా ధర్మాన్ని వదిలిపెట్టను, గోవును బలవంతంగా తీసుకోను కూడా.
యథేచ్ఛసి తథా క్షిప్రం కురు మా త్వం విచారయ
నీకు నచ్చినట్లు త్వరగా చేయి, ఆలస్యం చేయకూ.
హంసచన్ద్రప్రతీకాశాం నన్దినీం తాం జహార గామ్। `సా తదా హ్రియమాణా చ విశ్వామిత్రబలైర్బలాత్।' కశాదణ్డప్రణుదితా కాల్యమానా ఇతస్తతః
హంస, చంద్రుని వంటి కాంతితో ఉన్న నందినిని, విశ్వామిత్రుని సైనికులు బలవంతంగా పట్టుకుని తీసుకెళ్లారు. ఆమెను లాగుతూ కొరడాలతో, కర్రలతో కొడుతూ, అటూ ఇటూ తోసుకుంటూ వెళ్లారు.
హంభాయమానా కల్యాణీ వసిష్ఠస్యాథ నన్దినీ। ఆగమ్యాభిముఖీ పార్థ తస్థౌ భగవదున్ముఖీ
వసిష్ఠుని నందినీ అనే మంగళకరమైన ఆవు గొంతెత్తి మేకలు వేస్తూ, పరమపూజ్యుడైన వసిష్ఠుని ఎదుటకు వచ్చి నిలిచింది, ఓ పార్థ!
శృణోమి తే రవం భద్రే వినదన్త్యాః పునః పునః
ఓ మంగళకరమైనవాడా, నీవు మళ్లీ మళ్లీ మేకలు వేస్తూ అరుస్తున్నదాన్ని నేను వింటున్నాను.
హ్రియసే త్వం బలాద్భద్రే విశ్వామిత్రేణ నన్దిని। కిం కర్తవ్యం మయా తత్ర క్షమావాన్బ్రాహ్మణో హ్యహమ్
ఓ మంగళకరమైన నందినీ, నిన్ను విశ్వామిత్రుడు బలవంతంగా తీసుకెళ్తున్నాడు. ఈ విషయంలో నేను ఏమి చేయాలి? నేను ఓ బ్రాహ్మణుడిని, సహనమే నా ధర్మం.
సా భయాన్నన్దినీ తేషాం బలానాం భరతర్షభ। విశ్వామిత్రభయోద్విగ్నా వసిష్ఠం సముపాగమత్
ఓ భరతవంశశిఖామణీ, విశ్వామిత్రుని భయంతో కలవరపడిన నందినీ, ఆ బలవంతుల భయంతో వసిష్ఠుని దగ్గరకు వచ్చింది.
కశాగ్రదణ్డాభిహతాం క్రోశన్తీం మామనాథవత్। విశ్వామిత్రబలైర్ఘోరైర్భగవన్ కిముపేక్షసే
కశాలు, కర్రలతో కొట్టించబడుతూ, అనాథలా ఏడుస్తూ, విశ్వామిత్రుని భయంకరమైన బలగాల చేత బాధపడుతున్న నన్ను, ఓ భగవంతుడా, నీవు ఎందుకు సహిస్తున్నావు?
ఏవం తస్యాం తదా పార్థ ధర్షితాయాం మహామునిః। న చుక్షుభే తదా ధైర్యాన్న చచాల ధృతవ్రతః
ఆమెను అలా అవమానించగా కూడా, ఓ పార్థ, ఆ మహర్షి తన ధైర్యంతో కదలలేదు, తన వ్రతాన్ని విడిచిపెట్టలేదు.
క్షత్రియాణాం బలం తేజో బ్రాహ్మణానాం క్షమా బలమ్। క్షమా మాం భజతే యస్మాద్గమ్యతాం యది రోచతే
క్షత్రియులకు బలం, తేజస్సే ఆయుధం; బ్రాహ్మణులకు సహనే బలం. నాకు సహనే ఆధారం, నీవు ఇష్టమైతే వెళ్ళిపో.
కిం ను త్యక్తాఽస్మి భగవన్యదేవం త్వం ప్రభాషసే। అత్యక్తాఽహం త్వయా బ్రహ్మన్నేతుం శక్యా న వై బలాత్
ఓ భగవంతుడా, నీవు ఇలా మాట్లాడటం వల్ల నేను వదిలిపెట్టబడ్డానా? బ్రాహ్మణుడా, నీవు నన్ను వదలలేదు, నన్ను బలవంతంగా ఎవరూ తీసుకెళ్లలేరు.
న త్వాం త్యజామి కల్యాణి స్థీయతాం యది శక్యతే। దృఢేన దామ్నా బద్ధ్వైష వత్సస్తే హియతే బలాత్
ఓ మంగళకరమైనవాడా, నేను నిన్ను వదలడం లేదు; నీవు శక్తి ఉంటే ఇక్కడే ఉండు. నీ కునికూడా బలవంతంగా బలమైన తాడుతో కట్టేసి తీసుకెళ్తున్నారు.
స్థీయతామితి తచ్ఛ్రుత్వా వసిష్ఠస్య పయస్వినీ। ఊర్ధ్వాఞ్చితశిరోగ్రీవా ప్రబభౌ రౌద్రదర్శనా
వసిష్ఠుడు 'ఇక్కడే ఉండు' అని చెప్పిన మాట విని, పాలు పుష్కలంగా ఉన్న ఆ ఆవు తల నెత్తినెత్తి, మెడ నెట్టి, భయంకరంగా మెరిసిపోయింది.
క్రోధరక్తేక్షణా సా గౌర్హంభారవఘనస్వనా। విశ్వామిత్రస్య తత్సైన్యం వ్యద్రావయత సర్వశః
కోపంతో కళ్లలో రక్తం మరిగిన ఆ ఆవు, గంభీరమైన మేకతో, విశ్వామిత్రుని సైన్యాన్ని అంతటిని చెదరగొట్టింది.
కశాగ్రదణ్డాభిహతా కాల్యమానా తతస్తతః। క్రోధరక్తేక్షణా క్రోధం భూయ ఏవ సమాదదే
కశాలు, కర్రలతో కొట్టించబడుతూ, ఇక్కడ అక్కడ బాధపడుతూ, కోపంతో కళ్లలో రక్తం మరిగి, మరింత కోపంతో ఉప్పొంగింది.
ఆదిత్య ఇవ మధ్యాహ్నే క్రోధదీప్తవపుర్బభౌ। అఙ్గారవర్షం ముఞ్చన్తీ ముహుర్వాలధితో మహత్
మధ్యాహ్నపు సూర్యుడిలా కోపంతో ప్రకాశిస్తూ, తన తోకతో మళ్లీ మళ్లీ అగ్నికణాల వర్షాన్ని వదిలింది.
అసృజత్పహ్లవాన్పుచ్ఛాత్ప్రస్రవాద్ద్రావిడాఞ్ఛకాన్। యోనిదేశాచ్చ యవానాఞ్శకృతః శబరాన్బహూన్
ఆమె తన తోక నుండి పహ్లవులను, విసర్జన నుండి ద్రావిడులు, శకులను, గర్భ భాగం నుండి యవనులు, శబరులను అనేకమందిని సృష్టించింది.
మూత్రతశ్చాసృజత్కాంశ్చిచ్ఛబరాంశ్చైవ పార్శ్వతః। పౌణ్డ్రాన్కిరాతాన్యవనాన్సింహలాన్బర్బరాన్ఖసాన్
మూత్రం నుండి కొంతమంది శబరులను, ప్రక్కల నుండి పొండ్రులు, కిరాతులు, యవనులు, సింహళులు, బర్బరులు, ఖసులను సృష్టించింది.
చిబుకాంశ్చ పులిన్దాంశ్చ చీనాన్హూణాన్సకేరలాన్। ససర్జ ఫేనతః సా గౌర్మ్లేచ్ఛాన్బహువిధానపి
నురుగు నుండి చిబుకులు, పులిందులు, చీనులు, హూణులు, కేరళులు, ఇంకా ఎన్నో విధాల మ్లేచ్ఛులను ఆ ఆవు సృష్టించింది.
తైర్విసృష్టైర్మహాసైన్యైర్నానామ్లేచ్ఛగణైస్తదా। నానావరణసంఛన్నైర్నానాయుధధరైస్తథా
ఆమె సృష్టించిన ఆ మహాసైన్యాలు, అనేక మ్లేచ్ఛ గణాలతో, వివిధ రకాల కవచాలు ధరించి, విభిన్న ఆయుధాలతో సిద్ధంగా నిలిచాయి.
అవాకీర్యత సంరబ్ధైర్విశ్వామిత్రస్య పశ్యతః। ఏకైకశ్చ తదా యోధః పఞ్చభిః సప్తభిర్వృతః
వారు కోపంతో ఉప్పొంగి, విశ్వామిత్రుడు చూస్తుండగానే అతని సైన్యాన్ని చుట్టుముట్టారు; ఒక్కో యోధుడు ఐదుగురు లేదా ఏడుగురి తోడుగా ఉండేవారు.
అస్త్రవర్షేణ మహతా వధ్యమానం బలం తదా। ప్రభగ్నం సర్వతస్త్రస్తం విశ్వామిత్రస్య పశ్యతః
ఆ సమయంలో, విశ్వామిత్రుని కళ్ల ముందు, ఆయుధాల వర్షం వల్ల ఆ మహా సైన్యం చిందుచిందుగా విడిపోయి, భయంతో అన్ని దిశలకూ పారిపోయింది.
తస్య తచ్చతురఙ్గం వై బలం పరమదుఃసహమ్। ప్రభగ్నం సర్వతో ఘోరం పయస్విన్యా వినిర్జితమ్
అతని నాలుగు రకాల సైన్యం, ఎదుర్కొనడం చాలా కష్టమైనదిగా ఉండగా, ఆ కామధేను వల్ల అన్ని వైపులా చీలిపోయి, భయంకరంగా ఓడిపోయింది.