స కదాచిదథో రాజా శ్రీమానమితవిక్రమః। చచార మృగయాం పార్థ పర్వతోపవనే కిల
ఓ పార్థా, ఒకసారి ఆ మహిమగల, ఎవ్వరూ ఓడించలేని రాజు కొండల అడవి అంచున వేటకు వెళ్లాడు.
చరతో మృగయాం తస్య క్షుత్పిపాసాసమన్వితః। మమార రాజ్ఞః కౌన్తేయ గిరావప్రతిమో హయః
వేటలో ఉండగా, ఆకలి దప్పులతో బాధపడుతున్న ఆ రాజు గుర్రం, ఓ కౌంతేయా, ఆ కొండపై మరణించింది.
స మృతాశ్వశ్చరన్పార్థ పద్భ్యామేవ గిరౌ నృపః। దదర్శాసదృశీం లోకే కన్యామాయతలోచనామ్
ఆ గుర్రం చనిపోయిన తర్వాత, రాజు పాదాల మీదనే కొండపై తిరుగుతూ, లోకంలో ఎవరికీ సాటి లేని, పెద్ద పెద్ద కళ్లుగల ఒక యువతిని చూశాడు.
స ఏవ ఏకామాసాద్య కన్యాం పరబలార్దనః। తస్థౌ నృపతిశార్దూలః పశ్యన్నవిచలేక్షణః
ఆ శత్రు సంహారకుడు, రాజులలో సింహుడు, ఆ యువతిని ఒంటరిగా చూచి, కళ్ళు ఎక్కడా తిప్పకుండా ఆమెను చూస్తూ నిలిచిపోయాడు.
స హి తాం తర్కయామాస రూపతో నృపతిః శ్రియమ్। పునః సంతర్కయామాస రవేర్భ్రష్టామివ ప్రభామ్
ఆ రాజు ఆమె అందాన్ని చూసి, ఇదే లక్ష్మి అనుకున్నాడు; మళ్లీ, ఇది సూర్యుని నుండి జారిపోయిన కాంతిలా ఉందని భావించాడు.
వపుషా వర్చసా చైవ శిఖామివ విభావసోః। ప్రసన్నత్వేన కాన్త్యా చ చన్ద్రరేఖామివామలామ్
ఆమె రూపంలో, ప్రకాశంలో అగ్నిశిఖ వలె; ప్రశాంతతలో, మెరుపులో కలుషరహిత చంద్రరేఖ వలె కనిపించింది.
గిరిపృష్ఠే తు సా యస్మిన్స్థితా స్వసితలోచనా। విభ్రాజమానా శుశుభే ప్రతిమేవ హిరణ్మయీ
ఆ పెద్ద కళ్లుగల యువతి కొండపై నిలబడి, బంగారు విగ్రహంలా మెరిసిపోతూ కనిపించింది.
తస్యా రూపేణ స గిరిర్వేషేణ చ విశేషతః। ససవృక్షక్షుపలతో హిరణ్మయ ఇవాభవత్
ఆమె అందంతో, ముఖ్యంగా ఆమె వస్త్రధారణతో, ఆ కొండ మొత్తం చెట్లు, లతలు, మొక్కలతో కూడి బంగారంలా కనిపించింది.
అవమేనే చ తాం దృష్ట్వా సర్వలోకేషు యోషితః। అవాప్తం చాత్మనో మేనే స రాజా చక్షుషః ఫలం
ఆమెను చూసి, రాజు లోకంలోని అన్ని స్త్రీలను లెక్కచేయలేదు; తన కళ్లకు నిజమైన ఫలితం దొరికిందని అనుకున్నాడు.
జన్మప్రభృతి యత్కిచింద్దృష్టవాన్స మహీపతిః। రూపం న సదృశం తస్యాస్తర్కయామాస కించన
తన జననం నుండి ఇప్పటివరకు రాజు చూసిన ఏ రూపం కూడా ఆమెకు సమానంగా లేదని తలంచాడు.
తయా బద్ధమనశ్చక్షుః పాశైర్గుణమయైస్తదా। న చచాల తతో దేశాద్బుబుధే న చ కించన
ఆమె గుణాల బంధనంతో రాజు మనసూ, కళ్లూ ఆమెపై నిలిచిపోయాయి; అక్కడినుంచి కదలలేదు, ఇంకేమీ గుర్తు రాలేదు.
అస్యా నూనం విశాలాక్ష్యాః సదేవాసురమానుషమ్। లోకం నిర్మథ్య ధాత్రేదం రూపమావిష్కృతం కృతమ్
ఈ విశాలకంటి యువతిని సృష్టికర్త దేవతలు, అసురులు, మనుషుల లోకాన్ని కలిపి కలిపి, చివరకు ఈ రూపాన్ని వెలికి తీశాడేమో.
ఏవం సంతర్కయామాస రూపద్రవిణసంపదా। కన్యామసదృశీం లోకే నృపః సంవరణస్తదా
అలా ఆ సమ్వరణుడు రాజు, అందంలో, ఐశ్వర్యంలో, భాగ్యంలో ఆమెకు సాటి యువతి లోకంలో ఎవరూ లేరని ఆలోచించాడు.
తాం చ దృష్ట్వైవ కల్యాణీం కల్యాణాభిజనో నృపః। జగామ మనసా చిన్తాం కామబాణేన పీడితః
ఆ శుభ్రమైన యువతిని చూసి, మంచి వంశంలో పుట్టిన ఆ రాజు, మనసులో కామబాణంతో బాధపడుతూ ఆలోచనల్లో మునిగిపోయాడు.
దహ్యమానః స తీవ్రేణ నృపతిర్మన్మథాగ్నినా। అప్రగల్భాం ప్రగల్భస్తాం తదోవాచ మనోహరామ్
తీవ్రమైన మన్మథాగ్నిలో కాలిపోతూ, ధైర్యవంతుడైన ఆ రాజు, ఆ మనోహరమైన యువతిని చూడగానే సంకోచంతో మాటలు చెప్పాడు.
కాఽసి కస్యాసి రమ్భోరు కిమర్థం చేహ తిష్ఠసి। కథం చ నిర్జనేఽరణ్యే చరస్యేకా శుచిస్మితే
నీవెవరు? ఎవరి కుమార్తె? ఇక్కడ ఎందుకు నిలబడి ఉన్నావు? ఈ ఎడారిలో ఒంటరిగా ఎలా తిరుగుతున్నావు, స్వచ్ఛమైన నవ్వుతో ఉన్నవా?
త్వం హి సర్వానవద్యాఙ్గీ సర్వాభరణభూషితా। విభూషణమివైతేషాం భూషణానామభీప్సితమ్
నీవు ప్రతి అవయవంలోనూ ముద్దుగా, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడి ఉన్నావు; ఆభరణాలకు కూడా నీవు అలంకారంగా కనిపిస్తున్నావు.
న దేవీం నాసురీం చైవ న యక్షీం న చ రాక్షసీమ్। న చ భోగవతీం మన్యే న గన్ధవీం న మానుషీమ్
నిన్ను చూస్తే, నేను దేవత అనిపించదు, అసురి అనిపించదు, యక్షిణి, రాక్షసి అనిపించదు; నాగకన్య, గంధర్వకన్య, మానవీ అనిపించదు.
యా హి దృష్టా మయా కాశ్చిచ్ఛ్రుతా వాఽపి వరాఙ్గనాః। న తాసాం సదృశీం మన్యే త్వామహం మత్తకాశిని
ఓ ప్రకాశవంతమైనవాడా, నేను చూసిన లేదా విన్న అందమైన స్త్రీలలో ఎవ్వరూ నీకు సాటి కారు అని నేను అనుకోవడం లేదు.
దృష్ట్వైవ చారువదనే చన్ద్రాత్కాన్తతరం తవ। వదనం పద్మపత్రాక్షం మాం మథ్నాతీవ మన్మథః
నీ ముఖం చంద్రునికంటే మెరిసేలా ఉంది, కమలదళాల్లాంటి కళ్లతో అందంగా ముకురిన నీ ముఖాన్ని చూసిన వెంటనే నా మనసు ప్రేమతో మునిగిపోతుంది.
ఏవం తాం స మహీపాలో బభాషే న తు సా తదా। కామార్తం నిర్జనేఽరణ్యే ప్రత్యబాషథ కించన
అలా రాజు ఆమెతో మాట్లాడినా, ఆ అడవి మధ్యలో ఉన్న ఒంటరిగా ఉన్న ప్రేమతో మత్తెక్కిన వాడికి ఆమె ఏ మాటా చెప్పలేదు.
తతో లాలప్యమానస్య పార్థివస్యాయతేక్షణా। సౌదామినీవ చాభ్రేషు తత్రైవాన్తరధీయత
రాజు వేడుకుంటుండగా, విశాలమైన కళ్లతో ఉన్న ఆవిడ మేఘాల్లో మెరుపులా అక్కడే కనుమరుగైంది.
తామన్వేష్టుం స నృపతిః పరిచక్రామ సర్వతః। వనం వనజపత్రాక్షీం భ్రమన్నున్మత్తవత్తదా
ఆ కమలదళ కళ్ల స్త్రీని వెతుకుతూ రాజు అడవిలో అన్ని చోట్లా తిరిగాడు, పిచ్చివాడిలా అల్లాడుతూ చుట్టూ తిరిగాడు.
అపశ్యమానః స తు తాం బహు తత్ర విలప్య చ। నిశ్చేష్టః పార్థివశ్రేష్ఠో ముహూర్తం స వ్యతిష్ఠత
ఆమె కనిపించక, రాజు అక్కడ ఎక్కువగా విలపించి, కదలకుండా కొంతసేపు నిలబడి ఉన్నాడు.
అథ తస్యామదృశ్యాయాం నృపతిః కామమోహితః। పాతనః శత్రుసఙ్ఘానాం పపాత ధరణీతలే
ఆమె కనబడకపోవడంతో, కోరికతో మత్తెక్కిన రాజు భూమిపై పడిపోయాడు.
తస్మిన్నిపతితే భూమావథ సా చారుహాసినీ। పునః పీనాయతశ్రోణీ దర్శయామాస తం నృపమ్
ఆయన భూమిపై పడిపోతుండగా, అందమైన నవ్వుతో, విస్తారమైన నితంబాలతో ఉన్న ఆవిడ మళ్లీ రాజు ఎదుట ప్రత్యక్షమైంది.
అథాబభాషే కల్యాణీ వాచా మధురయా నృపమ్। తం కురూణాం కులకరం కామాభిహతచేతసమ్
అప్పుడు ఆ మంగళకరమైనవారు, కోరికతో మనసు మునిగిన కురువంశశిరోమణి రాజుతో మధురమైన మాటలతో మాట్లాడింది.
ఉవాచ మధురం వాక్యం తపతీ హసతీవ సా। ఉత్తిష్ఠోత్తిష్ఠ భద్రం తే న త్వమర్హస్యరిన్దమ
తపతి నవ్వుతూనే మధురంగా ఇలా చెప్పింది: 'లేవు, లేవు! నీకు మంగళం కలగాలి. ఓ శత్రువులను జయించే వాడా, నీకు మోహం తగలడం తగదు.'
మోహం నృపతిశార్దూల గన్తుమావిష్కృతః క్షితౌ। ఏవముక్తోఽథ నృపతిర్వాచా మధురయా తదా
ఓ రాజులలో సింహమా, భూమిపై మోహంలో పడిపోవడం నీకు తగదు. ఇలా మధురంగా పలికిన ఆ మాటలు విని రాజు—
దదర్శ విపులశ్రోణీం తామేవాభిముఖే స్థితామ్। అథ తామసితాపాఙ్గీమాబభాషే స పార్థివః
విస్తారమైన నితంబాలతో ఉన్న ఆమెను తన ఎదుట నిలబడి చూసాడు; ఆ నల్లని కళ్లతో ఉన్న ఆమెతో రాజు మాట్లాడాడు.