కరిష్య ఇతి భీమేన ప్రతిజ్ఞాతేఽథ భారత। ఆజగ్ముస్తే తతః సర్వే భైక్షమాదాయ పాణ్డవాః
భీముడు 'నేను చేస్తాను' అని ప్రతిజ్ఞ చేసిన తర్వాత, పాండవులు అందరూ భిక్ష తీసుకుని తిరిగి వచ్చారు.
భీమసేనం తతో దృష్ట్వా ఆపూర్ణవదనం తథా। బుబోధ ధర్మరాజస్తు హృషితం భీమమచ్యుతమ్
ఆపూర్ణమైన ముఖంతో, ఆనందంగా ఉన్న భీమసేనుని చూసి, ధర్మరాజు భీముడు సంతోషంగా ఉన్నాడని గ్రహించాడు.
తోషస్య కారణం యత్తు మనసాఽచిన్తయద్గురుః। స సమీక్ష్య తదా రాజన్యోద్ధుకామం యుధిష్ఠిరః
భీముని ఆనందానికి కారణం ఏమిటో గురువు మనసులో ఆలోచించాడు. యుధిష్ఠిరుడు ఇది గమనించి అడగాలని అనుకున్నాడు.
ఆకారేణైవ తం జ్ఞాత్వా పాణ్డుపుత్రో యుధిష్ఠిరః। రహః సముపవిశ్యైకస్తతః పప్రచ్ఛ మాతరమ్
భీముని రూపాన్ని చూసి, పాండు కుమారుడు యుధిష్ఠిరుడు ఒంటరిగా మాతతో కలిసి కూర్చొని అడిగాడు.
కిం చికీర్షత్యయం కర్మ భీమో భమపరాక్రమః। భవత్యనుమతే కచ్చిత్స్వయం వా కర్తుమిచ్ఛతి
భయంకరమైన పరాక్రమం ఉన్న భీముడు ఏ పని చేయాలని చూస్తున్నాడు? ఇది మీ అనుమతితోనా, లేక అతనే స్వయంగా చేయాలనుకుంటున్నాడా?
మమైవ వచనాదేష కరిష్యతి పరన్తపః। బ్రాహ్మణార్థే మహత్కృత్యం మోక్షాయ నగరస్య చ
పరాంతపుడా! నా మాట ప్రకారం భీముడు ఈ మహత్తరమైన పనిని బ్రాహ్మణుని కోసం, పట్టణాన్ని విముక్తి చేయడానికి చేయబోతున్నాడు.
బకాయ కల్పితం పుత్ర మహాన్తం బలిముత్తమమ్। భీమో భునక్తు సుస్పష్టమప్యేకాహం తపఃసుతః
బకాసురునికి గొప్ప, ఉత్తమమైన బలి సిద్ధం చేశారు, కుమారుడా. భీముడు అది స్పష్టంగా ఒక్కరోజు అయినా తినిపించాలి, తపస్సుతో ఉన్నవాడా!
కిమిదం సాహసం తీక్ష్ణం భవత్యా దుష్కరం కృతమ్। పరిత్యాగం హి పుత్రస్య న ప్రశంసన్తి సాధవః
ఇంత కఠినమైన, దుర్లభమైన పని మీరు ఎందుకు చేశారు? సద్గుణులు తమ కుమారుని త్యాగాన్ని ప్రశంసించరు.
కథం పరసుతస్యార్థే స్వసుతం త్యక్తుమిచ్ఛసి। లోకవేదవిరుద్ధం హి పుత్రత్యాగాత్కృతం త్వయా
ఇతరుల కుమారుని కోసం, నీవు నీ కుమారుని ఎలా వదిలేయాలని అనుకుంటున్నావు? నీ బిడ్డను వదిలిపెట్టడం ద్వారా, నీవు లోకరీతి, ధర్మానికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తించావు.
యస్య బాహూ సమాశ్రిత్య సుఖం సర్వే శయామహే। రాజ్యం చాపహృతం క్షుద్రైరాజిహీర్షామహే పునః
అతని బాహువులపై ఆధారపడి మనమంతా సుఖంగా జీవించాము. చిన్న మనుషుల చేత రాజ్యం పోయింది, ఇప్పుడు మళ్లీ దాన్ని పొందాలని మనసు పెట్టాము.
యస్య దుర్యోధనో వీర్యం చిన్తయన్నమితౌజసః। న శేతే రజనీః సర్వా దుఃఖాచ్ఛకునినా సహ
అతని శక్తిని తలచుకుంటూ దుర్యోధనుడు, అపారమైన తేజస్సుతో, శకునితో కలిసి రాత్రంతా బాధతో నిద్రపోవడం లేదు.
యస్య వీరస్య వీర్యేణ ముక్తా జతుగృహాద్వయమ్। అన్యేభ్యశ్చైవ పాపేభ్యో నిహతశ్చ పురోచనః
ఆ వీరుడి పరాక్రమంతోనే మేము జటుగృహం నుండి బయటపడ్డాము, పాపులైన వారిని, పురోచనుడిని సంహరించగలిగాము.
యస్య వీర్యం సమాశ్రిత్య వసుపూర్ణాం వసున్ధరామ్। ఇమాం మన్యామహే ప్రాప్తాం నిహత్య ధృతరాష్ట్రజాన్
అతని బలాన్ని నమ్ముకుని, ధనంతో నిండిన ఈ భూమిని మేము మనదిగా భావిస్తున్నాము, ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను జయించి పొందాము.
తస్య వ్యవసితస్త్యాగో బుద్ధిమాస్థాయ కాం త్వయా। కచ్చిన్ను దుఃఖైర్బుద్ధిస్తే విలుప్తా గతచేతసః
అతన్ని వదిలిపెట్టాలని నీవు నిర్ణయించడం ఎందుకు? నీ మనసు బాధతో ముంచిపోయిందా, నీ బుద్ధి తారుమారైందా?
యుధిష్ఠిర న సంతాపస్త్వయా కార్యో వృకోదరే। న చాయం బుద్ధిదౌర్బల్యాద్వ్యవసాయః కృతో మయా
యుధిష్ఠిరా, నన్ను చూసి నీకు బాధపడాల్సిన అవసరం లేదు వృకోదరా. నేను బలహీనతతో ఈ నిర్ణయం తీసుకోలేదు.
న చ శోకేన బుద్ధిః సా విలుప్తా గతచేకసః।' ఇహ విప్రస్య భవనే వయం పుత్ర సుఖోషితాః। అజ్ఞాతా ధార్తరాష్ట్రాణాం సత్కృతా వీతమన్యవః
నా మనసు దుఃఖంతో లేదా అయోమయంతో తారుమారై లేదు. ఇక్కడ బ్రాహ్మణుని ఇంట్లో, మనం ధృతరాష్ట్రుని కుమారులకు తెలియకుండా, గౌరవంతో, కోపం లేకుండా సుఖంగా ఉన్నాము.
తస్య ప్రతిక్రియా పార్థ మయేయం ప్రసమీక్షితా। ఏతావానేవ పురుషః కృతం యస్మిన్న నశ్యతి
పార్థా, అతనికోసం ఏది చేయాలో నేను బాగా ఆలోచించాను. మనిషి చేసే పనిలో ఏదీ నష్టపోకుండా ఉంటే, అతడు నిజంగా విజయం సాధించినవాడవుతాడు.
యావచ్చ కుర్యాదన్యోఽస్య కుర్యాద్బహుగుమం తతః। `బ్రాహ్మణార్థే మహాన్ధర్మో జానామీత్థం వృకోదరే
ఇతరులు అతని కోసం చేయగలిగినంతవరకు చేయనివ్వాలి. బ్రాహ్మణుని కోసం చేయబడే సహాయం గొప్ప ధర్మమని నాకు తెలుసు వృకోదరా.
దృష్ట్వా భీమస్య విక్రాన్తం తదా జతుగృహే మహత్। హిడిమ్బస్య వధాచ్చైవం విశ్వాసో మే వృకోదరే
భీముని పరాక్రమాన్ని జటుగృహంలో, హిడింబుడిని సంహరించినప్పుడు చూసినందువల్ల, వృకోదరుడిపై నాకు నమ్మకం ఉంది.
బాహ్వోర్బలం హి భీమస్య నాగాయుతసమం మహత్। యేన యూయం గజప్రఖ్యా నిర్వ్యూఢా వారణావతాత్
భీముని బాహువుల బలం అపారమైనది, వేల ఏనుగులకు సమానం. ఆ బలంతోనే మీరు అందరూ, ఏనుగులవలె, వారణావత నుండి బయటపడ్డారు.
వృకోదరేణ సదృశో బలేనాన్యో న విద్యతే। యో వ్యతీయాద్యుధి శ్రేష్ఠమపి వజ్రధరం స్వయమ్
వృకోదరుడి బలానికి సమానమైనవాడు మరొకరు లేరు. అతడు యుద్ధంలో అత్యుత్తముడైన వజ్రాయుధుడిని కూడా మించగలడు.
జాతమాత్రః పురా చైవ మమాఙ్కాత్పతితో గిరౌ। శరీరగౌరవాదస్య శిలా గాత్రైర్విచూర్ణితా
ఆ రోజు, అతడు పుట్టిన వెంటనే నా ఒడిలో నుంచి కొండపై పడినప్పుడు, అతని శరీర బరువుతో ఆ పర్వతపు రాయి తునతునలైంది.
తదహం ప్రజ్ఞయా జ్ఞాత్వా బలం భీమస్య పాణ్డవ। ప్రతికార్యే చ విప్రస్య తతః కృతవతీ మతిమ్
కాబట్టి భీముని బలాన్ని బాగా తెలుసుకుని, బ్రాహ్మణుని కోసం నేను ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నాను పాండవా.
నేదం లోభాన్న చాజ్ఞానాన్న చ మోహాద్వినిశ్చితమ్। బుద్ధిపూర్వం తు ధర్మస్య వ్యవసాయః కృతో మయా
ఈ నిర్ణయం నాకు లోభం, అజ్ఞానం, మోహం వల్ల రాలేదు. ధర్మాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని, బుద్ధితో తీసుకున్న నిర్ణయమే ఇది.
అర్థౌ ద్వావపి నిష్పన్నౌ యుధిష్ఠిర భవిష్యతః। ప్రతీకారశ్చ వాసస్య ధర్మశ్చ చరితో మహాన్
యుధిష్ఠిరా, మన రెండు లక్ష్యాలు నెరవేరతాయి. మన నివాసానికి రక్షణ, గొప్ప ధర్మాచరణ రెండూ పూర్తవుతాయి.
యో బ్రాహ్మణస్య సాహాయ్యం కుర్యాదర్థేషు కర్హిచిత్। క్షత్రియః స శుభాఁల్లోకానాప్నుయాదితి మే మతిః
ఎప్పుడైనా క్షత్రియుడు బ్రాహ్మణునికి ఏ విషయంలోనైనా సహాయం చేస్తే, అతడు శుభమైన లోకాలను పొందుతాడని నా నమ్మకం.
క్షత్రియస్యైవ కుర్వాణః క్షత్రియో వధమోక్షణమ్। విపులాం కీర్తిమాప్నోతి లోకేఽస్మింశ్చ పరత్ర చ
క్షత్రియుడు తన కర్తవ్యాన్ని నెరవేర్చుతూ, శత్రువును సంహరించడానికైనా, విడిచిపెట్టడానికైనా నిర్ణయిస్తే, ఈ లోకంలోను, పరలోకంలోను గొప్ప పేరును పొందుతాడు.
వైశ్యస్యార్థే చ సాహాయ్యం కుర్వాణః క్షత్రియో భువి। స సర్వేష్వపి లోకేషు ప్రజా రఞ్జయతే ధ్రువమ్
క్షత్రియుడు వేశ్యునికి భూమిపై సహాయం చేస్తే, అన్ని లోకాల్లోని ప్రజలకు ఆనందాన్ని కలిగించడమన్నది నిశ్చయం.
శూద్రం తు మోచయేద్రాజా శరణార్థినమాగతమ్। ప్రాప్నోతీహ కులే జన్మ సద్ద్రవ్యే రాజపూజితే
ఒక రాజు ఆశ్రయం కోరుకుంటూ వచ్చిన శూద్రుడిని విడిపిస్తే, అతడు ఇక్కడ మంచి వంశంలో, రాజుల చేత గౌరవించబడే ధనంతో జన్మిస్తాడు.
ఏవం మాం భగవాన్వ్యాసః పురా పౌరవనన్దన। ప్రోవాచాసుకరప్రజ్ఞస్తస్మాదేవం చికీర్షితమ్
పౌరవ వంశానందమైనా, భగవంతుడు వ్యాసుడు నాకు ఇంతకుముందే ఇలా చెప్పాడు. అందుకే ఇలాంటి నిర్ణయం తీసుకున్నాను.