కుర్యాన్న నిన్దితం కర్మ న నృశంసం కథంచన। ఇతి పూర్వే మహాత్మాన ఆపద్ధర్మవిదో విదుః
ఎప్పుడూ నిందించబడే పనిని, లేదా ఎవరికైనా హానికరమైన పనిని చేయకూడదు. అపదలో ధర్మాన్ని తెలిసిన పూర్వకాల మహాత్ములు ఇదే చెప్పారు.
శ్రేయాంస్తు సహదారస్య వినాశోఽద్య మమ స్వయమ్। బ్రాహ్మణస్య వధం నాహమనుమంస్యే కదాచన
నేడు నా భార్యతో కలిసి నేను నశించడమే మేలుగా భావిస్తున్నాను; కానీ బ్రాహ్మణుడిని హత్య చేయడాన్ని నేను ఎప్పటికీ ఒప్పుకోను.
మమాప్యేషా మతిర్బ్రహ్మన్విప్రా రక్ష్యా ఇతి స్థిరా। న చాప్యనిష్టః పుత్రో మే యది పుత్రశతం భవేత్
బ్రాహ్మణులను కాపాడాలి అనే నిశ్చయమైన అభిప్రాయం నాకు ఉంది, బ్రాహ్మణుడా. నాకెందరో పిల్లలు ఉన్నా, నా కుమారుడు నాకు ఇష్టపడని వాడు కాదు.
న చాసౌ రాక్షసః శక్తో మమ పుత్రవినాశనే। వీర్యమన్మన్త్రసిద్ధశ్చ తేజస్వీ చ సుతో మమ
ఆ రాక్షసుడు నా కుమారుని నశింపజేయడం సాధ్యం కాదు. నా కుమారుడు బలవంతుడు, మంత్రశక్తిలో నిపుణుడు, తేజస్సుతో కూడినవాడు.
రాక్షసాయ చ తత్సర్వం ప్రాపయిష్యతి భోజనమ్। మోక్షయిష్యతి చాత్మానమితి మే నిశ్చితా మతిః
ఆ భోజనాన్ని అంతటినీ రాక్షసునికి అందిస్తాడు, తనను తాను రక్షించుకుంటాడు కూడా. ఇదే నా స్థిరమైన నిర్ణయం.
సమాగతాశ్చ వీరేణ దృష్టపూర్వాశ్చ రాక్షసాః। బలవన్తో మహాకాయా నిహతాశ్చాప్యనేకశః
వీరుడైన నా కుమారుని ఎదుర్కొన్న, అతని పరాక్రమాన్ని చూసిన రాక్షసులు, ఎంత బలమైనవారైనా, ఎంత పెద్దవారైనా, ఎన్నోసార్లు అతని చేతిలో చనిపోయారు.
న త్విదం కేషుచిద్బ్రహ్మాన్వ్యాహర్తవ్యం కథంచన। విద్యార్థినో హి మే పుత్రాన్విప్రకుర్యుః కుతూహలాత్
ఈ విషయం ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ఏ బ్రాహ్మణుడికి చెప్పకూడదు. ఎందుకంటే, విద్య కోసం ఉత్సాహంగా ఉన్న నా కుమారులు, ఆసక్తితో ఏదైనా చేయవచ్చు.
గురుణా చాననుజ్ఞాతో గ్రాహయేద్యః సుతో మమ। న స కుర్యాత్తథా కార్యం విద్యయేతి సతాం మతమ్
నా కుమారుడు గురువు అనుమతి లేకుండా ఈ పని చేయాలని ప్రయత్నిస్తే, అలా చేయకూడదు. విద్య విషయంలో ఇదే సజ్జనుల అభిప్రాయం.
ఏవముక్తస్తు పృథయా స విప్రో భార్యయా సహ। హృష్టః సంపూజయామాస తద్వాక్యమమృతోపమమ్
ప్రిత తన మాటలు చెప్పిన తర్వాత, ఆ బ్రాహ్మణుడు తన భార్యతో కలిసి, ఆ అమృతసమానమైన మాటలను ఆనందంగా గౌరవించాడు.
తతః కున్తీ చ విప్రశ్చ సహితావనిలాత్మజమ్। తమబ్రూతాం కురుష్వేతి స తథేత్యబ్రవీచ్చ తౌ
తర్వాత కుంతి, ఆ బ్రాహ్మణుడు ఇద్దరూ కలసి వాయుపుత్రుడిని, 'ఇది చేయు' అని చెప్పారు. అతను 'అలా చేస్తాను' అని సమాధానం ఇచ్చాడు.
కరిష్య ఇతి భీమేన ప్రతిజ్ఞాతేఽథ భారత। ఆజగ్ముస్తే తతః సర్వే భైక్షమాదాయ పాణ్డవాః
భీముడు 'నేను చేస్తాను' అని ప్రతిజ్ఞ చేసిన తర్వాత, పాండవులు అందరూ భిక్ష తీసుకుని తిరిగి వచ్చారు.
భీమసేనం తతో దృష్ట్వా ఆపూర్ణవదనం తథా। బుబోధ ధర్మరాజస్తు హృషితం భీమమచ్యుతమ్
ఆపూర్ణమైన ముఖంతో, ఆనందంగా ఉన్న భీమసేనుని చూసి, ధర్మరాజు భీముడు సంతోషంగా ఉన్నాడని గ్రహించాడు.
తోషస్య కారణం యత్తు మనసాఽచిన్తయద్గురుః। స సమీక్ష్య తదా రాజన్యోద్ధుకామం యుధిష్ఠిరః
భీముని ఆనందానికి కారణం ఏమిటో గురువు మనసులో ఆలోచించాడు. యుధిష్ఠిరుడు ఇది గమనించి అడగాలని అనుకున్నాడు.
ఆకారేణైవ తం జ్ఞాత్వా పాణ్డుపుత్రో యుధిష్ఠిరః। రహః సముపవిశ్యైకస్తతః పప్రచ్ఛ మాతరమ్
భీముని రూపాన్ని చూసి, పాండు కుమారుడు యుధిష్ఠిరుడు ఒంటరిగా మాతతో కలిసి కూర్చొని అడిగాడు.
కిం చికీర్షత్యయం కర్మ భీమో భమపరాక్రమః। భవత్యనుమతే కచ్చిత్స్వయం వా కర్తుమిచ్ఛతి
భయంకరమైన పరాక్రమం ఉన్న భీముడు ఏ పని చేయాలని చూస్తున్నాడు? ఇది మీ అనుమతితోనా, లేక అతనే స్వయంగా చేయాలనుకుంటున్నాడా?
మమైవ వచనాదేష కరిష్యతి పరన్తపః। బ్రాహ్మణార్థే మహత్కృత్యం మోక్షాయ నగరస్య చ
పరాంతపుడా! నా మాట ప్రకారం భీముడు ఈ మహత్తరమైన పనిని బ్రాహ్మణుని కోసం, పట్టణాన్ని విముక్తి చేయడానికి చేయబోతున్నాడు.
బకాయ కల్పితం పుత్ర మహాన్తం బలిముత్తమమ్। భీమో భునక్తు సుస్పష్టమప్యేకాహం తపఃసుతః
బకాసురునికి గొప్ప, ఉత్తమమైన బలి సిద్ధం చేశారు, కుమారుడా. భీముడు అది స్పష్టంగా ఒక్కరోజు అయినా తినిపించాలి, తపస్సుతో ఉన్నవాడా!
కిమిదం సాహసం తీక్ష్ణం భవత్యా దుష్కరం కృతమ్। పరిత్యాగం హి పుత్రస్య న ప్రశంసన్తి సాధవః
ఇంత కఠినమైన, దుర్లభమైన పని మీరు ఎందుకు చేశారు? సద్గుణులు తమ కుమారుని త్యాగాన్ని ప్రశంసించరు.
కథం పరసుతస్యార్థే స్వసుతం త్యక్తుమిచ్ఛసి। లోకవేదవిరుద్ధం హి పుత్రత్యాగాత్కృతం త్వయా
ఇతరుల కుమారుని కోసం, నీవు నీ కుమారుని ఎలా వదిలేయాలని అనుకుంటున్నావు? నీ బిడ్డను వదిలిపెట్టడం ద్వారా, నీవు లోకరీతి, ధర్మానికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తించావు.
యస్య బాహూ సమాశ్రిత్య సుఖం సర్వే శయామహే। రాజ్యం చాపహృతం క్షుద్రైరాజిహీర్షామహే పునః
అతని బాహువులపై ఆధారపడి మనమంతా సుఖంగా జీవించాము. చిన్న మనుషుల చేత రాజ్యం పోయింది, ఇప్పుడు మళ్లీ దాన్ని పొందాలని మనసు పెట్టాము.
యస్య దుర్యోధనో వీర్యం చిన్తయన్నమితౌజసః। న శేతే రజనీః సర్వా దుఃఖాచ్ఛకునినా సహ
అతని శక్తిని తలచుకుంటూ దుర్యోధనుడు, అపారమైన తేజస్సుతో, శకునితో కలిసి రాత్రంతా బాధతో నిద్రపోవడం లేదు.
యస్య వీరస్య వీర్యేణ ముక్తా జతుగృహాద్వయమ్। అన్యేభ్యశ్చైవ పాపేభ్యో నిహతశ్చ పురోచనః
ఆ వీరుడి పరాక్రమంతోనే మేము జటుగృహం నుండి బయటపడ్డాము, పాపులైన వారిని, పురోచనుడిని సంహరించగలిగాము.
యస్య వీర్యం సమాశ్రిత్య వసుపూర్ణాం వసున్ధరామ్। ఇమాం మన్యామహే ప్రాప్తాం నిహత్య ధృతరాష్ట్రజాన్
అతని బలాన్ని నమ్ముకుని, ధనంతో నిండిన ఈ భూమిని మేము మనదిగా భావిస్తున్నాము, ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను జయించి పొందాము.
తస్య వ్యవసితస్త్యాగో బుద్ధిమాస్థాయ కాం త్వయా। కచ్చిన్ను దుఃఖైర్బుద్ధిస్తే విలుప్తా గతచేతసః
అతన్ని వదిలిపెట్టాలని నీవు నిర్ణయించడం ఎందుకు? నీ మనసు బాధతో ముంచిపోయిందా, నీ బుద్ధి తారుమారైందా?
యుధిష్ఠిర న సంతాపస్త్వయా కార్యో వృకోదరే। న చాయం బుద్ధిదౌర్బల్యాద్వ్యవసాయః కృతో మయా
యుధిష్ఠిరా, నన్ను చూసి నీకు బాధపడాల్సిన అవసరం లేదు వృకోదరా. నేను బలహీనతతో ఈ నిర్ణయం తీసుకోలేదు.
న చ శోకేన బుద్ధిః సా విలుప్తా గతచేకసః।' ఇహ విప్రస్య భవనే వయం పుత్ర సుఖోషితాః। అజ్ఞాతా ధార్తరాష్ట్రాణాం సత్కృతా వీతమన్యవః
నా మనసు దుఃఖంతో లేదా అయోమయంతో తారుమారై లేదు. ఇక్కడ బ్రాహ్మణుని ఇంట్లో, మనం ధృతరాష్ట్రుని కుమారులకు తెలియకుండా, గౌరవంతో, కోపం లేకుండా సుఖంగా ఉన్నాము.
తస్య ప్రతిక్రియా పార్థ మయేయం ప్రసమీక్షితా। ఏతావానేవ పురుషః కృతం యస్మిన్న నశ్యతి
పార్థా, అతనికోసం ఏది చేయాలో నేను బాగా ఆలోచించాను. మనిషి చేసే పనిలో ఏదీ నష్టపోకుండా ఉంటే, అతడు నిజంగా విజయం సాధించినవాడవుతాడు.
యావచ్చ కుర్యాదన్యోఽస్య కుర్యాద్బహుగుమం తతః। `బ్రాహ్మణార్థే మహాన్ధర్మో జానామీత్థం వృకోదరే
ఇతరులు అతని కోసం చేయగలిగినంతవరకు చేయనివ్వాలి. బ్రాహ్మణుని కోసం చేయబడే సహాయం గొప్ప ధర్మమని నాకు తెలుసు వృకోదరా.
దృష్ట్వా భీమస్య విక్రాన్తం తదా జతుగృహే మహత్। హిడిమ్బస్య వధాచ్చైవం విశ్వాసో మే వృకోదరే
భీముని పరాక్రమాన్ని జటుగృహంలో, హిడింబుడిని సంహరించినప్పుడు చూసినందువల్ల, వృకోదరుడిపై నాకు నమ్మకం ఉంది.
బాహ్వోర్బలం హి భీమస్య నాగాయుతసమం మహత్। యేన యూయం గజప్రఖ్యా నిర్వ్యూఢా వారణావతాత్
భీముని బాహువుల బలం అపారమైనది, వేల ఏనుగులకు సమానం. ఆ బలంతోనే మీరు అందరూ, ఏనుగులవలె, వారణావత నుండి బయటపడ్డారు.