న విషాదస్త్వయా కార్యో భయాదస్మాత్కథంచన। ఉపాయః పరిదృష్టోఽత్ర తస్మాన్మోక్షాయ రక్షసః
నీవు ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ భయపడవద్దు, నిరాశ చెందవద్దు. ఈ రాక్షసుని నుండి విముక్తి పొందేందుకు ఒక మార్గం కనబడింది.
నైవ స్వయం సపుత్రస్య గమనం తత్ర రోచయే।' ఏకస్తవ సుతో బాలః కన్యా చైకా తపస్వినీ। న చైతయోస్తథా పత్న్యా గమనం తవ రోచయే
నీవు నీ కుమారుడితో కలిసి అక్కడికి వెళ్లడం నాకు నచ్చదు. నీకు ఒక కుమారుడు, ఒక తపస్సు చేసే కుమార్తె ఉన్నారు. నీ భార్య లేదా నీవు వెళ్లడం కూడా నాకు ఇష్టం లేదు.
మమ పఞ్చ సుతా బ్రహ్మంస్తేషామేకో గమిష్యతి। త్వదర్థం బలిమాదాయ తస్య పాపస్య రక్షసః
ఓ బ్రాహ్మణా, నాకు ఐదుగురు కుమారులు ఉన్నారు. వారిలో ఒకడు నీకోసం ఆ పాపి రాక్షసునికి బలి ఇవ్వడానికి వెళ్తాడు.
నాహమేతత్కరిష్యామి జీవితార్థీ కథంచన। బ్రాహ్మణస్యాతిథేశ్చైవ స్వార్థే ప్రాణాన్వియోజయన్
ప్రాణాల కోసం అయినా, నేను బ్రాహ్మణ అతిథి కోసం, అతని ప్రయోజనం కోసం, అతని ప్రాణాలను తీసే పని ఎప్పటికీ చేయను.
న త్వేతదకులీనాసు నాధర్మిష్ఠాసు విద్యతే। యద్బ్రాహ్మమార్థం విసృజేదాత్మానమపి చాత్మజమ్
ఇది మంచి వంశస్థులలో కానీ, ధర్మబద్ధంగా లేని వారిలో కానీ ఉండదు—బ్రాహ్మణుని కోసం తనను తాను లేదా తన కుమారుని త్యాగం చేయడం.
ఆత్మనస్తు వధః శ్రేయో బోద్ధవ్యమితి రోచతే। బ్రహమ్వధ్యాఽఽత్మవధ్యా వా శ్రేయానాత్మవధో మమ
నా దృష్టిలో అయితే, తనను తాను త్యాగం చేసుకోవడం మేలైనదిగా అనిపిస్తుంది. బ్రాహ్మణ హత్య అయినా, ఆత్మహత్య అయినా, నాకు నా ప్రాణ త్యాగమే మేలు.
బ్రహ్మవధ్యా పరం పాపం నిష్కృతిర్నాత్ర విద్యతే। అబుద్ధిపూర్వం కృత్వాపి ప్రత్యవాయో హి విద్యతే
బ్రాహ్మణ హత్య అతి పెద్ద పాపం. దానికి ప్రాయశ్చిత్తం లేదు. తెలియక చేసినా కూడా దానికి దోషమే కలుగుతుంది.
న త్వహం వధమాకాఙ్క్షే స్వయమేవాత్మనః శుభే। పరైః కృతే వధే పాపం న కించిన్మయి విద్యతే
కానీ నేను నా ప్రాణాలను తానే తీసుకోవాలని అనుకోను, ఓ సద్గుణవతీ. ఇతరులు చంపితే నాకు పాపం ఉండదు.
అభిసంధౌ కృతే తస్మిన్బ్రాహ్మణస్య వధే మయా। నిష్కృతిం న ప్రపశ్యామి నృశంసం క్షుద్రమేవ చ
నేను ఉద్దేశ్యపూర్వకంగా బ్రాహ్మణుని చంపితే, దానికి ప్రాయశ్చిత్తం కనబడదు—దానిలో క్రూరత, నీచత్వమే ఉంటుంది.
ఆగతస్య గృహం త్యాగస్తథైవ శరణార్థినః। యాచమానస్య చ వధో నృశంసో గర్హితో బుధైః
ఇంటికి వచ్చినవారిని వదిలిపెట్టడం, ఆశ్రయం కోరినవారిని నిర్లక్ష్యం చేయడం, భిక్ష అడిగినవారిని చంపడం—ఇవి క్రూరమైన పనులు, జ్ఞానులు అవి తప్పు అంటారు.
కుర్యాన్న నిన్దితం కర్మ న నృశంసం కథంచన। ఇతి పూర్వే మహాత్మాన ఆపద్ధర్మవిదో విదుః
ఎప్పుడూ నిందించబడే పనిని, లేదా ఎవరికైనా హానికరమైన పనిని చేయకూడదు. అపదలో ధర్మాన్ని తెలిసిన పూర్వకాల మహాత్ములు ఇదే చెప్పారు.
శ్రేయాంస్తు సహదారస్య వినాశోఽద్య మమ స్వయమ్। బ్రాహ్మణస్య వధం నాహమనుమంస్యే కదాచన
నేడు నా భార్యతో కలిసి నేను నశించడమే మేలుగా భావిస్తున్నాను; కానీ బ్రాహ్మణుడిని హత్య చేయడాన్ని నేను ఎప్పటికీ ఒప్పుకోను.
మమాప్యేషా మతిర్బ్రహ్మన్విప్రా రక్ష్యా ఇతి స్థిరా। న చాప్యనిష్టః పుత్రో మే యది పుత్రశతం భవేత్
బ్రాహ్మణులను కాపాడాలి అనే నిశ్చయమైన అభిప్రాయం నాకు ఉంది, బ్రాహ్మణుడా. నాకెందరో పిల్లలు ఉన్నా, నా కుమారుడు నాకు ఇష్టపడని వాడు కాదు.
న చాసౌ రాక్షసః శక్తో మమ పుత్రవినాశనే। వీర్యమన్మన్త్రసిద్ధశ్చ తేజస్వీ చ సుతో మమ
ఆ రాక్షసుడు నా కుమారుని నశింపజేయడం సాధ్యం కాదు. నా కుమారుడు బలవంతుడు, మంత్రశక్తిలో నిపుణుడు, తేజస్సుతో కూడినవాడు.
రాక్షసాయ చ తత్సర్వం ప్రాపయిష్యతి భోజనమ్। మోక్షయిష్యతి చాత్మానమితి మే నిశ్చితా మతిః
ఆ భోజనాన్ని అంతటినీ రాక్షసునికి అందిస్తాడు, తనను తాను రక్షించుకుంటాడు కూడా. ఇదే నా స్థిరమైన నిర్ణయం.
సమాగతాశ్చ వీరేణ దృష్టపూర్వాశ్చ రాక్షసాః। బలవన్తో మహాకాయా నిహతాశ్చాప్యనేకశః
వీరుడైన నా కుమారుని ఎదుర్కొన్న, అతని పరాక్రమాన్ని చూసిన రాక్షసులు, ఎంత బలమైనవారైనా, ఎంత పెద్దవారైనా, ఎన్నోసార్లు అతని చేతిలో చనిపోయారు.
న త్విదం కేషుచిద్బ్రహ్మాన్వ్యాహర్తవ్యం కథంచన। విద్యార్థినో హి మే పుత్రాన్విప్రకుర్యుః కుతూహలాత్
ఈ విషయం ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ఏ బ్రాహ్మణుడికి చెప్పకూడదు. ఎందుకంటే, విద్య కోసం ఉత్సాహంగా ఉన్న నా కుమారులు, ఆసక్తితో ఏదైనా చేయవచ్చు.
గురుణా చాననుజ్ఞాతో గ్రాహయేద్యః సుతో మమ। న స కుర్యాత్తథా కార్యం విద్యయేతి సతాం మతమ్
నా కుమారుడు గురువు అనుమతి లేకుండా ఈ పని చేయాలని ప్రయత్నిస్తే, అలా చేయకూడదు. విద్య విషయంలో ఇదే సజ్జనుల అభిప్రాయం.
ఏవముక్తస్తు పృథయా స విప్రో భార్యయా సహ। హృష్టః సంపూజయామాస తద్వాక్యమమృతోపమమ్
ప్రిత తన మాటలు చెప్పిన తర్వాత, ఆ బ్రాహ్మణుడు తన భార్యతో కలిసి, ఆ అమృతసమానమైన మాటలను ఆనందంగా గౌరవించాడు.
తతః కున్తీ చ విప్రశ్చ సహితావనిలాత్మజమ్। తమబ్రూతాం కురుష్వేతి స తథేత్యబ్రవీచ్చ తౌ
తర్వాత కుంతి, ఆ బ్రాహ్మణుడు ఇద్దరూ కలసి వాయుపుత్రుడిని, 'ఇది చేయు' అని చెప్పారు. అతను 'అలా చేస్తాను' అని సమాధానం ఇచ్చాడు.
కరిష్య ఇతి భీమేన ప్రతిజ్ఞాతేఽథ భారత। ఆజగ్ముస్తే తతః సర్వే భైక్షమాదాయ పాణ్డవాః
భీముడు 'నేను చేస్తాను' అని ప్రతిజ్ఞ చేసిన తర్వాత, పాండవులు అందరూ భిక్ష తీసుకుని తిరిగి వచ్చారు.
భీమసేనం తతో దృష్ట్వా ఆపూర్ణవదనం తథా। బుబోధ ధర్మరాజస్తు హృషితం భీమమచ్యుతమ్
ఆపూర్ణమైన ముఖంతో, ఆనందంగా ఉన్న భీమసేనుని చూసి, ధర్మరాజు భీముడు సంతోషంగా ఉన్నాడని గ్రహించాడు.
తోషస్య కారణం యత్తు మనసాఽచిన్తయద్గురుః। స సమీక్ష్య తదా రాజన్యోద్ధుకామం యుధిష్ఠిరః
భీముని ఆనందానికి కారణం ఏమిటో గురువు మనసులో ఆలోచించాడు. యుధిష్ఠిరుడు ఇది గమనించి అడగాలని అనుకున్నాడు.
ఆకారేణైవ తం జ్ఞాత్వా పాణ్డుపుత్రో యుధిష్ఠిరః। రహః సముపవిశ్యైకస్తతః పప్రచ్ఛ మాతరమ్
భీముని రూపాన్ని చూసి, పాండు కుమారుడు యుధిష్ఠిరుడు ఒంటరిగా మాతతో కలిసి కూర్చొని అడిగాడు.
కిం చికీర్షత్యయం కర్మ భీమో భమపరాక్రమః। భవత్యనుమతే కచ్చిత్స్వయం వా కర్తుమిచ్ఛతి
భయంకరమైన పరాక్రమం ఉన్న భీముడు ఏ పని చేయాలని చూస్తున్నాడు? ఇది మీ అనుమతితోనా, లేక అతనే స్వయంగా చేయాలనుకుంటున్నాడా?
మమైవ వచనాదేష కరిష్యతి పరన్తపః। బ్రాహ్మణార్థే మహత్కృత్యం మోక్షాయ నగరస్య చ
పరాంతపుడా! నా మాట ప్రకారం భీముడు ఈ మహత్తరమైన పనిని బ్రాహ్మణుని కోసం, పట్టణాన్ని విముక్తి చేయడానికి చేయబోతున్నాడు.
బకాయ కల్పితం పుత్ర మహాన్తం బలిముత్తమమ్। భీమో భునక్తు సుస్పష్టమప్యేకాహం తపఃసుతః
బకాసురునికి గొప్ప, ఉత్తమమైన బలి సిద్ధం చేశారు, కుమారుడా. భీముడు అది స్పష్టంగా ఒక్కరోజు అయినా తినిపించాలి, తపస్సుతో ఉన్నవాడా!
కిమిదం సాహసం తీక్ష్ణం భవత్యా దుష్కరం కృతమ్। పరిత్యాగం హి పుత్రస్య న ప్రశంసన్తి సాధవః
ఇంత కఠినమైన, దుర్లభమైన పని మీరు ఎందుకు చేశారు? సద్గుణులు తమ కుమారుని త్యాగాన్ని ప్రశంసించరు.
కథం పరసుతస్యార్థే స్వసుతం త్యక్తుమిచ్ఛసి। లోకవేదవిరుద్ధం హి పుత్రత్యాగాత్కృతం త్వయా
ఇతరుల కుమారుని కోసం, నీవు నీ కుమారుని ఎలా వదిలేయాలని అనుకుంటున్నావు? నీ బిడ్డను వదిలిపెట్టడం ద్వారా, నీవు లోకరీతి, ధర్మానికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తించావు.
యస్య బాహూ సమాశ్రిత్య సుఖం సర్వే శయామహే। రాజ్యం చాపహృతం క్షుద్రైరాజిహీర్షామహే పునః
అతని బాహువులపై ఆధారపడి మనమంతా సుఖంగా జీవించాము. చిన్న మనుషుల చేత రాజ్యం పోయింది, ఇప్పుడు మళ్లీ దాన్ని పొందాలని మనసు పెట్టాము.