యదధీతం చ పిత్రా మే సమ్యక్కైవ తతో మయా। తావచ్ఛృణుష్వ యో దేవైః సేన్ద్రైః సర్షిమరుద్గణైః
అలాగే నా తండ్రి కూడా పూర్తిగా నేర్చుకున్నదాన్ని నేను కూడా అలాగే నేర్చుకున్నాను. దేవతలు, ఇంద్రుడు, ఋషులు, మరుత్గణులు పూజించినదాన్ని ఇప్పుడు విను.
పూజితః ప్రవరో వంశో భార్గవో భృగునన్దన। ఇమం వంశమహం పూర్వం భార్గవం తే మహామునే
దేవతలచేత పూజింపబడిన భృగువంశాన్ని, భృగునందనుడా, ఇప్పుడు నేను నీకు వివరంగా చెబుతాను, మహర్షీ!
నిగదామి యథాయుక్తం పురాణాశ్రయసంయుతమ్। భృగుర్మహర్షిర్భగవాన్బ్రహ్మణా వై స్వయంభువా
పురాణాలతో అనుసంధానంగా, యథావిధిగా నేను చెబుతాను. భృగు మహర్షి, భగవంతుడు, స్వయంభువుడైన బ్రహ్మచేత సృష్టించబడ్డాడు.
వరుణస్య క్రతౌ జాతః పావకాదితి నః శ్రుతమ్। భృగోః సుదయితః పుత్రశ్చ్యవనో నామ భార్గవః
వరుణుని యజ్ఞంలో, అగ్నిలోనుండి ఆయన జన్మించాడని మేము విన్నాము. భృగువుకు ఎంతో ప్రియమైన కుమారుడు, భార్గవుడు అయిన చ్యవనుడు.
చ్యవనస్య చ దాయాదః ప్రమతిర్నామ ధార్మికః। ప్రమతేరప్యభూత్పుత్రో ఘృతాచ్యాం రురురిత్యుత
ఆ చ్యవనునికి వారసుడిగా ధర్మపరుడు అయిన ప్రమతి జన్మించాడు. ప్రమతికి ఘృతాచిలో జన్మించిన కుమారుడు రురు.
రురోరపి సుతో జజ్ఞే శునకో వేదపారగః। ప్రమద్వరాయాం ధర్మాత్మా తవ పూర్వపితామహః
రురుకి పుత్రుడిగా వేదపారంగతుడు, ధర్మాత్ముడైన శౌనకుడు జన్మించాడు. అతను ప్రమద్వరలో జన్మించిన నీ పూర్వపితామహుడు.
తపస్వీ చ యశస్వీ చ శ్రుతవాన్బ్రహ్మవిత్తమః। ధార్మికః సత్యవాదీ చ నియతో నియతాశనః
ఆయన తపస్వి, ఖ్యాతిగాంచినవాడు, శ్రుతిగలవాడు, బ్రహ్మజ్ఞాని, ధార్మికుడు, సత్యవాది, నియమితుడూ, తక్కువ తినేవాడూ.
సూతపుత్ర యథా తస్య భార్గవస్య మహాత్మనః। చ్యవనత్వం పరిఖ్యాతం తన్మమాచక్ష్వ పృచ్ఛతః
సూతపుత్రా! ఆ మహాత్ముడైన భార్గవుడు ఎలా చ్యవనుడయ్యాడో అందరికీ తెలిసిన విషయం. దయచేసి నేను అడుగుతున్నందుకు అది వివరంగా చెప్పు.
భృగోః సుదయితా భార్యా పులోమేత్యభివిశ్రుతా। తస్యాం సమభవద్గర్భో భృగువీర్యసముద్భవః
భృగువుకు ఎంతో ఇష్టమైన భార్య, పులోమ అని ప్రసిద్ధి. ఆమెలో భృగువుని వీర్యంతో గర్భం ఏర్పడింది.
తస్మిన్గర్భేఽథ సంభూతే పులోమాయాం భృగూద్వహ। సమయే సమశీలిన్యాం ధర్మపత్న్యాం యశస్వినః
ఆ గర్భం పులోమలో ఏర్పడినప్పుడు, ప్రతిష్టాత్మకుడైన భృగువు, సమయానికి తన ధర్మపత్నితో, సదాచారంతో ఉన్నాడు.
అభిషేకాయ నిష్క్రాన్తే భృగౌ ధర్మభృతాం వరే। ఆశ్రమం తస్య రక్షోఽథ పులోమాఽభ్యాజగామ హ
ధర్మాన్ని పాటించేవారిలో శ్రేష్ఠుడైన భృగువు అభిషేకానికి వెళ్లిన తరువాత, రాక్షసుడు పులోమా అతని ఆశ్రమానికి వచ్చాడు.
తం ప్రవిశ్యాశ్రమం దృష్ట్వా భృగోర్భార్యామనిన్దితామ్। హృచ్ఛయేన సమావిష్టో విచేతాః సమపద్యత
ఆ రాక్షసుడు ఆశ్రమంలోకి వచ్చి, భృగువు భార్యను నిందలేని స్త్రీగా చూసి, మనసులో కోరికతో పూర్తిగా మునిగిపోయి, తాను ఏమి చేస్తున్నాడో కూడా తెలియకుండా పోయాడు.
అభ్యాగతం తు తద్రక్షః పులోమా చారుదర్శనా। న్యమన్త్రయత వన్యేన ఫలమూలాదినా తదా
అప్పుడు వచ్చిన ఆ రాక్షసుడిని, అందమైన ఆ భృగుపత్ని అడవి పండ్లు, కందులు వంటి వాటితో ఆతిథ్యం ఇచ్చింది.
తాం తు రక్షస్తదా బ్రహ్మన్హృచ్ఛయేనాభిపీడితమ్। దృష్ట్వా హృష్టమభూద్రాజఞ్జిహీర్షుస్తామనిన్దితామ్
బ్రహ్మన్, ఆ స్త్రీని చూసిన రాక్షసుడు, కోరికతో బాధపడుతూ, ఆనందంతో నిండిపోయి, నిందలేని ఆ స్త్రీని తీసుకెళ్లాలని ఆశించాడు.
జాతమిత్యబ్రవీత్కార్యం జిహీర్షుర్ముదితః శుభామ్। సా హి పూర్వం వృతా తేన పులోమ్నా తు శుచిస్మితా
ఆ శుభలక్షణాలున్న స్త్రీని తీసుకెళ్లాలని కోరుకుంటూ, "ఈమెను నేను ముందే వరిచాను," అని చెప్పాడు. ఎందుకంటే, పులోమా ఆ స్వచ్ఛమైన చిరునవ్వుతో ఉన్న స్త్రీని ముందే వరిచాడు.
తస్య తత్కిల్బిషం నిత్యం హృది వర్తతి భార్గవ
ఓ భృగుపుత్రా, ఆ పాపం అతని హృదయంలో ఎప్పుడూ ఉండిపోతుంది.
ఇదమన్తరమిత్యేవం హర్తుం చక్రే మనస్తదా। అథాగ్నిశరణేఽపశ్యజ్జ్వలన్తం జాతవేదసమ్
ఇప్పుడు ఇదే అవకాశం అని ఆలోచిస్తూ, ఆమెను అపహరించాలనే సంకల్పం చేసుకున్నాడు. అప్పుడు అక్కడ మండుతున్న జాతవేదస్వరూపి అగ్నిని ఆశ్రయంగా చూశాడు.
తమపృచ్ఛత్తతో రక్షః పావకం జ్వలితం తదా। శంస మే కస్య భార్యేయమగ్నే పృచ్ఛే ఋతేన వై
ఆ సమయంలో ఆ రాక్షసుడు మండుతున్న అగ్నిని అడిగాడు: "ఓ అగ్నిదేవా, ఈమె ఎవరి భార్యో నాకు నిజంగా చెప్పు. నీకు సత్యాన్ని అడుగుతున్నాను."
ముఖం త్వమసి దేవానాం వద పావక పృచ్ఛతే। మయా హీయం వృతా పూర్వం భార్యార్థే వరవర్ణినీ
"దేవతలకు నీవే ముఖం, ఓ పవకా, నా ప్రశ్నకు సమాధానం చెప్పు. ఎందుకంటే, ఈ సుందరవర్ణమున్న స్త్రీని నేను ముందే పెళ్లికోసం వరిచాను."
పశ్చాదిమాం పితా ప్రాదాద్భృగవేఽనృతకారకః। సేయం యది వరారోహా భృగోర్భార్యా రహోగతా
"తర్వాత, ఆమె తండ్రి ఆమెను అబద్ధం చెప్పని భృగువుకు ఇచ్చాడు. ఇప్పుడు ఈ సుందరి ఇక్కడ ఒంటరిగా భృగువు భార్యగా ఉంటే—"
తథా సత్యం సమాఖ్యాహి జిహీర్షామ్యాశ్రమాదిమామ్। స మన్యుస్తత్ర హృదయం ప్రదహన్నివ తిష్ఠతి
"అలా అయితే, నీవు నిజాన్ని చెప్పు. నేను ఆమెను ఆశ్రమం నుండి తీసుకెళ్లాలనుకుంటున్నాను. నా హృదయం కోపంతో మండిపోతుంది."
మత్పూర్వభార్యాం యదిమాం భృగురాప సుమధ్యమామ్। `అసంమతమిదం మేఽద్య హరిష్యామ్యాశ్రమాదిమామ్
"ఈ మధుర మధ్యమున్న నా పూర్వ భార్యను భృగువు నా అనుమతి లేకుండా తీసుకున్నాడా? అయితే, ఈరోజు నేను ఆమెను ఆశ్రమం నుండి తీసుకెళ్తాను."
ఏవం రక్షస్తమామన్త్ర్య జ్వలితం జాతవేదసమ్। శఙ్కమానం భృగోర్భార్యాం పునఃపునరపృచ్ఛత
అలా చెప్పి, ఆ రాక్షసుడు మండుతున్న జాతవేదస్వరూపి అగ్నిని, ఆమె నిజంగా భృగువు భార్యా అని అనుమానం వేసుకొని, మళ్లీ మళ్లీ అడిగాడు.
త్వమగ్నే సర్వభూతానామన్తశ్చరసి నిత్యదా। సాక్షివత్పుణ్యపాపేషు సత్యం బ్రూహి కవే వచః
"ఓ అగ్నిదేవా, నువ్వు అన్ని జీవులలో ఎప్పుడూ ఉంటావు. పుణ్యపాపాలకు నీవే సాక్షి. ఓ మేధావీ, నీవు నాకు నిజాన్ని చెప్పు."
మత్పూర్వభార్యాఽపహృతా భృగుణాఽనృతకారిణా। సేయం యది తథా మే త్వం సత్యమాఖ్యాతుమర్హసి
"నా పూర్వ భార్యను అబద్ధంగా ప్రవర్తించిన భృగువు తీసుకున్నాడా? నిజంగా అలా అయితే, నువ్వు నాకు నిజాన్ని చెప్పాలి."
శ్రుత్వా త్వత్తో భృగోర్భార్యాం హరిష్యామ్యాశ్రమాదిమామ్। జాతవేదః పశ్యతస్తే వద సత్యాం గిరం మమ
"నువ్వు ఆమె భృగువు భార్యని చెప్పగానే, నేను ఆమెను ఆశ్రమం నుండి తీసుకెళ్తాను. ఓ జాతవేదా, నీవు చూస్తున్నదానిని నాకు నిజంగా చెప్పు."
తస్యైతద్వచనం శ్రుత్వా సప్తార్చిర్దుఃఖితోఽభవత్। `సత్యం వదామి యది మే శాపః స్యాద్బ్రహ్మవిత్తమాత్
ఆ మాటలు విని, ఏడు జ్వాలలతో మండుతున్న అగ్ని బాధపడ్డాడు: "నేను నిజం చెప్పితే, బ్రహ్మజ్ఞాని నుండి శాపం వస్తుందేమో."
అసత్యం చేదహం బ్రూయాం పతిష్యే నరకాన్ధ్రువమ్।' భీతోఽనృతాచ్చ శాపాచ్చ భృగోరిత్యబ్రవీచ్ఛనైః
"నేను అబద్ధం చెప్పితే, తప్పకుండా నరకంలో పడిపోతాను." అబద్ధానికి, శాపానికి భయపడి, మెల్లగా "ఆమె భృగువు భార్యే" అని చెప్పాడు.
త్వయా వృతా పులోమేయం పూర్వం దానవనన్దన। కిం త్వియం విధినా పూర్వం మన్త్రవన్న వృతా త్వయా
ఓ దానవ కుమారా, నీవు ముందు పులోమా కుమార్తెను ఎన్నుకున్నావు. కానీ, నీవు ఆమెను అప్పట్లో యాజ్ఞిక విధానంతో, మంత్రాలతోనే ఎంచుకున్నావా?
పిత్రా తు భృగవే దత్తా పులోమేయం యశస్వినీ। దదాతి న పితా తుభ్యం వరలోభాన్మహాయశాః
కాని, మహిమాన్వితుడైన ఆమె తండ్రి పులోమా కుమార్తెను భృగువుకు ఇచ్చాడు. గొప్ప పేరుగాంచిన ఆమె తండ్రి, మంచి వరుడు దొరుకుతాడేమోనని ఆశతో, ఆమెను నీకు ఇవ్వలేదు.