ఉపపన్నం సతామేతద్యద్బ్రవీపి తపోధనే। న తు దుఃఖమిదం శక్యం మానుషేణ వ్యపోహితుమ్
ధర్మమార్గంలో ఉన్నవారికి నీవు చెప్పింది సరిగానే ఉంది. కానీ, ఈ బాధను మానవుడు తొలగించలేడు.
తథాపి తత్త్వమాఖ్యాస్యే దుఃఖస్యైతస్య సంభవమ్। శక్యం వా యది వాఽశక్యం శృణు భద్రే యథాతథమ్
అయినా, ఈ బాధ ఎలా కలిగిందో నిజాన్ని చెబుతాను. తొలగించగలిగినా, లేకపోయినా, నీవు శ్రద్ధగా విను.
సమీపే నగరస్యాస్య వకో వసతి రాక్షసః। ఇతో గవ్యూతిమాత్రే।ఞస్తి యమునాగహ్వరే గుహా
ఈ పట్టణానికి దగ్గరగా వక అనే రాక్షసుడు ఉంటాడు. ఇక్కడి నుంచి ఒక గోవు నడిచే దూరంలో, యమునా నదికొలువులోని ఒక గుహలో అతడు నివసిస్తాడు.
తస్యాం ఘోరః స వసతి జిఘాంసుః పురుషాదకః। బకాభిధానో దుష్టాత్మా రాక్షసానాం కులాధమః
ఆ గుహలోనే ఆ భయంకరమైన, మానవ మాంసాహారి, బక అనే దుష్టాత్ముడు, రాక్షసులలో అతి నీచుడు నివసిస్తున్నాడు.
ఈశో జనపదస్యాస్య పురస్య చ మహాబలః। పుష్టో మానుషమాంసేన దుర్బుద్ధిః పురుషాదకః
ఈ దేశానికీ, ఈ పట్టణానికీ అధిపతి, అపారమైన బలంతో ఉన్నవాడు, మానవ మాంసాన్ని తిని పెరిగినవాడు, చెడ్డ మనసున్న, మానుష భక్షకుడు.
ప్రబలః కామరూపీ చ రాక్షసస్తు మహాబలః। తేనోపసృష్టా నగరీ వర్షమద్య త్రయోదశమ్
ఆ మహాబలశాలి రాక్షసుడు, కావలసిన రూపం ధరించగలడు. అతడు పట్టణాన్ని ముట్టడి చేసి, ఇప్పటికి పదమూడు సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి.
తత్కృతే పరచక్రాచ్చ భూతేభ్యశ్చ న నో భయమ్। పురుషాదేన రౌద్రేణ భక్ష్యమాణా దురాత్మనా
అతని వల్లే మనకు ఇతర రాజ్యాల నుండి గానీ, భూతాల నుండి గానీ భయం లేదు. కానీ ఈ క్రూరమైన, దుష్ట మనుష్య భక్షకుడు మమ్మల్ని తినేస్తున్నాడు.
అనాథా నగరీ నాథం త్రాతారం నాధిగచ్ఛతి। గుహాయాం చ వసంస్తత్ర బాధతే సతతం జనమ్
ఈ పట్టణానికి రక్షకుడు లేకుండా పోయింది, కాపాడే వారు లేరు. ఆ రాక్షసుడు గుహలో ఉండి, ఎల్లప్పుడూ ప్రజలను బాధిస్తున్నాడు.
స్త్రియో బాలాంశ్చ వృద్ధాంశ్చ యూనశ్చాపి దురాత్మవాన్। అత్ర మన్త్రైశ్చ హోమైశ్చ భోజనైశ్చ స రాక్షసః
ఆ దురాత్ముడు రాక్షసుడు ఇక్కడ మహిళలను, పిల్లలను, వృద్ధులను, యువకులను పట్టుకుని పోతాడు. ఇక్కడ మంత్రాలు, హోమాలు, భోజనాలతో—
ఈడితో ద్విజముఖ్యైశ్చ పూజితశ్చ దురాత్మవాన్। యదా చ సకలానేవం ప్రసూదయతి రాక్షసః
బ్రాహ్మణులలో అగ్రగణ్యులు అతన్ని పూజించి, ప్రార్థిస్తూ ఉంటారు. అయినా ఆ రాక్షసుడు ఎప్పుడు కావాలంటే అప్పుడు వారందరినీ సంహరిస్తాడు.
అథైనం బ్రాహ్మణాః సర్వే సమయే సమయోజయన్। మా స్మ కామాద్వధీ రక్షో దాస్యామస్తే సదా వయం
అప్పుడప్పుడు అందరు బ్రాహ్మణులు కలసి అతనితో ఒప్పందం చేసారు: 'నీవు మనసు వచ్చిందని ఎవ్వరినీ చంపవద్దు; మేము ఎప్పుడూ నీకు ఇస్తుంటాము.'
పర్యాయేణ యథాకామమిహ మాంసోదనం ప్రభో। అన్నం మాంససమాయుక్తం తిలచూర్ణసమన్వితమ్
'ప్రతి సారి నీకు కావలసినప్పుడు మేము ఇక్కడ మాంసంతో కూడిన అన్నాన్ని ఇస్తాము ప్రభూ— మాంసం కలిసిన అన్నం, నువ్వుల పొడి కలిపినది.'
సర్పిషా చ సమాయుక్తం వ్యఞ్జనైశ్చ సమన్వితమ్। సూపాంస్త్రీన్సతిలాన్పిణ్డాఁల్లాజాపూపసురాసవాన్
'నెయ్యితో, వివిధ వంటకాలతో కలిపి— సూపులు, నువ్వుల ముద్దలు, లాజలు, అప్పాలు, మద్యం కూడా ఇస్తాము.'
శృతాశృతాన్పానకుమ్భాన్స్థూలమాంసం శృతాశృతమ్। వనమాహిషవారాహభాల్లూకం చ శృతాశృతమ్
'వండిన, వండని పానీయపు మట్టికుండలు, పెద్ద మాంసపు ముక్కలు, అడవి జంతువుల, మేషం, పంది, ఎలుగుబంటి మాంసం వండినదీ, వండనిదీ ఇస్తాము.'
సర్పిఃకుమ్భాంశ్చ వివిధాన్దధికుమ్భాంస్తథా బహూన్। సద్యఃసిద్ధసమాయుక్తం తిలచూర్ణైః సమాకులమ్
'వివిధ రకాల నెయ్యి కుండలు, అనేక పెరుగు కుండలు, తాజాగా తయారు చేసి నువ్వుల పొడి కలిపినవి ఇస్తాము.'
కులాచ్చ పురుషం చైకం బలీవర్దౌ చ కాలకౌ। ప్రాప్స్యసి త్వమసంక్రుద్ధో రక్షోభాగం ప్రకల్పితమ్
'ప్రతి ఇంటి నుండి ఒక మనిషిని, రెండు నల్ల ఎద్దులను— నీవు కోపపడకపోతే, రాక్షసుని భాగంగా నిర్ణయించిన వాటిని నీకు ఇస్తాము.'
తిష్ఠేహ సమయేఽస్మాకమిత్యయాచన్త తం ద్విజాః। బాఢమిత్యేవ తద్రక్షస్తద్వచః ప్రత్యగృహ్ణత
'మా ఒప్పందం ప్రకారం ఇక్కడే ఉండు' అని బ్రాహ్మణులు అతనిని వేడుకున్నారు. 'సరే' అని ఆ రాక్షసుడు వారి మాటను అంగీకరించాడు.
పరచక్రాటవీకేభ్యో రక్షణం స కరోతి చ। తస్మిన్భాగే సునిర్దిష్టే స్థితః స సమయే బలీ
విదేశీ సైన్యాల నుండి, అడవి ప్రమాదాల నుండి అతడు వారిని కాపాడుతున్నాడు. నిర్ణీత భాగంలో, ఆ ఒప్పందాన్ని పాటిస్తూ ఆ బలవంతుడు ఉన్నాడు.
ఏకైకం చైవ పురుషం సంప్రయచ్ఛన్తి వేతనమ్। స వారో బహుభిర్వర్షైర్భవత్యసుకరో నరైః
ప్రతి సారి అతనికి ఒక మనిషిని వేతనంగా ఇస్తారు. కానీ ఆ వంతు చాలా సంవత్సరాల తరువాతే వస్తుంది, అది మనుషులకు తట్టుకోలేనిది.
తద్విమోక్షాయ యే కేచిద్యతన్తే పురుషాః క్వచిత్। సపుత్రదారాంస్తాన్హత్వా తద్రక్షో భక్షయత్యుత
ఎవరైనా ఈ బాధ నుండి తప్పించుకోవాలని ప్రయత్నిస్తే, ఆ రాక్షసుడు వారిని, వారి భార్యా పిల్లలతో సహా చంపి తినేస్తాడు.
వేత్రకీయగృహే రాజా నాయం నయమిహాస్థితః। ఉపాయం తం న కురుతే యత్నాదపి స మన్దధీః। అనామయం జనస్యాస్య యేన స్యాదద్య శాశ్వతమ్
వేత్రకీయుని ఇంట్లో రాజు ధర్మాన్ని పాటించడంలేదు. ఆ మూర్ఖుడు ఎంత ప్రయత్నించినా ప్రజలకు శాశ్వతమైన భద్రత కలిగే మార్గాన్ని ఆలోచించడంలేదు.
ఏతదర్హా వచం నూనం వసామో దుర్బలస్య యే। విషయే నిత్యవాస్తవ్యాః కురాజానముపాశ్రితాః
మేము బలహీనులమై, చెడ్డ రాజు పాలనలో ఎప్పుడూ ఉండేవాళ్లమై, ఇలాంటి దుస్థితిని అనుభవించడమే మన వ్రుద్ధి అనుకోవాలి.
బ్రాహ్మణాః కస్య వక్తవ్యాః కస్య వాచ్ఛన్దచారిణః। గుణైరేతే హి వత్స్యన్తి కామగాః పక్షిణో యథా
బ్రాహ్మణులు ఎవరి కోసం మాట్లాడాలి, ఎవరి కోసం తమ ఇష్టానుసారం ప్రవర్తించాలి? మంచితనముండే వరకు మాత్రమే వారు ఇక్కడ ఉంటారు, పక్షులు తమకు నచ్చిన చోట ఉండే విధంగా.
రాజానం ప్రథమం విన్దేత్తతో భార్యాం తతో ధనమ్। `రాజన్యసతి లోకేఽస్మిన్కుతో భార్యా కుతో ధనమ్। వయస్య సంచయేనాస్య జ్ఞాతీన్పుత్రాంశ్చ తారయేత్
మొదట రాజును వెతకాలి, తర్వాత భార్యను, ఆ తర్వాత ధనాన్ని సంపాదించాలి. ఈ లోకంలో రాజు లేకపోతే భార్యా, ధనమూ ఎలా ఉంటాయి? మిత్రులను కూడగట్టి, తన బంధువులను, పిల్లలను రక్షించాలి.
విపీరతం మయా చేదం త్రయం సర్వముపార్జితమ్। తదిమామాపదం ప్రాప్య భృశం తప్యామహే వయమ్
నా శ్రమతోనే ఈ మూడు—రాజు, భార్య, ధనం—అన్నీ సంపాదించాను. అయినా ఇప్పుడు ఈ కష్టంలో పడిపోయి మేమంతా బాగా బాధపడుతున్నాము.
సోఽయమస్మాననుప్రాప్తో వారః కులవినాశనః। భోజనం పురుషశ్చైకః ప్రదేయం వేతనం మయా
ఇప్పుడు మన కుటుంబాన్ని నాశనం చేసే ఈ విపత్తు మన మీద పడింది. నేను ఆ రాక్షసునికి భోజనం, ఒక మనిషిని బహుమతిగా ఇవ్వాలి.
న చ మే విద్యతే విత్తం సంక్రేతుం పురుషం క్వచిత్। సుహృజ్జనం ప్రదాతుం చ న శక్ష్యామి కదాచన
ఒక్కడినైనా కొనడానికి నాకు ఎక్కడా ధనం లేదు. స్నేహితుడిని ఇవ్వడానికీ నేను ఎప్పుడూ సిద్ధంగా లేను.
గతిం చాన్యాం న పశ్యామి తస్మాన్మోక్షాయ రక్షసః। సోఽహం దుఃఖార్ణవే మగ్నో మహత్యసుకరే భృశమ్
ఇంకా ఏ మార్గమూ కనబడటం లేదు. అందుకే ఆ రాక్షసుని నుండి విడిపోవడానికి, నేను ఈ గొప్ప, దుర్భరమైన దుఃఖసముద్రంలో మునిగిపోయాను.
సహైవైతైర్గమిష్యామి బాన్ధవైరద్య రాక్షసమ్। తతో నః సహితాన్క్షుద్రః సర్వానేవోపభోక్ష్యతి
ఈ రోజు నా బంధువులతో కలిసి ఆ రాక్షసుని దగ్గరకు వెళ్తాను. అప్పుడు ఆ దుష్టుడు మనందరినీ ఒకేసారి తినేస్తాడు.
దుఃఖమూలమిదం భద్రే మయోక్తం ప్రశ్నతోఽనఘే
నిష్కళంకినీ, నీవు అడిగినందుకు ఈ దుఃఖానికి మూలాన్ని చెప్పాను.