తాతేపి హి గతే స్వర్గం వినష్టే చ మమానుజే। పిణ్డః పితౄణాం వ్యుచ్ఛిద్యేత్తత్తేషాం విప్రియం భవేత్
నీవు స్వర్గానికి వెళ్ళిపోతే, నా తమ్ముడు కూడా పోతే, పితృదేవతలకు చేసే పిండప్రదానం నిలిచిపోతుంది. అది వారికి ఇష్టం ఉండదు.
పిత్రా త్యక్తా తథా మాత్రా భ్రాత్రా చాహమసంశయమ్। దుఃఖాద్దుఃఖతరం ప్రాప్య మ్రియేయమతథోచితామ్
తండ్రి, తల్లి, తమ్ముడు నన్ను వదిలిపెడితే, నేను ఇంకా ఎక్కువ దుఃఖాన్ని అనుభవించి, నాకు తగినదికాకుండా మరణిస్తాను.
త్వయి త్వరోగే నిర్ముక్తో మాతా భ్రాతా చ మే శిశుః। సన్తానశ్చైవ పిణ్డశ్చ ప్రతిష్ఠాస్యత్యసంశయమ్
నీవు ఈ వ్యాధి నుంచి బయట పడితే, నా తల్లి, నా చిన్న తమ్ముడు, వంశ పరంపర, పితృదేవతలకు పిండప్రదానం — ఇవన్నీ తప్పకుండా నిలబడతాయి.
ఆత్మా పుత్రః సఖీ భార్యా కృచ్ఛ్రం తు దుహితా కిల। స కృచ్ఛ్రాన్మోచయాత్మానం మాం చ ధర్మే నియోజయా
కుమారుడు తండ్రికి తనే, స్నేహితుడే, భార్యే. కానీ కుమార్తె కష్టకాలంలోనే ఉపయోగపడుతుంది అంటారు. నీవు ఈ కష్టాన్ని దాటి, నన్ను ధర్మంలో నియమించు.
అనాథా కృపణా బాలా యత్ర క్వచన గామినీ। భవిష్యామి త్వయా తాత విహీనా కృపణా సదా
నీవు లేకపోతే, తండ్రి, నేను ఎప్పుడూ దయనీయురాలిగా, అనాధగా, చిన్నదానిగా, ఎక్కడికైనా తిరుగుతూ, దురదృష్టవశాత్తు బ్రతుకుతాను.
అథవాహం కరిష్యామి కులస్యాస్య విమోచనమ్। ఫలసంస్థా భవిష్యామి కృత్వా కర్మ సుదుష్కరమ్
లేకపోతే, నేను స్వయంగా ఈ వంశాన్ని రక్షిస్తాను. అత్యంత కష్టం అయిన పనిని చేసి, వనప్రస్థాశ్రమంలో జీవిస్తాను.
అథవా యాస్యసే తత్ర త్యక్త్వా మాం ద్విజసత్తమ। పీడితాఽహం భవిష్యామి తదవేక్షస్వ మామపి
లేకపోతే, నువ్వు నన్ను వదిలి అక్కడికి వెళ్తే, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, నేను చాలా బాధపడతాను. ఈ విషయాన్ని కూడా నన్ను దృష్టిలో పెట్టుకొని ఆలోచించు.
తదస్మదర్థం ధర్మార్థం ప్రసవార్థం చ సత్తమ। ఆత్మానం పరిరక్షస్వ త్యక్తవ్యాం మాం చ సంత్యజ
కాబట్టి, నా కోసం, ధర్మం కోసం, సంతానానికి కూడా, నీవు నీను కాపాడుకో. నన్ను వదిలిపెట్టాల్సినవాడిని వదిలిపెట్టు.
అవశ్యకరణీయే చ మా త్వాం కాలోత్యగాదయమ్। కిం త్వతః పరమం దుఃఖం యద్వయం స్వర్గతే త్వయి
తప్పనిసరిగా చేయాల్సిన పనిలో కాలం నిన్ను మించిపోకుండా జాగ్రత్తపడు. కాని, నువ్వు స్వర్గానికి వెళ్ళిపోయిన తర్వాత, మాకు దానికంటే ఎక్కువ బాధ ఏముంటుంది?
యాచమానాః పరాదన్నం పరిధావేమహి శ్వవత్। త్వయి త్వరోగే నిర్ముక్తే క్లేశాదస్మాత్సబాన్ధవే। అమృతేవ సతీ లోకే భవిష్యామి సుఖాన్వితా
నువ్వు ఆరోగ్యంగా, బాధల నుంచి విముక్తుడై, బంధువులతో కలసి ఉండగా, మేము ఇతరుల వద్ద భిక్ష అడిగి, కుక్కలవలె మిగిలిన అన్నం ధరించాల్సి వస్తుంది. నేను ఈ లోకంలో విధవలా, సుఖం లేకుండా మిగిలిపోతాను.
ఇతః ప్రదానే దేవాశ్చ పితరశ్చేతి నః శ్రుతమ్। త్వయా దత్తేన తోయేన భవిష్యతి హితాయ వై
ఈ దానం వల్ల దేవతలు, పితృదేవతలు తృప్తిపొందుతారని మేము విన్నాము. నువ్విచ్చే నీటితో వారికి మేలు కలుగుతుంది.
ఇత్యేతదుభయం తాత నిశామ్య తవ యద్ధితమ్। తద్వ్యవస్య తథామ్బాయా హితం స్వస్య సుతస్య చ
ఇలా రెండు వైపుల మాటలు విన్నాక, ప్రియమైనవాడా, నీకు మేలు అయ్యేదే చేయు. నీ తల్లి, నువ్వు, నీ కుమారుడికి మేలు అయ్యేదే నిర్ణయించు.
మాతాపిత్రోశ్చ పుత్రాస్తు భవితారో గుణాన్వితాః। న తు పుత్రస్య పితరో పునర్జాతు భవిష్యతః
తల్లిదండ్రులకు మంచి గుణాలున్న పిల్లలు కలుగుతారు. కానీ, కుమారుడికి తల్లిదండ్రులు మళ్లీ కలుగరు.
ఏవం బహువిధం తస్యా నిశమ్య పరిదేవితమ్। పితా మాతా చ సా చైవ కన్యా ప్రరురుదుస్త్రయః
ఆమె ఇలా ఎన్నో విధాలుగా విలపించడాన్ని విని, తండ్రి, తల్లి, ఆ యువతీ ముగ్గురూ ఏడవడం ప్రారంభించారు.
తతః ప్రరుదితాన్సర్వాన్నిశమ్యాథ సుతస్తదా। ఉత్ఫుల్లనయనో బాలః కలమవ్యక్తమబ్రవీత్
అందరూ ఏడుస్తున్నదాన్ని విని, చిన్నవాడు, అతని కళ్ళు ఆశ్చర్యంతో విప్పి, ముద్దుగా, స్పష్టంగా కాకుండా మాటలు చెప్పాడు.
మా పితా రుద మా మాతర్మా స్వసస్త్వితి చాబ్రవీత్। ప్రహసన్నివ సర్వాంస్తానేకైకమనుసర్పతి
"నాన్నా, ఏడవకండి; అమ్మా, ఏడవకండి; అక్కా, ఏడవకండి" అని, ఆ చిన్నవాడు నవ్వుతూ, ఒక్కొక్కరిని చూస్తూ అన్నాడు.
తతః స తృణమాదాయ ప్రహృష్టః పునరబ్రవీత్। అనేనాహం హనిష్యామి రాక్షసం పురుషాదకమ్
తర్వాత, ఒక గడ్డి తీయగా, ఆనందంతో, "ఇది చేత నేను ఆ మానవ మాంసాహార రాక్షసుడిని సంహరిస్తాను" అని మళ్లీ అన్నాడు.
తథాపి తేషాం దుఃఖేన పరీతానాం నిశమ్య తత్। బాలస్య వాక్యమవ్యక్తం హర్షః సమభవన్మహాన్
అయినా, ఆ చిన్నవాడి స్పష్టంగా లేని మాటలు విని, దుఃఖంతో ఉన్నవారికి గొప్ప ఆనందం కలిగింది.
అయం కాల ఇతి జ్ఞాత్వా కున్తీ సముపసృత్య తాన్। గతాసూనమృతేనేవ జీవయన్తీదమబ్రవీత్
ఈ సమయం వచ్చిందని గ్రహించిన కుంతీ, వారిని దగ్గరకు వచ్చి, ప్రాణాలు పోయినవారిని అమృతంతో బ్రతికించినట్టు ఇలా చెప్పింది:
కుతోమూలమిదం దుఃఖం జ్ఞాతుమిచ్ఛామి తత్త్వతః। విదిత్వాప్యపకర్షేయం శక్యం చేదపకర్షితుమ్
ఈ బాధ ఎక్కడి నుంచి వస్తుందో నిజంగా తెలుసుకోవాలని నాకు ఉంది. తెలిసిన తర్వాత, అది తొలగించగలిగితే, తొలగించేందుకు ప్రయత్నిస్తాను.
ఉపపన్నం సతామేతద్యద్బ్రవీపి తపోధనే। న తు దుఃఖమిదం శక్యం మానుషేణ వ్యపోహితుమ్
ధర్మమార్గంలో ఉన్నవారికి నీవు చెప్పింది సరిగానే ఉంది. కానీ, ఈ బాధను మానవుడు తొలగించలేడు.
తథాపి తత్త్వమాఖ్యాస్యే దుఃఖస్యైతస్య సంభవమ్। శక్యం వా యది వాఽశక్యం శృణు భద్రే యథాతథమ్
అయినా, ఈ బాధ ఎలా కలిగిందో నిజాన్ని చెబుతాను. తొలగించగలిగినా, లేకపోయినా, నీవు శ్రద్ధగా విను.
సమీపే నగరస్యాస్య వకో వసతి రాక్షసః। ఇతో గవ్యూతిమాత్రే।ఞస్తి యమునాగహ్వరే గుహా
ఈ పట్టణానికి దగ్గరగా వక అనే రాక్షసుడు ఉంటాడు. ఇక్కడి నుంచి ఒక గోవు నడిచే దూరంలో, యమునా నదికొలువులోని ఒక గుహలో అతడు నివసిస్తాడు.
తస్యాం ఘోరః స వసతి జిఘాంసుః పురుషాదకః। బకాభిధానో దుష్టాత్మా రాక్షసానాం కులాధమః
ఆ గుహలోనే ఆ భయంకరమైన, మానవ మాంసాహారి, బక అనే దుష్టాత్ముడు, రాక్షసులలో అతి నీచుడు నివసిస్తున్నాడు.
ఈశో జనపదస్యాస్య పురస్య చ మహాబలః। పుష్టో మానుషమాంసేన దుర్బుద్ధిః పురుషాదకః
ఈ దేశానికీ, ఈ పట్టణానికీ అధిపతి, అపారమైన బలంతో ఉన్నవాడు, మానవ మాంసాన్ని తిని పెరిగినవాడు, చెడ్డ మనసున్న, మానుష భక్షకుడు.
ప్రబలః కామరూపీ చ రాక్షసస్తు మహాబలః। తేనోపసృష్టా నగరీ వర్షమద్య త్రయోదశమ్
ఆ మహాబలశాలి రాక్షసుడు, కావలసిన రూపం ధరించగలడు. అతడు పట్టణాన్ని ముట్టడి చేసి, ఇప్పటికి పదమూడు సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి.
తత్కృతే పరచక్రాచ్చ భూతేభ్యశ్చ న నో భయమ్। పురుషాదేన రౌద్రేణ భక్ష్యమాణా దురాత్మనా
అతని వల్లే మనకు ఇతర రాజ్యాల నుండి గానీ, భూతాల నుండి గానీ భయం లేదు. కానీ ఈ క్రూరమైన, దుష్ట మనుష్య భక్షకుడు మమ్మల్ని తినేస్తున్నాడు.
అనాథా నగరీ నాథం త్రాతారం నాధిగచ్ఛతి। గుహాయాం చ వసంస్తత్ర బాధతే సతతం జనమ్
ఈ పట్టణానికి రక్షకుడు లేకుండా పోయింది, కాపాడే వారు లేరు. ఆ రాక్షసుడు గుహలో ఉండి, ఎల్లప్పుడూ ప్రజలను బాధిస్తున్నాడు.
స్త్రియో బాలాంశ్చ వృద్ధాంశ్చ యూనశ్చాపి దురాత్మవాన్। అత్ర మన్త్రైశ్చ హోమైశ్చ భోజనైశ్చ స రాక్షసః
ఆ దురాత్ముడు రాక్షసుడు ఇక్కడ మహిళలను, పిల్లలను, వృద్ధులను, యువకులను పట్టుకుని పోతాడు. ఇక్కడ మంత్రాలు, హోమాలు, భోజనాలతో—
ఈడితో ద్విజముఖ్యైశ్చ పూజితశ్చ దురాత్మవాన్। యదా చ సకలానేవం ప్రసూదయతి రాక్షసః
బ్రాహ్మణులలో అగ్రగణ్యులు అతన్ని పూజించి, ప్రార్థిస్తూ ఉంటారు. అయినా ఆ రాక్షసుడు ఎప్పుడు కావాలంటే అప్పుడు వారందరినీ సంహరిస్తాడు.