ఏవముక్తస్తయా భర్తా తాం సమాలిఙ్గ్య భారత। ముమోచ బాష్పం శనకైః సభార్యో భృశదుఃఖితః
ఆమె ఇలా చెప్పిన తరువాత, భర్త ఆమెను ఆలింగనం చేసుకుని, భారత వంశజుడా, భార్యతో కలిసి తీవ్రమైన దుఃఖంతో నెమ్మదిగా కన్నీళ్లు పెట్టాడు.
మైవం వద త్వం కల్యాణి తిష్ఠ చేహ సుమధ్యమే। న తు భార్యాం త్యజేత్ప్రాజ్ఞః పుత్రాన్వాపి కదాచన
అలా అనకు, మృదువైనవాడివి, ఇక్కడే ఉండు, సుందరి. తెలివిగలవాడు తన భార్యను గానీ, పిల్లలను గానీ ఎప్పుడూ వదిలిపెట్టకూడదు.
విశేషతః స్త్రియం రక్షేత్పురుషో బుద్ధిమానిహ। త్యక్త్వా తు పురుషో జీవేన్న హాతవ్యానిమాన్సదా। న వేత్తి కామం ధర్మం చ అర్థం మోక్షం చ తత్త్వతః
ప్రత్యేకంగా, తెలివైనవాడు తన భార్యను కాపాడాలి. వదిలిపెట్టి బ్రతికినా, ఇలాంటి వారిని ఎప్పుడూ విడిచిపెట్టకూడదు. వాస్తవంగా అతడు కామం, ధర్మం, అర్థం, మోక్షం ఏవీ పూర్తిగా తెలుసుకోడు.
తయోర్దుఃఖితయోర్వాక్యమతిమాత్రం నిశమ్య తు। తతో దుఃఖపరీతాఙ్గీ కన్యా తావభ్యభాషత
వారిద్దరి తీవ్ర దుఃఖభరితమైన మాటలు విని, ఆ యువతి తన శరీరం దుఃఖంతో నిండిపోయి, వారిద్దరిని ఇలా ఉద్దేశించి చెప్పింది.
కిమేవం భృశదుఃఖార్తౌ రోరూయేతామనాథవత్। మమాపి శ్రూయతాం వాక్యం శ్రుత్వా చ క్రియతాం క్షమమ్
మీరిద్దరూ ఇంతగా బాధతో, ఆధారంలేని వారిలా ఎందుకు ఏడుస్తున్నారు? నా మాట కూడా వినండి. విన్న తరువాత యోగ్యమైనది చేయండి.
ధర్మతోఽహం పరిత్యాజ్యా యువయోర్నాత్ర సంశయః। త్యక్తవ్యాం మాం పరిత్యజ్య త్రాహి సర్వం మయైకయా
ధర్మప్రకారం, మీరిద్దరూ నన్ను విడిచిపెట్టాలి — ఇందులో సందేహం లేదు. నన్ను వదిలిపెట్టి, మిగతా అందరినీ ఒక్కరితో రక్షించండి.
ఇత్యర్థమిష్యతేఽపత్యం తారయిష్యతి మామితి। అస్మిన్నుపస్థితే కాలే తరధ్వం ప్లవవన్మయా
పిల్లలు ఉండటానికి ఉద్దేశం ఇదే — 'వాడు నన్ను రక్షిస్తాడు.' ఇప్పుడు ఈ సమయం వచ్చినప్పుడు, నన్ను పడవలా తీసుకుని ఈ కష్టాన్ని దాటి పోండి.
ఇహ వా తారయేద్దుర్గాదుత వా ప్రేత్య భారత। సర్వథా తారయేత్పుత్రః పుత్ర ఇత్యుచ్యతే బుధైః
ఇక్కడ నేను ఈ కష్టంలో నుంచి రక్షించవచ్చు, లేదా మరణానంతరం కూడా, ఓ భారత వంశజా. ఏ విధంగా చూసినా, కుమారుడు రక్షిస్తాడు కనుక, ఆయనను 'పుత్రుడు' అని పండితులు అంటారు.
ఆకాఙ్క్షన్తే చ దౌహిత్రాన్మయి నిత్యం పితామహాః। తత్స్వయం వై పరిత్రాస్యే రక్షన్తీ జీవితం పితుః
నా తాతలు ఎప్పుడూ నాపై మనవళ్లను ఆశిస్తారు. అందుకే, నేను స్వయంగా నా తండ్రి ప్రాణాన్ని కాపాడేందుకు ప్రయత్నిస్తాను.
భ్రాతా చ మమ బాలోఽయం గతే లోకమముం త్వయి। అచిరేణైవ కాలేన వినశ్యేత న సంశయః
నా తమ్ముడు ఇంకా చిన్నవాడు. నీవు ఈ లోకాన్ని విడిచిపోతే, అతడు కూడా త్వరలోనే నశించిపోతాడు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తాతేపి హి గతే స్వర్గం వినష్టే చ మమానుజే। పిణ్డః పితౄణాం వ్యుచ్ఛిద్యేత్తత్తేషాం విప్రియం భవేత్
నీవు స్వర్గానికి వెళ్ళిపోతే, నా తమ్ముడు కూడా పోతే, పితృదేవతలకు చేసే పిండప్రదానం నిలిచిపోతుంది. అది వారికి ఇష్టం ఉండదు.
పిత్రా త్యక్తా తథా మాత్రా భ్రాత్రా చాహమసంశయమ్। దుఃఖాద్దుఃఖతరం ప్రాప్య మ్రియేయమతథోచితామ్
తండ్రి, తల్లి, తమ్ముడు నన్ను వదిలిపెడితే, నేను ఇంకా ఎక్కువ దుఃఖాన్ని అనుభవించి, నాకు తగినదికాకుండా మరణిస్తాను.
త్వయి త్వరోగే నిర్ముక్తో మాతా భ్రాతా చ మే శిశుః। సన్తానశ్చైవ పిణ్డశ్చ ప్రతిష్ఠాస్యత్యసంశయమ్
నీవు ఈ వ్యాధి నుంచి బయట పడితే, నా తల్లి, నా చిన్న తమ్ముడు, వంశ పరంపర, పితృదేవతలకు పిండప్రదానం — ఇవన్నీ తప్పకుండా నిలబడతాయి.
ఆత్మా పుత్రః సఖీ భార్యా కృచ్ఛ్రం తు దుహితా కిల। స కృచ్ఛ్రాన్మోచయాత్మానం మాం చ ధర్మే నియోజయా
కుమారుడు తండ్రికి తనే, స్నేహితుడే, భార్యే. కానీ కుమార్తె కష్టకాలంలోనే ఉపయోగపడుతుంది అంటారు. నీవు ఈ కష్టాన్ని దాటి, నన్ను ధర్మంలో నియమించు.
అనాథా కృపణా బాలా యత్ర క్వచన గామినీ। భవిష్యామి త్వయా తాత విహీనా కృపణా సదా
నీవు లేకపోతే, తండ్రి, నేను ఎప్పుడూ దయనీయురాలిగా, అనాధగా, చిన్నదానిగా, ఎక్కడికైనా తిరుగుతూ, దురదృష్టవశాత్తు బ్రతుకుతాను.
అథవాహం కరిష్యామి కులస్యాస్య విమోచనమ్। ఫలసంస్థా భవిష్యామి కృత్వా కర్మ సుదుష్కరమ్
లేకపోతే, నేను స్వయంగా ఈ వంశాన్ని రక్షిస్తాను. అత్యంత కష్టం అయిన పనిని చేసి, వనప్రస్థాశ్రమంలో జీవిస్తాను.
అథవా యాస్యసే తత్ర త్యక్త్వా మాం ద్విజసత్తమ। పీడితాఽహం భవిష్యామి తదవేక్షస్వ మామపి
లేకపోతే, నువ్వు నన్ను వదిలి అక్కడికి వెళ్తే, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, నేను చాలా బాధపడతాను. ఈ విషయాన్ని కూడా నన్ను దృష్టిలో పెట్టుకొని ఆలోచించు.
తదస్మదర్థం ధర్మార్థం ప్రసవార్థం చ సత్తమ। ఆత్మానం పరిరక్షస్వ త్యక్తవ్యాం మాం చ సంత్యజ
కాబట్టి, నా కోసం, ధర్మం కోసం, సంతానానికి కూడా, నీవు నీను కాపాడుకో. నన్ను వదిలిపెట్టాల్సినవాడిని వదిలిపెట్టు.
అవశ్యకరణీయే చ మా త్వాం కాలోత్యగాదయమ్। కిం త్వతః పరమం దుఃఖం యద్వయం స్వర్గతే త్వయి
తప్పనిసరిగా చేయాల్సిన పనిలో కాలం నిన్ను మించిపోకుండా జాగ్రత్తపడు. కాని, నువ్వు స్వర్గానికి వెళ్ళిపోయిన తర్వాత, మాకు దానికంటే ఎక్కువ బాధ ఏముంటుంది?
యాచమానాః పరాదన్నం పరిధావేమహి శ్వవత్। త్వయి త్వరోగే నిర్ముక్తే క్లేశాదస్మాత్సబాన్ధవే। అమృతేవ సతీ లోకే భవిష్యామి సుఖాన్వితా
నువ్వు ఆరోగ్యంగా, బాధల నుంచి విముక్తుడై, బంధువులతో కలసి ఉండగా, మేము ఇతరుల వద్ద భిక్ష అడిగి, కుక్కలవలె మిగిలిన అన్నం ధరించాల్సి వస్తుంది. నేను ఈ లోకంలో విధవలా, సుఖం లేకుండా మిగిలిపోతాను.
ఇతః ప్రదానే దేవాశ్చ పితరశ్చేతి నః శ్రుతమ్। త్వయా దత్తేన తోయేన భవిష్యతి హితాయ వై
ఈ దానం వల్ల దేవతలు, పితృదేవతలు తృప్తిపొందుతారని మేము విన్నాము. నువ్విచ్చే నీటితో వారికి మేలు కలుగుతుంది.
ఇత్యేతదుభయం తాత నిశామ్య తవ యద్ధితమ్। తద్వ్యవస్య తథామ్బాయా హితం స్వస్య సుతస్య చ
ఇలా రెండు వైపుల మాటలు విన్నాక, ప్రియమైనవాడా, నీకు మేలు అయ్యేదే చేయు. నీ తల్లి, నువ్వు, నీ కుమారుడికి మేలు అయ్యేదే నిర్ణయించు.
మాతాపిత్రోశ్చ పుత్రాస్తు భవితారో గుణాన్వితాః। న తు పుత్రస్య పితరో పునర్జాతు భవిష్యతః
తల్లిదండ్రులకు మంచి గుణాలున్న పిల్లలు కలుగుతారు. కానీ, కుమారుడికి తల్లిదండ్రులు మళ్లీ కలుగరు.
ఏవం బహువిధం తస్యా నిశమ్య పరిదేవితమ్। పితా మాతా చ సా చైవ కన్యా ప్రరురుదుస్త్రయః
ఆమె ఇలా ఎన్నో విధాలుగా విలపించడాన్ని విని, తండ్రి, తల్లి, ఆ యువతీ ముగ్గురూ ఏడవడం ప్రారంభించారు.
తతః ప్రరుదితాన్సర్వాన్నిశమ్యాథ సుతస్తదా। ఉత్ఫుల్లనయనో బాలః కలమవ్యక్తమబ్రవీత్
అందరూ ఏడుస్తున్నదాన్ని విని, చిన్నవాడు, అతని కళ్ళు ఆశ్చర్యంతో విప్పి, ముద్దుగా, స్పష్టంగా కాకుండా మాటలు చెప్పాడు.
మా పితా రుద మా మాతర్మా స్వసస్త్వితి చాబ్రవీత్। ప్రహసన్నివ సర్వాంస్తానేకైకమనుసర్పతి
"నాన్నా, ఏడవకండి; అమ్మా, ఏడవకండి; అక్కా, ఏడవకండి" అని, ఆ చిన్నవాడు నవ్వుతూ, ఒక్కొక్కరిని చూస్తూ అన్నాడు.
తతః స తృణమాదాయ ప్రహృష్టః పునరబ్రవీత్। అనేనాహం హనిష్యామి రాక్షసం పురుషాదకమ్
తర్వాత, ఒక గడ్డి తీయగా, ఆనందంతో, "ఇది చేత నేను ఆ మానవ మాంసాహార రాక్షసుడిని సంహరిస్తాను" అని మళ్లీ అన్నాడు.
తథాపి తేషాం దుఃఖేన పరీతానాం నిశమ్య తత్। బాలస్య వాక్యమవ్యక్తం హర్షః సమభవన్మహాన్
అయినా, ఆ చిన్నవాడి స్పష్టంగా లేని మాటలు విని, దుఃఖంతో ఉన్నవారికి గొప్ప ఆనందం కలిగింది.
అయం కాల ఇతి జ్ఞాత్వా కున్తీ సముపసృత్య తాన్। గతాసూనమృతేనేవ జీవయన్తీదమబ్రవీత్
ఈ సమయం వచ్చిందని గ్రహించిన కుంతీ, వారిని దగ్గరకు వచ్చి, ప్రాణాలు పోయినవారిని అమృతంతో బ్రతికించినట్టు ఇలా చెప్పింది:
కుతోమూలమిదం దుఃఖం జ్ఞాతుమిచ్ఛామి తత్త్వతః। విదిత్వాప్యపకర్షేయం శక్యం చేదపకర్షితుమ్
ఈ బాధ ఎక్కడి నుంచి వస్తుందో నిజంగా తెలుసుకోవాలని నాకు ఉంది. తెలిసిన తర్వాత, అది తొలగించగలిగితే, తొలగించేందుకు ప్రయత్నిస్తాను.