ఆత్మనో విద్యమానత్వాద్భువనాని చతుర్దశ। విద్యన్తే ద్విజశార్దూల ఆతమా రక్ష్యస్తతస్త్వయా
తన వల్లే పద్నాలుగు లోకాలు ఉన్నాయి. అందుకే, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా! నీవు నీను కాపాడుకోవాలి.
ఆత్మన్యవిద్యమానే చేదస్య నాస్తీహ కించన। ఏతజ్జగదిదం సర్వమాత్మనా న సమం కిల
తన లేకపోతే ఇక్కడ ఏదీ ఉండదు. ఈ జగత్తంతా తనకు సమానం కాదు.
స కురుష్వ మయా కార్యం తారయాత్మానమాత్మనా। అనుజానీహీ మామార్య సుతౌ మే పరిపాలయ
కాబట్టి నీవు చేయాల్సిన పనిని చేయు, నీవే నిన్ను రక్షించుకో. నన్ను అనుమతించు, నా ఇద్దరు కుమారులను కాపాడు.
అవధ్యాః స్త్రియ ఇత్యాహుర్ధర్మజ్ఞా ధర్మనిశ్చయే। ధర్మజ్ఞాన్రాక్షసానాహుర్న హన్యాత్స చ మామపి
ధర్మాన్ని తెలిసినవారు, ధర్మనిర్ణయంలో, స్త్రీలను హతమార్చరాదని అంటారు. రాక్షసులను కూడా హతమార్చరాదని ధర్మజ్ఞులు చెబుతారు, అందులో నన్ను కూడా చేర్చాలి.
నిఃసంశయం వధః పుంసాం స్త్రీణాం సంశయితో వధః। అతో మామేవ ధర్మజ్ఞ ప్రస్థాపయితుమర్హసి
పురుషులను హతమార్చడం నిస్సందేహంగా, స్త్రీలను హతమార్చడం సందేహాస్పదం. అందుకే, ఓ ధర్మజ్ఞా! నన్ను పంపించాలి.
భుక్తం ప్రియాణ్యవాప్తాని ధర్మశ్చ చరితో మయా। `త్వచ్ఛుశ్రూషణసంభూతా కీర్తిశ్చాప్యతులా మమ।' త్వత్ప్రసూతిః ప్రియా ప్రాప్తా న మాం తప్స్యత్యజీవితం
ప్రియమైన అనుభవాలు అనుభవించాను, కావలసినవి పొందాను, ధర్మాన్ని ఆచరించాను. నీకు సేవచేసి నాకు అపూర్వమైన కీర్తి వచ్చింది, ప్రియమైన కుమారుడు పుట్టాడు—ఇప్పుడు నా ప్రాణం బాధపడదు.
జాతపుత్రా చ వృద్ధా చ ప్రియకామా చ తే సదా। సమీక్ష్యైతదహం సర్వం వ్యవసాయం కరోమ్యతః
కుమారుడు పుట్టింది, వయస్సు పెరిగింది, ఎప్పుడూ నీ మేలు కోరుతూ ఉన్నాను. ఇవన్నీ చూసి నేను ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నాను.
ఉత్సృజ్యాపి హి మామార్య ప్రాప్స్యస్యన్యామపి స్త్రియమ్। తతః ప్రతిష్ఠితో ధర్మో భవిష్యతి పునస్తవ
నీవు నన్ను వదిలిపెట్టినా, మరో స్త్రీని పొందగలవు. అప్పుడు నీ ధర్మం మళ్లీ స్థిరపడుతుంది.
న చాప్యధర్మః కల్యాణ బహుపత్నీకతా నృణామ్। స్త్రీణామధర్మః సుమహాన్భర్తుః పూర్వస్య లఙ్ఘనే
పురుషులు ఎక్కువ మంది భార్యలను చేసుకోవడం నైతికంగా తప్పు కాదు, మంచిదీ కాదు. కానీ, స్త్రీలు తమ మొదటి భర్త హక్కును ఉల్లంఘిస్తే అది చాలా పెద్ద పాపం.
ఏతత్సర్వం సమీక్ష్య త్వమాత్మత్యాగం చ గర్హితమ్। ఆత్మానం తారయాద్యాశు కులం చేమౌ చ దారకౌ
ఇవన్నీ బాగా ఆలోచించు. ప్రాణత్యాగం తప్పు అని తెలుసుకో. వెంటనే నీవు, నీ కుటుంబం, ఈ ఇద్దరు పిల్లలను రక్షించు.
ఏవముక్తస్తయా భర్తా తాం సమాలిఙ్గ్య భారత। ముమోచ బాష్పం శనకైః సభార్యో భృశదుఃఖితః
ఆమె ఇలా చెప్పిన తరువాత, భర్త ఆమెను ఆలింగనం చేసుకుని, భారత వంశజుడా, భార్యతో కలిసి తీవ్రమైన దుఃఖంతో నెమ్మదిగా కన్నీళ్లు పెట్టాడు.
మైవం వద త్వం కల్యాణి తిష్ఠ చేహ సుమధ్యమే। న తు భార్యాం త్యజేత్ప్రాజ్ఞః పుత్రాన్వాపి కదాచన
అలా అనకు, మృదువైనవాడివి, ఇక్కడే ఉండు, సుందరి. తెలివిగలవాడు తన భార్యను గానీ, పిల్లలను గానీ ఎప్పుడూ వదిలిపెట్టకూడదు.
విశేషతః స్త్రియం రక్షేత్పురుషో బుద్ధిమానిహ। త్యక్త్వా తు పురుషో జీవేన్న హాతవ్యానిమాన్సదా। న వేత్తి కామం ధర్మం చ అర్థం మోక్షం చ తత్త్వతః
ప్రత్యేకంగా, తెలివైనవాడు తన భార్యను కాపాడాలి. వదిలిపెట్టి బ్రతికినా, ఇలాంటి వారిని ఎప్పుడూ విడిచిపెట్టకూడదు. వాస్తవంగా అతడు కామం, ధర్మం, అర్థం, మోక్షం ఏవీ పూర్తిగా తెలుసుకోడు.
తయోర్దుఃఖితయోర్వాక్యమతిమాత్రం నిశమ్య తు। తతో దుఃఖపరీతాఙ్గీ కన్యా తావభ్యభాషత
వారిద్దరి తీవ్ర దుఃఖభరితమైన మాటలు విని, ఆ యువతి తన శరీరం దుఃఖంతో నిండిపోయి, వారిద్దరిని ఇలా ఉద్దేశించి చెప్పింది.
కిమేవం భృశదుఃఖార్తౌ రోరూయేతామనాథవత్। మమాపి శ్రూయతాం వాక్యం శ్రుత్వా చ క్రియతాం క్షమమ్
మీరిద్దరూ ఇంతగా బాధతో, ఆధారంలేని వారిలా ఎందుకు ఏడుస్తున్నారు? నా మాట కూడా వినండి. విన్న తరువాత యోగ్యమైనది చేయండి.
ధర్మతోఽహం పరిత్యాజ్యా యువయోర్నాత్ర సంశయః। త్యక్తవ్యాం మాం పరిత్యజ్య త్రాహి సర్వం మయైకయా
ధర్మప్రకారం, మీరిద్దరూ నన్ను విడిచిపెట్టాలి — ఇందులో సందేహం లేదు. నన్ను వదిలిపెట్టి, మిగతా అందరినీ ఒక్కరితో రక్షించండి.
ఇత్యర్థమిష్యతేఽపత్యం తారయిష్యతి మామితి। అస్మిన్నుపస్థితే కాలే తరధ్వం ప్లవవన్మయా
పిల్లలు ఉండటానికి ఉద్దేశం ఇదే — 'వాడు నన్ను రక్షిస్తాడు.' ఇప్పుడు ఈ సమయం వచ్చినప్పుడు, నన్ను పడవలా తీసుకుని ఈ కష్టాన్ని దాటి పోండి.
ఇహ వా తారయేద్దుర్గాదుత వా ప్రేత్య భారత। సర్వథా తారయేత్పుత్రః పుత్ర ఇత్యుచ్యతే బుధైః
ఇక్కడ నేను ఈ కష్టంలో నుంచి రక్షించవచ్చు, లేదా మరణానంతరం కూడా, ఓ భారత వంశజా. ఏ విధంగా చూసినా, కుమారుడు రక్షిస్తాడు కనుక, ఆయనను 'పుత్రుడు' అని పండితులు అంటారు.
ఆకాఙ్క్షన్తే చ దౌహిత్రాన్మయి నిత్యం పితామహాః। తత్స్వయం వై పరిత్రాస్యే రక్షన్తీ జీవితం పితుః
నా తాతలు ఎప్పుడూ నాపై మనవళ్లను ఆశిస్తారు. అందుకే, నేను స్వయంగా నా తండ్రి ప్రాణాన్ని కాపాడేందుకు ప్రయత్నిస్తాను.
భ్రాతా చ మమ బాలోఽయం గతే లోకమముం త్వయి। అచిరేణైవ కాలేన వినశ్యేత న సంశయః
నా తమ్ముడు ఇంకా చిన్నవాడు. నీవు ఈ లోకాన్ని విడిచిపోతే, అతడు కూడా త్వరలోనే నశించిపోతాడు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తాతేపి హి గతే స్వర్గం వినష్టే చ మమానుజే। పిణ్డః పితౄణాం వ్యుచ్ఛిద్యేత్తత్తేషాం విప్రియం భవేత్
నీవు స్వర్గానికి వెళ్ళిపోతే, నా తమ్ముడు కూడా పోతే, పితృదేవతలకు చేసే పిండప్రదానం నిలిచిపోతుంది. అది వారికి ఇష్టం ఉండదు.
పిత్రా త్యక్తా తథా మాత్రా భ్రాత్రా చాహమసంశయమ్। దుఃఖాద్దుఃఖతరం ప్రాప్య మ్రియేయమతథోచితామ్
తండ్రి, తల్లి, తమ్ముడు నన్ను వదిలిపెడితే, నేను ఇంకా ఎక్కువ దుఃఖాన్ని అనుభవించి, నాకు తగినదికాకుండా మరణిస్తాను.
త్వయి త్వరోగే నిర్ముక్తో మాతా భ్రాతా చ మే శిశుః। సన్తానశ్చైవ పిణ్డశ్చ ప్రతిష్ఠాస్యత్యసంశయమ్
నీవు ఈ వ్యాధి నుంచి బయట పడితే, నా తల్లి, నా చిన్న తమ్ముడు, వంశ పరంపర, పితృదేవతలకు పిండప్రదానం — ఇవన్నీ తప్పకుండా నిలబడతాయి.
ఆత్మా పుత్రః సఖీ భార్యా కృచ్ఛ్రం తు దుహితా కిల। స కృచ్ఛ్రాన్మోచయాత్మానం మాం చ ధర్మే నియోజయా
కుమారుడు తండ్రికి తనే, స్నేహితుడే, భార్యే. కానీ కుమార్తె కష్టకాలంలోనే ఉపయోగపడుతుంది అంటారు. నీవు ఈ కష్టాన్ని దాటి, నన్ను ధర్మంలో నియమించు.
అనాథా కృపణా బాలా యత్ర క్వచన గామినీ। భవిష్యామి త్వయా తాత విహీనా కృపణా సదా
నీవు లేకపోతే, తండ్రి, నేను ఎప్పుడూ దయనీయురాలిగా, అనాధగా, చిన్నదానిగా, ఎక్కడికైనా తిరుగుతూ, దురదృష్టవశాత్తు బ్రతుకుతాను.
అథవాహం కరిష్యామి కులస్యాస్య విమోచనమ్। ఫలసంస్థా భవిష్యామి కృత్వా కర్మ సుదుష్కరమ్
లేకపోతే, నేను స్వయంగా ఈ వంశాన్ని రక్షిస్తాను. అత్యంత కష్టం అయిన పనిని చేసి, వనప్రస్థాశ్రమంలో జీవిస్తాను.
అథవా యాస్యసే తత్ర త్యక్త్వా మాం ద్విజసత్తమ। పీడితాఽహం భవిష్యామి తదవేక్షస్వ మామపి
లేకపోతే, నువ్వు నన్ను వదిలి అక్కడికి వెళ్తే, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, నేను చాలా బాధపడతాను. ఈ విషయాన్ని కూడా నన్ను దృష్టిలో పెట్టుకొని ఆలోచించు.
తదస్మదర్థం ధర్మార్థం ప్రసవార్థం చ సత్తమ। ఆత్మానం పరిరక్షస్వ త్యక్తవ్యాం మాం చ సంత్యజ
కాబట్టి, నా కోసం, ధర్మం కోసం, సంతానానికి కూడా, నీవు నీను కాపాడుకో. నన్ను వదిలిపెట్టాల్సినవాడిని వదిలిపెట్టు.
అవశ్యకరణీయే చ మా త్వాం కాలోత్యగాదయమ్। కిం త్వతః పరమం దుఃఖం యద్వయం స్వర్గతే త్వయి
తప్పనిసరిగా చేయాల్సిన పనిలో కాలం నిన్ను మించిపోకుండా జాగ్రత్తపడు. కాని, నువ్వు స్వర్గానికి వెళ్ళిపోయిన తర్వాత, మాకు దానికంటే ఎక్కువ బాధ ఏముంటుంది?
యాచమానాః పరాదన్నం పరిధావేమహి శ్వవత్। త్వయి త్వరోగే నిర్ముక్తే క్లేశాదస్మాత్సబాన్ధవే। అమృతేవ సతీ లోకే భవిష్యామి సుఖాన్వితా
నువ్వు ఆరోగ్యంగా, బాధల నుంచి విముక్తుడై, బంధువులతో కలసి ఉండగా, మేము ఇతరుల వద్ద భిక్ష అడిగి, కుక్కలవలె మిగిలిన అన్నం ధరించాల్సి వస్తుంది. నేను ఈ లోకంలో విధవలా, సుఖం లేకుండా మిగిలిపోతాను.