గిరాజాయాః సఖీ భూత్వా మోదతే నగకన్యయా। మితం దదాతి హి పితా మితం మాతా మితం సుతః
పర్వతకన్య అయిన పార్వతీకి స్నేహితురాలిగా మారి, ఆమెతో ఆనందంగా ఉండుతుంది. ఎందుకంటే తండ్రి కొంత మేరకే ఇస్తాడు, తల్లి కొంత మేరకే ఇస్తుంది, కుమారుడు కూడా కొంత మేరకే ఇస్తాడు.
అమితస్య హి దాతారం కా పతిం నాభినన్దతి। ఆశ్రమాశ్చాగ్నిసంస్కారా జపహోమవ్రతాని చ
అపారంగా దానం చేసే భర్తను ఎవరూ ఆనందించరా? ఆశ్రమాలు, అగ్నిసంస్కారాలు, జపాలు, హోమాలు, వ్రతాలు—
స్త్రీణాం నైతే విధాతవ్యా వినా పతిమనిన్దితమ్। క్షమా శౌచమనాహారమేతావద్విహితం స్త్రియాః
నిర్దోషమైన భర్త లేకుండా ఈ విధులు స్త్రీలకు విధించరాదు. సహనం, పవిత్రత, తక్కువగా తినడం—ఇవి మాత్రమే స్త్రీకి నియమాలు.
పరిత్యక్తః సుతశ్చాయం దుహితేయం తథా మయా। బాన్ధవాశ్చ పరిత్యక్తాస్త్వదర్థం జీవితం చ మే
ఈ కుమారుడిని నేను వదిలేశాను, అలాగే ఈ కుమార్తెను కూడా. బంధువులను కూడా వదిలేశాను. నా జీవితం నీ కొరకు మాత్రమే.
యజ్ఞైస్తపోభిర్నియమైర్దానైశ్చ వివిధైస్తథా। విశిష్యతే స్త్రియా భర్తుర్నిత్యం ప్రియహితే స్థితిః
యజ్ఞాలు, తపస్సు, నియమాలు, రకరకాల దానాలు—even ఇవన్నీ కన్నా స్త్రీ భర్తకు ఎప్పుడూ ప్రీతికరంగా, మేలు కలిగించేలా ఉండడమే మించినది.
తదిదం యచ్చికీర్షామి ధర్మం పరమసంమతమ్। ఇష్టం చైవ హితం చైవ తవ చైవ కులస్య చ
కాబట్టి నేను చేయదలచిన ఈ పరమధర్మం, నీకు, నీ కుటుంబానికి ఇష్టమైనది, మేలు చేసేది, అందరికీ శ్రేయస్కరం.
ఇష్టాని చాప్యపత్యాని ద్రవ్యాణి సుహృదః ప్రియాః। ఆపద్ధర్మప్రమోక్షాయ భార్యా చాపి సతాం మతమ్
ఇష్టమైన సంతానం, ధనం, స్నేహితులు—all ఇవన్నీ కష్టకాలంలో ధర్మాన్ని విడిపించుకోవడానికే. మంచి వారిచొప్పున భార్య కూడా ఈకోసం భావించబడుతుంది.
ఆపదర్థే ధనం రక్షేద్దారాన్రక్షేద్ధనైరపి। ఆత్మానం సతతం రక్షేద్దారైరపి ధనైరపి
కష్టసమయంలో ధనాన్ని కాపాడాలి; ధనంతో భార్యను కాపాడాలి; భార్యతో, ధనంతో అయినా ఎప్పుడూ తనను తాను కాపాడుకోవాలి.
దృష్టాదృష్టఫలార్థం హి భార్యా పుత్రో ధనం గృహమ్। సర్వమేతద్విధాతవ్యం బుధానామేష నిశ్చయః
భార్య, కుమారుడు, ధనం, ఇల్లు—ఇవన్నీ కనబడే, కనబడని ఫలితాల కోసం. వీటన్నిటినీ నియమించుకోవాలి—ఇదే జ్ఞానుల నిర్ణయం.
ఏకతో వా కులం కృత్స్నమాత్మా వా కులవర్ధనః। `ఉభయోః కోధికో విద్వన్నాత్మా చైవాధికః కులాత్
ఒకవైపు మొత్తం కుటుంబం, మరోవైపు కుటుంబాన్ని పెంచే తానే ఉన్నప్పుడు, ఓ జ్ఞానీ! తనే కుటుంబానికన్నా మిన్న, ఇద్దరికన్నా గొప్పవాడు.
ఆత్మనో విద్యమానత్వాద్భువనాని చతుర్దశ। విద్యన్తే ద్విజశార్దూల ఆతమా రక్ష్యస్తతస్త్వయా
తన వల్లే పద్నాలుగు లోకాలు ఉన్నాయి. అందుకే, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా! నీవు నీను కాపాడుకోవాలి.
ఆత్మన్యవిద్యమానే చేదస్య నాస్తీహ కించన। ఏతజ్జగదిదం సర్వమాత్మనా న సమం కిల
తన లేకపోతే ఇక్కడ ఏదీ ఉండదు. ఈ జగత్తంతా తనకు సమానం కాదు.
స కురుష్వ మయా కార్యం తారయాత్మానమాత్మనా। అనుజానీహీ మామార్య సుతౌ మే పరిపాలయ
కాబట్టి నీవు చేయాల్సిన పనిని చేయు, నీవే నిన్ను రక్షించుకో. నన్ను అనుమతించు, నా ఇద్దరు కుమారులను కాపాడు.
అవధ్యాః స్త్రియ ఇత్యాహుర్ధర్మజ్ఞా ధర్మనిశ్చయే। ధర్మజ్ఞాన్రాక్షసానాహుర్న హన్యాత్స చ మామపి
ధర్మాన్ని తెలిసినవారు, ధర్మనిర్ణయంలో, స్త్రీలను హతమార్చరాదని అంటారు. రాక్షసులను కూడా హతమార్చరాదని ధర్మజ్ఞులు చెబుతారు, అందులో నన్ను కూడా చేర్చాలి.
నిఃసంశయం వధః పుంసాం స్త్రీణాం సంశయితో వధః। అతో మామేవ ధర్మజ్ఞ ప్రస్థాపయితుమర్హసి
పురుషులను హతమార్చడం నిస్సందేహంగా, స్త్రీలను హతమార్చడం సందేహాస్పదం. అందుకే, ఓ ధర్మజ్ఞా! నన్ను పంపించాలి.
భుక్తం ప్రియాణ్యవాప్తాని ధర్మశ్చ చరితో మయా। `త్వచ్ఛుశ్రూషణసంభూతా కీర్తిశ్చాప్యతులా మమ।' త్వత్ప్రసూతిః ప్రియా ప్రాప్తా న మాం తప్స్యత్యజీవితం
ప్రియమైన అనుభవాలు అనుభవించాను, కావలసినవి పొందాను, ధర్మాన్ని ఆచరించాను. నీకు సేవచేసి నాకు అపూర్వమైన కీర్తి వచ్చింది, ప్రియమైన కుమారుడు పుట్టాడు—ఇప్పుడు నా ప్రాణం బాధపడదు.
జాతపుత్రా చ వృద్ధా చ ప్రియకామా చ తే సదా। సమీక్ష్యైతదహం సర్వం వ్యవసాయం కరోమ్యతః
కుమారుడు పుట్టింది, వయస్సు పెరిగింది, ఎప్పుడూ నీ మేలు కోరుతూ ఉన్నాను. ఇవన్నీ చూసి నేను ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నాను.
ఉత్సృజ్యాపి హి మామార్య ప్రాప్స్యస్యన్యామపి స్త్రియమ్। తతః ప్రతిష్ఠితో ధర్మో భవిష్యతి పునస్తవ
నీవు నన్ను వదిలిపెట్టినా, మరో స్త్రీని పొందగలవు. అప్పుడు నీ ధర్మం మళ్లీ స్థిరపడుతుంది.
న చాప్యధర్మః కల్యాణ బహుపత్నీకతా నృణామ్। స్త్రీణామధర్మః సుమహాన్భర్తుః పూర్వస్య లఙ్ఘనే
పురుషులు ఎక్కువ మంది భార్యలను చేసుకోవడం నైతికంగా తప్పు కాదు, మంచిదీ కాదు. కానీ, స్త్రీలు తమ మొదటి భర్త హక్కును ఉల్లంఘిస్తే అది చాలా పెద్ద పాపం.
ఏతత్సర్వం సమీక్ష్య త్వమాత్మత్యాగం చ గర్హితమ్। ఆత్మానం తారయాద్యాశు కులం చేమౌ చ దారకౌ
ఇవన్నీ బాగా ఆలోచించు. ప్రాణత్యాగం తప్పు అని తెలుసుకో. వెంటనే నీవు, నీ కుటుంబం, ఈ ఇద్దరు పిల్లలను రక్షించు.
ఏవముక్తస్తయా భర్తా తాం సమాలిఙ్గ్య భారత। ముమోచ బాష్పం శనకైః సభార్యో భృశదుఃఖితః
ఆమె ఇలా చెప్పిన తరువాత, భర్త ఆమెను ఆలింగనం చేసుకుని, భారత వంశజుడా, భార్యతో కలిసి తీవ్రమైన దుఃఖంతో నెమ్మదిగా కన్నీళ్లు పెట్టాడు.
మైవం వద త్వం కల్యాణి తిష్ఠ చేహ సుమధ్యమే। న తు భార్యాం త్యజేత్ప్రాజ్ఞః పుత్రాన్వాపి కదాచన
అలా అనకు, మృదువైనవాడివి, ఇక్కడే ఉండు, సుందరి. తెలివిగలవాడు తన భార్యను గానీ, పిల్లలను గానీ ఎప్పుడూ వదిలిపెట్టకూడదు.
విశేషతః స్త్రియం రక్షేత్పురుషో బుద్ధిమానిహ। త్యక్త్వా తు పురుషో జీవేన్న హాతవ్యానిమాన్సదా। న వేత్తి కామం ధర్మం చ అర్థం మోక్షం చ తత్త్వతః
ప్రత్యేకంగా, తెలివైనవాడు తన భార్యను కాపాడాలి. వదిలిపెట్టి బ్రతికినా, ఇలాంటి వారిని ఎప్పుడూ విడిచిపెట్టకూడదు. వాస్తవంగా అతడు కామం, ధర్మం, అర్థం, మోక్షం ఏవీ పూర్తిగా తెలుసుకోడు.
తయోర్దుఃఖితయోర్వాక్యమతిమాత్రం నిశమ్య తు। తతో దుఃఖపరీతాఙ్గీ కన్యా తావభ్యభాషత
వారిద్దరి తీవ్ర దుఃఖభరితమైన మాటలు విని, ఆ యువతి తన శరీరం దుఃఖంతో నిండిపోయి, వారిద్దరిని ఇలా ఉద్దేశించి చెప్పింది.
కిమేవం భృశదుఃఖార్తౌ రోరూయేతామనాథవత్। మమాపి శ్రూయతాం వాక్యం శ్రుత్వా చ క్రియతాం క్షమమ్
మీరిద్దరూ ఇంతగా బాధతో, ఆధారంలేని వారిలా ఎందుకు ఏడుస్తున్నారు? నా మాట కూడా వినండి. విన్న తరువాత యోగ్యమైనది చేయండి.
ధర్మతోఽహం పరిత్యాజ్యా యువయోర్నాత్ర సంశయః। త్యక్తవ్యాం మాం పరిత్యజ్య త్రాహి సర్వం మయైకయా
ధర్మప్రకారం, మీరిద్దరూ నన్ను విడిచిపెట్టాలి — ఇందులో సందేహం లేదు. నన్ను వదిలిపెట్టి, మిగతా అందరినీ ఒక్కరితో రక్షించండి.
ఇత్యర్థమిష్యతేఽపత్యం తారయిష్యతి మామితి। అస్మిన్నుపస్థితే కాలే తరధ్వం ప్లవవన్మయా
పిల్లలు ఉండటానికి ఉద్దేశం ఇదే — 'వాడు నన్ను రక్షిస్తాడు.' ఇప్పుడు ఈ సమయం వచ్చినప్పుడు, నన్ను పడవలా తీసుకుని ఈ కష్టాన్ని దాటి పోండి.
ఇహ వా తారయేద్దుర్గాదుత వా ప్రేత్య భారత। సర్వథా తారయేత్పుత్రః పుత్ర ఇత్యుచ్యతే బుధైః
ఇక్కడ నేను ఈ కష్టంలో నుంచి రక్షించవచ్చు, లేదా మరణానంతరం కూడా, ఓ భారత వంశజా. ఏ విధంగా చూసినా, కుమారుడు రక్షిస్తాడు కనుక, ఆయనను 'పుత్రుడు' అని పండితులు అంటారు.
ఆకాఙ్క్షన్తే చ దౌహిత్రాన్మయి నిత్యం పితామహాః। తత్స్వయం వై పరిత్రాస్యే రక్షన్తీ జీవితం పితుః
నా తాతలు ఎప్పుడూ నాపై మనవళ్లను ఆశిస్తారు. అందుకే, నేను స్వయంగా నా తండ్రి ప్రాణాన్ని కాపాడేందుకు ప్రయత్నిస్తాను.
భ్రాతా చ మమ బాలోఽయం గతే లోకమముం త్వయి। అచిరేణైవ కాలేన వినశ్యేత న సంశయః
నా తమ్ముడు ఇంకా చిన్నవాడు. నీవు ఈ లోకాన్ని విడిచిపోతే, అతడు కూడా త్వరలోనే నశించిపోతాడు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.