కథం శక్ష్యామి బాలేఽస్మిన్గుణానాధాతుమీప్సితాన్। అనాథే సర్వతో లుప్తే యథా త్వం ధర్మదర్శివాన్
ఈ చిన్నవాడిలో, నీవు చూపిన ధర్మమార్గాన్ని నేనెలా నేర్పగలను? అతడు ఆశ్రయం లేక, అన్ని విధాలా నష్టపోయినవాడు.
ఇమామపి చ తే బాలామనాథాం పరిభూయ మామ్। అనర్హాః ప్రార్థయిష్యన్తి శూద్రా వేదశ్రుతిం యథా
నీ కుమార్తె అయిన ఈ అమ్మాయిని కూడా, నేను ఉన్నా పట్టించుకోకుండా, అర్హత లేని వారు కోరుకుంటారు. అది శూద్రులు వేదాన్ని వినాలనుకునేలా ఉంటుంది.
తాం చేదహం న దిత్సేయం సద్గుణైరుపబృంహితామ్। ప్రమథ్యైనాం హరేయుస్తే హవిర్ధ్వాఙ్క్షా ఇవాధ్వరాత్
నేను మంచి లక్షణాలతో ఉన్న ఈ అమ్మాయిని యోగ్యుడికి ఇవ్వకపోతే, వారు బలవంతంగా ఆమెను తీసుకుపోతారు. అది కాకులు యజ్ఞంలో హవిస్సును లాగిపోవడంలా ఉంటుంది.
సంప్రేక్షమాణా పుత్రీం తే నానురూపమివాత్మనః। అనర్హవశమాపన్నామిమాం చాపి సుతాం తవ
నీ కుమార్తెకు ఇలాంటి అనర్హమైన స్థితి ఎదురైతే, ఆమెను అర్హత లేని వారి చేతిలో పడినదిగా చూస్తే—
అవజ్ఞాతా చ లోకేషు తథాన్మానమజానతీ। అవలిప్తైరైర్బ్రహ్మన్మరిష్యామి న సంశయః
ప్రపంచంలో అందరి దృష్టిలో నేను అవమానానికి గురై, గౌరవం కోల్పోయి, అహంకారులు నన్ను తక్కువచేసినప్పుడు, బ్రాహ్మణా! నేను తప్పక మరణిస్తాను—ఇందులో సందేహమే లేదు.
తౌ చ హీనౌ మయా బాలౌ త్వయా చైవ తథాత్మజౌ। వినశ్యేతాం న సన్దేహో మత్స్యావివ జలక్షయే
నీవు, నేను లేకుండా, ఈ ఇద్దరు పిల్లలు కూడా తప్పక నశిస్తారు. అది నీళ్లేమీ లేకుండా పోయినప్పుడు చేపలు ఎలా చనిపోతాయో అలాగే.
త్రితయం సర్వథాప్యేవం వినశిష్యత్యసంశయమ్। త్వయా విహీనం తస్మాత్త్వం మాం పరిత్యక్తుమర్హసి
ఇలా మేము ముగ్గురం నీవు లేకుండా తప్పక నశిస్తాము. అందుకే నీవు నన్ను వదిలిపెట్టకూడదు.
వ్యుష్టిరేషా పరా స్త్రీణాం పూర్వం భర్తుః పరా గతిః। నను బ్రహ్మన్సపుత్రాణామితి ధర్మవిదో విదుః
స్త్రీలకు ఇది అత్యున్నత ధర్మం—భర్త మార్గాన్ని అనుసరించడం. ముఖ్యంగా కుమారులు ఉన్నవారికి, బ్రాహ్మణా! ధర్మజ్ఞులు ఇదే అంటారు.
అనిష్టమిహ పుత్రాణాం విషయే పరివర్తితుమ్। హరిద్రాఞ్జనపుష్పాదిసౌమఙ్గల్యయుతా సతీ
కుమారులు ఉన్న స్త్రీ, పసుపు, కాజలు, పువ్వులతో అలంకరించుకుని ఈ లోకంలో ఉండటం శుభం కాదు.
మరణం యాతి యా భర్తుస్తద్దత్తజలపాయినీ। భర్తృపాదార్పితమనాః సా యాతి గిరిజాపదమ్
భర్త కోసం ఇచ్చిన నీళ్లు తాగి, మనసంతా భర్త పాదాలపై నిలిపిన స్త్రీ, హిమవంతుడు కుమార్తె అయిన దేవతా లోకాన్ని పొందుతుంది.
గిరాజాయాః సఖీ భూత్వా మోదతే నగకన్యయా। మితం దదాతి హి పితా మితం మాతా మితం సుతః
పర్వతకన్య అయిన పార్వతీకి స్నేహితురాలిగా మారి, ఆమెతో ఆనందంగా ఉండుతుంది. ఎందుకంటే తండ్రి కొంత మేరకే ఇస్తాడు, తల్లి కొంత మేరకే ఇస్తుంది, కుమారుడు కూడా కొంత మేరకే ఇస్తాడు.
అమితస్య హి దాతారం కా పతిం నాభినన్దతి। ఆశ్రమాశ్చాగ్నిసంస్కారా జపహోమవ్రతాని చ
అపారంగా దానం చేసే భర్తను ఎవరూ ఆనందించరా? ఆశ్రమాలు, అగ్నిసంస్కారాలు, జపాలు, హోమాలు, వ్రతాలు—
స్త్రీణాం నైతే విధాతవ్యా వినా పతిమనిన్దితమ్। క్షమా శౌచమనాహారమేతావద్విహితం స్త్రియాః
నిర్దోషమైన భర్త లేకుండా ఈ విధులు స్త్రీలకు విధించరాదు. సహనం, పవిత్రత, తక్కువగా తినడం—ఇవి మాత్రమే స్త్రీకి నియమాలు.
పరిత్యక్తః సుతశ్చాయం దుహితేయం తథా మయా। బాన్ధవాశ్చ పరిత్యక్తాస్త్వదర్థం జీవితం చ మే
ఈ కుమారుడిని నేను వదిలేశాను, అలాగే ఈ కుమార్తెను కూడా. బంధువులను కూడా వదిలేశాను. నా జీవితం నీ కొరకు మాత్రమే.
యజ్ఞైస్తపోభిర్నియమైర్దానైశ్చ వివిధైస్తథా। విశిష్యతే స్త్రియా భర్తుర్నిత్యం ప్రియహితే స్థితిః
యజ్ఞాలు, తపస్సు, నియమాలు, రకరకాల దానాలు—even ఇవన్నీ కన్నా స్త్రీ భర్తకు ఎప్పుడూ ప్రీతికరంగా, మేలు కలిగించేలా ఉండడమే మించినది.
తదిదం యచ్చికీర్షామి ధర్మం పరమసంమతమ్। ఇష్టం చైవ హితం చైవ తవ చైవ కులస్య చ
కాబట్టి నేను చేయదలచిన ఈ పరమధర్మం, నీకు, నీ కుటుంబానికి ఇష్టమైనది, మేలు చేసేది, అందరికీ శ్రేయస్కరం.
ఇష్టాని చాప్యపత్యాని ద్రవ్యాణి సుహృదః ప్రియాః। ఆపద్ధర్మప్రమోక్షాయ భార్యా చాపి సతాం మతమ్
ఇష్టమైన సంతానం, ధనం, స్నేహితులు—all ఇవన్నీ కష్టకాలంలో ధర్మాన్ని విడిపించుకోవడానికే. మంచి వారిచొప్పున భార్య కూడా ఈకోసం భావించబడుతుంది.
ఆపదర్థే ధనం రక్షేద్దారాన్రక్షేద్ధనైరపి। ఆత్మానం సతతం రక్షేద్దారైరపి ధనైరపి
కష్టసమయంలో ధనాన్ని కాపాడాలి; ధనంతో భార్యను కాపాడాలి; భార్యతో, ధనంతో అయినా ఎప్పుడూ తనను తాను కాపాడుకోవాలి.
దృష్టాదృష్టఫలార్థం హి భార్యా పుత్రో ధనం గృహమ్। సర్వమేతద్విధాతవ్యం బుధానామేష నిశ్చయః
భార్య, కుమారుడు, ధనం, ఇల్లు—ఇవన్నీ కనబడే, కనబడని ఫలితాల కోసం. వీటన్నిటినీ నియమించుకోవాలి—ఇదే జ్ఞానుల నిర్ణయం.
ఏకతో వా కులం కృత్స్నమాత్మా వా కులవర్ధనః। `ఉభయోః కోధికో విద్వన్నాత్మా చైవాధికః కులాత్
ఒకవైపు మొత్తం కుటుంబం, మరోవైపు కుటుంబాన్ని పెంచే తానే ఉన్నప్పుడు, ఓ జ్ఞానీ! తనే కుటుంబానికన్నా మిన్న, ఇద్దరికన్నా గొప్పవాడు.
ఆత్మనో విద్యమానత్వాద్భువనాని చతుర్దశ। విద్యన్తే ద్విజశార్దూల ఆతమా రక్ష్యస్తతస్త్వయా
తన వల్లే పద్నాలుగు లోకాలు ఉన్నాయి. అందుకే, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా! నీవు నీను కాపాడుకోవాలి.
ఆత్మన్యవిద్యమానే చేదస్య నాస్తీహ కించన। ఏతజ్జగదిదం సర్వమాత్మనా న సమం కిల
తన లేకపోతే ఇక్కడ ఏదీ ఉండదు. ఈ జగత్తంతా తనకు సమానం కాదు.
స కురుష్వ మయా కార్యం తారయాత్మానమాత్మనా। అనుజానీహీ మామార్య సుతౌ మే పరిపాలయ
కాబట్టి నీవు చేయాల్సిన పనిని చేయు, నీవే నిన్ను రక్షించుకో. నన్ను అనుమతించు, నా ఇద్దరు కుమారులను కాపాడు.
అవధ్యాః స్త్రియ ఇత్యాహుర్ధర్మజ్ఞా ధర్మనిశ్చయే। ధర్మజ్ఞాన్రాక్షసానాహుర్న హన్యాత్స చ మామపి
ధర్మాన్ని తెలిసినవారు, ధర్మనిర్ణయంలో, స్త్రీలను హతమార్చరాదని అంటారు. రాక్షసులను కూడా హతమార్చరాదని ధర్మజ్ఞులు చెబుతారు, అందులో నన్ను కూడా చేర్చాలి.
నిఃసంశయం వధః పుంసాం స్త్రీణాం సంశయితో వధః। అతో మామేవ ధర్మజ్ఞ ప్రస్థాపయితుమర్హసి
పురుషులను హతమార్చడం నిస్సందేహంగా, స్త్రీలను హతమార్చడం సందేహాస్పదం. అందుకే, ఓ ధర్మజ్ఞా! నన్ను పంపించాలి.
భుక్తం ప్రియాణ్యవాప్తాని ధర్మశ్చ చరితో మయా। `త్వచ్ఛుశ్రూషణసంభూతా కీర్తిశ్చాప్యతులా మమ।' త్వత్ప్రసూతిః ప్రియా ప్రాప్తా న మాం తప్స్యత్యజీవితం
ప్రియమైన అనుభవాలు అనుభవించాను, కావలసినవి పొందాను, ధర్మాన్ని ఆచరించాను. నీకు సేవచేసి నాకు అపూర్వమైన కీర్తి వచ్చింది, ప్రియమైన కుమారుడు పుట్టాడు—ఇప్పుడు నా ప్రాణం బాధపడదు.
జాతపుత్రా చ వృద్ధా చ ప్రియకామా చ తే సదా। సమీక్ష్యైతదహం సర్వం వ్యవసాయం కరోమ్యతః
కుమారుడు పుట్టింది, వయస్సు పెరిగింది, ఎప్పుడూ నీ మేలు కోరుతూ ఉన్నాను. ఇవన్నీ చూసి నేను ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నాను.
ఉత్సృజ్యాపి హి మామార్య ప్రాప్స్యస్యన్యామపి స్త్రియమ్। తతః ప్రతిష్ఠితో ధర్మో భవిష్యతి పునస్తవ
నీవు నన్ను వదిలిపెట్టినా, మరో స్త్రీని పొందగలవు. అప్పుడు నీ ధర్మం మళ్లీ స్థిరపడుతుంది.
న చాప్యధర్మః కల్యాణ బహుపత్నీకతా నృణామ్। స్త్రీణామధర్మః సుమహాన్భర్తుః పూర్వస్య లఙ్ఘనే
పురుషులు ఎక్కువ మంది భార్యలను చేసుకోవడం నైతికంగా తప్పు కాదు, మంచిదీ కాదు. కానీ, స్త్రీలు తమ మొదటి భర్త హక్కును ఉల్లంఘిస్తే అది చాలా పెద్ద పాపం.
ఏతత్సర్వం సమీక్ష్య త్వమాత్మత్యాగం చ గర్హితమ్। ఆత్మానం తారయాద్యాశు కులం చేమౌ చ దారకౌ
ఇవన్నీ బాగా ఆలోచించు. ప్రాణత్యాగం తప్పు అని తెలుసుకో. వెంటనే నీవు, నీ కుటుంబం, ఈ ఇద్దరు పిల్లలను రక్షించు.