సత్యవాదీ శమపరస్తపస్వీ నియతవ్రతః। సర్వేషామేవ నో మాన్యః స తావత్ప్రతిపాల్యతామ్
ఆయన సత్యవాది, శాంతికి ప్రాధాన్యం ఇచ్చేవాడు, తపస్సులో నిష్ణాతుడు, వ్రతంలో స్థిరంగా ఉండేవాడు. మనందరికీ ఆయన గౌరవించదగినవాడు, కాబట్టి ఆయన కోసం ఎదురుచూడాలి.
తస్మిన్నధ్యాసతి గురావాసనం పరమార్చితమ్। తతో వక్ష్యసి యత్త్వాం స ప్రక్ష్యతి ద్విజసత్తమః
ఆ గురువు అత్యంత గౌరవప్రదమైన ఆసనంలో కూర్చున్నప్పుడు, ఆయన అడిగినదాన్ని, ద్విజశ్రేష్ఠుడా, నువ్వు చెప్పాలి.
ఏవమస్తు గురౌ తస్మిన్నుపవిష్టే మహాత్మని। తేన పృష్టః కథాః పుణ్యా వక్ష్యామి వివిధాశ్రయాః
అలా జరుగనివ్వండి. ఆ మహాత్ముడైన గురువు కూర్చున్నప్పుడు, ఆయన అడిగిన పవిత్రమైన కథలను, వివిధ విషయాలపై ఆధారపడి ఉన్న వాటిని నేను చెప్పబోతున్నాను.
సోఽథ విప్రర్షభః సర్వం కృత్వా కార్యం యథావిధి। దేవాన్వాగ్భిః పితౄనద్భిస్తర్పయిత్వాఽఽజగామ హ
అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడు, విధిగా తన పనులన్నీ పూర్తి చేసి, దేవతలకు హవిస్సులతో, పితృదేవతలకు నీటితో, ఋషులకు వాక్కులతో తృప్తి పరచి, అక్కడికి బయలుదేరాడు.
యత్ర బ్రహ్మర్షయః సిద్ధాః సుఖాసీనా ధృతవ్రతాః। యజ్ఞాయతనమాశ్రిత్య సూతపుత్రపురస్పరాః
అక్కడ బ్రహ్మర్షులు, సిద్ధులు తమ వ్రతాలలో నిలకడగా, యజ్ఞస్థలాన్ని ఆశ్రయించి, సౌఖ్యంగా కూర్చుని ఉండగా, సౌతి ముందుగా కూర్చున్నాడు.
ఋత్విక్ష్వథ సదస్యేషు స వై గృహపతిస్తదా। ఉపవిష్టేషూపవిష్టః శౌనకోఽథాబ్రవీదిదమ్
అక్కడ యజ్ఞంలో ఋత్వికులు, సభ్యులు కూర్చున్నప్పుడు, ఆ గృహస్థుడు కూడా తన స్థానం లో కూర్చున్నాడు. అప్పుడు శౌనకుడు ఈ మాటలు అన్నాడు.
పురాణమఖిలం తాత పితా తేఽధీతవాన్పురా। `భారతాధ్యయనం సర్వం కృష్ణద్వైపాయనాత్తదా।' కచ్చిత్త్వమపి తత్సర్వమధీషే రౌమహర్షణే
బిడ్డా! నీవు చెప్పు, నీ తండ్రి ఒకప్పుడు పూరాణాన్ని అంతటినీ చదివాడు. ఆ సమయంలో కృష్ణ ద్వైపాయనుని నుండి మహాభారతాన్ని కూడా పూర్తిగా అధ్యయనం చేశాడు. నీవు కూడా అవన్నీ పూర్తిగా నేర్చుకున్నావా, రోమహర్షణుని కుమారుడా?
పురాణే హి కథా దివ్యా ఆదివంశాశ్చ ధీమతామ్। కథ్యన్తే యే పురాఽస్మాభిః శ్రుతపూర్వాః పితుస్తవ
ఎందుకంటే, పూరాణంలో దివ్యమైన కథలు, మేధావుల పురాతన వంశాలు చెప్పబడ్డాయి. వాటిని మేము నీ తండ్రి ద్వారా ముందే విన్నాము.
తత్ర వంశమహం పూర్వం శ్రోతుమిచ్ఛామి భార్గవమ్। కథయస్వ కథామేతాం కల్యాః స్మః శ్రవణే తవ
వాటిలో ముందుగా భృగువంశాన్ని వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది. ఈ కథను మాకు చెప్పు; నీ మాట వింటూ మేము ధన్యులమైపోతాము.
యదధీతం పురా సమ్యగ్ద్విజశ్రేష్ఠైర్మహాత్మభిః। వైశంపాయనవిప్రాగ్ర్యైస్తైశ్చాపి కథితం యథా
పూర్వం మహాత్ములైన ఉత్తమ బ్రాహ్మణులు, వైశంపాయనుడు మొదలైన వారు ఎలా అధ్యయనం చేసి, ఎలా చెప్పారో,
యదధీతం చ పిత్రా మే సమ్యక్కైవ తతో మయా। తావచ్ఛృణుష్వ యో దేవైః సేన్ద్రైః సర్షిమరుద్గణైః
అలాగే నా తండ్రి కూడా పూర్తిగా నేర్చుకున్నదాన్ని నేను కూడా అలాగే నేర్చుకున్నాను. దేవతలు, ఇంద్రుడు, ఋషులు, మరుత్గణులు పూజించినదాన్ని ఇప్పుడు విను.
పూజితః ప్రవరో వంశో భార్గవో భృగునన్దన। ఇమం వంశమహం పూర్వం భార్గవం తే మహామునే
దేవతలచేత పూజింపబడిన భృగువంశాన్ని, భృగునందనుడా, ఇప్పుడు నేను నీకు వివరంగా చెబుతాను, మహర్షీ!
నిగదామి యథాయుక్తం పురాణాశ్రయసంయుతమ్। భృగుర్మహర్షిర్భగవాన్బ్రహ్మణా వై స్వయంభువా
పురాణాలతో అనుసంధానంగా, యథావిధిగా నేను చెబుతాను. భృగు మహర్షి, భగవంతుడు, స్వయంభువుడైన బ్రహ్మచేత సృష్టించబడ్డాడు.
వరుణస్య క్రతౌ జాతః పావకాదితి నః శ్రుతమ్। భృగోః సుదయితః పుత్రశ్చ్యవనో నామ భార్గవః
వరుణుని యజ్ఞంలో, అగ్నిలోనుండి ఆయన జన్మించాడని మేము విన్నాము. భృగువుకు ఎంతో ప్రియమైన కుమారుడు, భార్గవుడు అయిన చ్యవనుడు.
చ్యవనస్య చ దాయాదః ప్రమతిర్నామ ధార్మికః। ప్రమతేరప్యభూత్పుత్రో ఘృతాచ్యాం రురురిత్యుత
ఆ చ్యవనునికి వారసుడిగా ధర్మపరుడు అయిన ప్రమతి జన్మించాడు. ప్రమతికి ఘృతాచిలో జన్మించిన కుమారుడు రురు.
రురోరపి సుతో జజ్ఞే శునకో వేదపారగః। ప్రమద్వరాయాం ధర్మాత్మా తవ పూర్వపితామహః
రురుకి పుత్రుడిగా వేదపారంగతుడు, ధర్మాత్ముడైన శౌనకుడు జన్మించాడు. అతను ప్రమద్వరలో జన్మించిన నీ పూర్వపితామహుడు.
తపస్వీ చ యశస్వీ చ శ్రుతవాన్బ్రహ్మవిత్తమః। ధార్మికః సత్యవాదీ చ నియతో నియతాశనః
ఆయన తపస్వి, ఖ్యాతిగాంచినవాడు, శ్రుతిగలవాడు, బ్రహ్మజ్ఞాని, ధార్మికుడు, సత్యవాది, నియమితుడూ, తక్కువ తినేవాడూ.
సూతపుత్ర యథా తస్య భార్గవస్య మహాత్మనః। చ్యవనత్వం పరిఖ్యాతం తన్మమాచక్ష్వ పృచ్ఛతః
సూతపుత్రా! ఆ మహాత్ముడైన భార్గవుడు ఎలా చ్యవనుడయ్యాడో అందరికీ తెలిసిన విషయం. దయచేసి నేను అడుగుతున్నందుకు అది వివరంగా చెప్పు.
భృగోః సుదయితా భార్యా పులోమేత్యభివిశ్రుతా। తస్యాం సమభవద్గర్భో భృగువీర్యసముద్భవః
భృగువుకు ఎంతో ఇష్టమైన భార్య, పులోమ అని ప్రసిద్ధి. ఆమెలో భృగువుని వీర్యంతో గర్భం ఏర్పడింది.
తస్మిన్గర్భేఽథ సంభూతే పులోమాయాం భృగూద్వహ। సమయే సమశీలిన్యాం ధర్మపత్న్యాం యశస్వినః
ఆ గర్భం పులోమలో ఏర్పడినప్పుడు, ప్రతిష్టాత్మకుడైన భృగువు, సమయానికి తన ధర్మపత్నితో, సదాచారంతో ఉన్నాడు.
అభిషేకాయ నిష్క్రాన్తే భృగౌ ధర్మభృతాం వరే। ఆశ్రమం తస్య రక్షోఽథ పులోమాఽభ్యాజగామ హ
ధర్మాన్ని పాటించేవారిలో శ్రేష్ఠుడైన భృగువు అభిషేకానికి వెళ్లిన తరువాత, రాక్షసుడు పులోమా అతని ఆశ్రమానికి వచ్చాడు.
తం ప్రవిశ్యాశ్రమం దృష్ట్వా భృగోర్భార్యామనిన్దితామ్। హృచ్ఛయేన సమావిష్టో విచేతాః సమపద్యత
ఆ రాక్షసుడు ఆశ్రమంలోకి వచ్చి, భృగువు భార్యను నిందలేని స్త్రీగా చూసి, మనసులో కోరికతో పూర్తిగా మునిగిపోయి, తాను ఏమి చేస్తున్నాడో కూడా తెలియకుండా పోయాడు.
అభ్యాగతం తు తద్రక్షః పులోమా చారుదర్శనా। న్యమన్త్రయత వన్యేన ఫలమూలాదినా తదా
అప్పుడు వచ్చిన ఆ రాక్షసుడిని, అందమైన ఆ భృగుపత్ని అడవి పండ్లు, కందులు వంటి వాటితో ఆతిథ్యం ఇచ్చింది.
తాం తు రక్షస్తదా బ్రహ్మన్హృచ్ఛయేనాభిపీడితమ్। దృష్ట్వా హృష్టమభూద్రాజఞ్జిహీర్షుస్తామనిన్దితామ్
బ్రహ్మన్, ఆ స్త్రీని చూసిన రాక్షసుడు, కోరికతో బాధపడుతూ, ఆనందంతో నిండిపోయి, నిందలేని ఆ స్త్రీని తీసుకెళ్లాలని ఆశించాడు.
జాతమిత్యబ్రవీత్కార్యం జిహీర్షుర్ముదితః శుభామ్। సా హి పూర్వం వృతా తేన పులోమ్నా తు శుచిస్మితా
ఆ శుభలక్షణాలున్న స్త్రీని తీసుకెళ్లాలని కోరుకుంటూ, "ఈమెను నేను ముందే వరిచాను," అని చెప్పాడు. ఎందుకంటే, పులోమా ఆ స్వచ్ఛమైన చిరునవ్వుతో ఉన్న స్త్రీని ముందే వరిచాడు.
తస్య తత్కిల్బిషం నిత్యం హృది వర్తతి భార్గవ
ఓ భృగుపుత్రా, ఆ పాపం అతని హృదయంలో ఎప్పుడూ ఉండిపోతుంది.
ఇదమన్తరమిత్యేవం హర్తుం చక్రే మనస్తదా। అథాగ్నిశరణేఽపశ్యజ్జ్వలన్తం జాతవేదసమ్
ఇప్పుడు ఇదే అవకాశం అని ఆలోచిస్తూ, ఆమెను అపహరించాలనే సంకల్పం చేసుకున్నాడు. అప్పుడు అక్కడ మండుతున్న జాతవేదస్వరూపి అగ్నిని ఆశ్రయంగా చూశాడు.
తమపృచ్ఛత్తతో రక్షః పావకం జ్వలితం తదా। శంస మే కస్య భార్యేయమగ్నే పృచ్ఛే ఋతేన వై
ఆ సమయంలో ఆ రాక్షసుడు మండుతున్న అగ్నిని అడిగాడు: "ఓ అగ్నిదేవా, ఈమె ఎవరి భార్యో నాకు నిజంగా చెప్పు. నీకు సత్యాన్ని అడుగుతున్నాను."
ముఖం త్వమసి దేవానాం వద పావక పృచ్ఛతే। మయా హీయం వృతా పూర్వం భార్యార్థే వరవర్ణినీ
"దేవతలకు నీవే ముఖం, ఓ పవకా, నా ప్రశ్నకు సమాధానం చెప్పు. ఎందుకంటే, ఈ సుందరవర్ణమున్న స్త్రీని నేను ముందే పెళ్లికోసం వరిచాను."
పశ్చాదిమాం పితా ప్రాదాద్భృగవేఽనృతకారకః। సేయం యది వరారోహా భృగోర్భార్యా రహోగతా
"తర్వాత, ఆమె తండ్రి ఆమెను అబద్ధం చెప్పని భృగువుకు ఇచ్చాడు. ఇప్పుడు ఈ సుందరి ఇక్కడ ఒంటరిగా భృగువు భార్యగా ఉంటే—"