ఇహ జాతా వివృద్ధాఽస్మి పితా మాతా మమేతి వై। ఉక్తవత్యసి దుర్మేధే యాచ్యమానా మయాఽసకృత్
నువ్వు, "ఇక్కడే నేను పుట్టాను, పెరిగాను; వీరే నా తండ్రి, తల్లి" అని ఎన్నిసార్లు నేను అడిగినా, అర్థం చేసుకోకుండా చెప్పావు.
స్వర్గతోఽపి పితా వృద్ధస్తథా మాతా చిరం తవ। బన్ధవా భూతపూర్వాశ్చ తత్ర వాసే తు కా రతిః
నీ తండ్రి, తల్లి వృద్ధులు అయి స్వర్గానికి వెళ్లిపోయినా, మిగతా బంధువులు కూడా లేరు. అలాంటి చోట నివసించడంలో ఏమి ఆనందం?
న భోజనం విరుద్ధం స్యాన్న స్త్రీదేశో నిబన్ధనః। సుదూరమపి తం దేశం వ్రజేద్గరుడహంసవత్
ఆహారంలో ఏ విరుద్ధత లేదు, స్త్రీకి ఊరే బంధనంగా ఉండదు. గరుడపక్షి, హంసలా ఎంత దూరమైనా ఆ ఊరికి వెళ్లాలి.
సోఽయం తే బన్ధుకామాయా అశృణ్వన్త్యా వచో మమ। బన్ధుప్రణాశః సంప్రాప్తో భృశం దుఃఖకరో మమ
బంధువుల కోసం మమకారం చూపుతూ, నా మాట వినకపోవడం వల్ల ఇప్పుడు బంధువుల నాశనం వచ్చేసింది. ఇది నాకు ఎంతో బాధను కలిగిస్తోంది.
అథవా మద్వినాశో యం న హి శక్ష్యామి కంచన। పరిత్యక్తుమహం బన్ధుం స్వయం జీవన్నృశంసవత్
లేకపోతే, నా నాశనాన్ని తట్టుకోలేకపోతే, నేను బ్రతికుండగానే బంధువును వదిలిపెడితే అది క్రూరతే అవుతుంది.
సహధర్మచరీం దాన్తాం నిత్యం మాతృసమాం మమ। సఖాయం విహితాం దేవైర్నిత్యం పరమికాం గతిమ్
ధర్మానికి నిత్యం కట్టుబడి, మనస్సు కట్టుబడి, ఎప్పుడూ తల్లిలా నన్ను చూసే, దేవతలు నాకు స్నేహితురాలిగా, పరమగమ్యంగా నిర్ణయించిన నా భార్య—
పిత్రా మాత్రా చ విహితాం సదా గార్హస్థ్యభాగినీమ్। వరయిత్వా యథాన్యాయం మన్త్రవత్పరిణీయ చ
నా తండ్రి, తల్లి ఎల్లప్పుడూ గృహస్థాశ్రమంలో భాగస్వామిగా నిర్ణయించి, యథావిధిగా వరించి, మంత్రాలతో పెళ్లి చేసినవారిని—
కులీనాం శీలసంపన్నామపత్యజననీమపి। త్వామహం జీవితస్యార్థే సాధ్వీమనపకారిణీమ్
కులవంతురాలిగా, మంచి స్వభావం కలిగి, సంతానం కలిగించగలవిగా, నిష్కలంకురాలిగా, నిన్ను నేను జీవితం కోసం భార్యగా స్వీకరించాను.
పరిత్యక్తుం న శక్ష్యామి భార్యాం నిత్యమనువ్రతామ్। కుత ఏవ పరిత్యక్తుం సుతాం శక్ష్యామ్యహం స్వయమ్
ఎప్పుడూ నన్ను నమ్ముకుని ఉండే భార్యను వదిలిపెట్టడం నాకు అసాధ్యం. మరి నా కుమార్తెను నేనే వదిలిపెట్టడం ఎలా సాధ్యం?
బాలామప్రాప్తవయసమజాతవ్యఞ్జనాకృతిమ్। భర్తురర్థాయ నిక్షిప్తాం న్యాసం ధాత్రా మహాత్మనా
ఇంకా చిన్నదిగా, వయస్సు రాక, లక్షణాలు పూర్తిగా అభివృద్ధి కాలేదు. భర్త కోసం సృష్టికర్త నన్ను అప్పగించిన ఆ బాలికను—
యయా దౌహిత్రజాఁల్లోకానాశంసే పితృభిః సహ। స్వయముత్పాద్య తాం బాలాం కథముత్స్రష్టుముత్సహే
ఆమె ద్వారా మనవళ్లతో పాటు పితృదేవతలతో లోకాలను ఆశిస్తున్నాను. నేను పుట్టించిన ఆ బాలికను ఎలా వదిలిపెట్టగలను?
మన్యన్తే కేచిదధికం స్నేహం పుత్రే పితుర్నరాః। కన్యాయాం కేచిదపరే మమ తుల్యావుభౌ స్మృతౌ
కొంతమంది తండ్రి కుమారుడిపై ప్రేమ ఎక్కువ అంటారు, మరికొందరు కుమార్తెపై అంటారు. కానీ నా హృదయంలో ఇద్దరిపైనా ప్రేమ సమానంగా ఉంది.
యస్యాం లోకాః ప్రసూతిశ్చ స్థితా నిత్యమథో సుఖమ్। అపాపాం తామహం బాలాం కథముత్స్రష్టుముత్సహే
ఆమెలోనే లోకాలు, సంతానం, శాశ్వతమైన ఆనందం ఉన్నాయి. అలాంటి పాపను నేను ఎలా వదిలిపెట్టగలను?
కుత ఏవ పరిత్యక్తుం సుతం శక్ష్యామ్యహం స్వయమ్। ప్రార్థయేయం పరాం ప్రీతిం యస్మిన్స్వర్గఫలాని చ
నా కుమారుని నేనే వదిలిపెట్టడం ఎలా సాధ్యం? అతనిలోనే నేను పరమానందాన్ని, స్వర్గఫలాలను ఆశిస్తున్నాను.
యస్య జాతస్య పితరో ముఖం దృష్ట్వా దివం గతాః। అహం ముక్తః పితృఋణాద్యస్య జాతస్య తేజసా
ఈ బిడ్డ పుట్టిన వెంటనే అతని తల్లిదండ్రులు అతని ముఖం చూసి స్వర్గానికి వెళ్లిపోయారు. ఈ బిడ్డ పుట్టిన తేజంతో నేను పితృ ఋణం నుండి విముక్తుడనయ్యాను.
దయితం మే కథం బాలమహం త్యక్తుమిహోత్సహే। తమహం జ్యేష్ఠపుత్రం మే కులనిర్హారకం విభుమ్
ఈ ప్రియమైన బిడ్డను నేను ఇక్కడ వదిలిపెట్టడం ఎలా సహించగలను? ఇతడే నా పెద్ద కుమారుడు, మా వంశాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లే శక్తివంతుడు.
మమ పిణ్డోదకనిధిం కథం త్యక్ష్యామి పుత్రకమ్। త్యాగోఽయం మమ సంప్రాప్తో మమన్వా మే సుతస్య వా
నా కుమారుడు నాకు అన్నపిండం, నీరుపానానికి ఆధారం. అలాంటి వాడిని నేను ఎలా వదిలిపెట్టగలను? ఈ విడిపోవడం నా వల్లా, నా కుమారునివల్లా వచ్చినదో తెలియదు.
తవ వా తవ పుత్ర్యా వా అత్ర వాసస్య తత్ఫలమ్। న శృణోషి వచో మహ్యం తత్ఫలం భుఙ్క్ష్వ భామిని
నీకైనా, నీ కుమార్తెకైనా ఇక్కడ నివసించడానికీ ఫలితం ఉంది. నా మాట వినడం లేదు కదా, అందుకే ఆ ఫలితాన్ని అనుభవించు, అందమైనవాడా.
అథవాహం న శక్ష్యామి స్వయం మర్తుం సుతం మమ। ఏకం త్యక్తుం న శక్నోతి భవతీం చ సుతామపి
లేదంటే, నా కుమారుణ్ణి వదిలిపెట్టి నేను చనిపోవడం నాకు సాధ్యపడదు. అతడిని గానీ, నిన్ను గానీ వదిలిపెట్టడం నాకు చేతకాదు.
అథ మద్రక్షణార్థం వా న హి శక్ష్యామి కంచన। పరిత్యక్తుమహం బన్ధుం స్వయం జీవన్నృశంసవత్
లేదంటే, మద్ర దేశాన్ని కాపాడటానికి అయినా, నేను ఎవరినీ వదిలిపెట్టడం నాకు సాధ్యపడదు. బంధువులను బ్రతికుండానే వదిలిపెట్టడం క్రూరమైన పని, అది నేను చేయలేను.
ఆత్మానమపి చోత్సృజ్య గతే ప్రేతవశం మయి।' త్యక్తా హ్యేతే మయా వ్యక్తం నేహ శక్ష్యన్తి జీవితుమ్
నేను నా ప్రాణాన్ని వదిలిపెట్టి మరణించినా, నేను స్పష్టంగా వదిలిపెట్టినవారు ఇక్కడ బ్రతకలేరు.
ఏషాం చాన్యతమత్యాగో నృశంసో గర్హితో బుధైః। ఆత్మత్యాగే కృతే చేమే మరిష్యన్తి మయా వినా
వారిలో ఎవ్వరినైనా వదిలిపెట్టడం క్రూరమైనదే, జ్ఞానులు దాన్ని నిందిస్తారు. నేను నా ప్రాణాన్ని వదిలిపెట్టినా, నా లేకుండా వీరంతా చనిపోతారు.
స కృచ్ఛ్రామహమాపన్నో న శక్తస్తర్తుమాపదమ్। అహో ధిక్కాం గతిం త్వద్య గమిష్యామి సబాన్ధవః। సర్వైః సహ మృతం శ్రేయో న చ మే జీవితుం క్షమమ్
నేను పెద్ద కష్టంలో పడ్డాను, ఈ అపద నుంచి బయటపడలేను. ఓహో, ఈ రోజు బంధువులతో కలిసి నేను తీసుకోవాల్సిన మార్గం ఎంత దురదృష్టకరం! అందరితో కలిసి చనిపోవడం మేలే, నాకు బ్రతకడం అనర్హం.
న సన్తాపస్త్వయా కార్యః ప్రాకృతేనేవ కర్హిచిత్। న హి సన్తాపకాలోఽయం వైద్యస్య తవ విద్యతే
నీవు సాధారణ మనిషిలా దుఃఖించాల్సిన అవసరం లేదు. నీకు ఇది దుఃఖించాల్సిన సమయం కాదు, వైద్యుడవు కదా.
అవశ్యం నిధనం సర్వైర్గన్తవ్యమిహ మానవైః। అవశ్యభావిన్యర్థే వై సంతాపో నేహ విద్యతే
ఈ లోకంలో ప్రతి ఒక్కరికి మరణం తప్పదు. జరగాల్సినదానికి మనం బాధపడాల్సిన అవసరం లేదు.
భార్యా పుత్రోఽథ దుహితా సర్వమాత్మార్థమిష్యతే। వ్యథాం జహి సుబుద్ధ్యా త్వం స్వయం యాస్యామి తత్ర చ
భార్య, కుమారుడు, కుమార్తె — ఇవన్నీ మన ప్రయోజనానికే కావాలి. నీవు జ్ఞానంతో బాధను దూరం చేసుకో, నేను అక్కడికి వెళ్తాను.
ఏతద్ధి పరమం నార్యాః కార్యం లోకే సనాతనమ్। ప్రాణానపి పరిత్యజ్య యద్భర్తుర్హితమాచరేత్
ఈ లోకంలో స్త్రీకి ఇది అత్యున్నతమైన, శాశ్వతమైన కర్తవ్యం — తన ప్రాణాలను కూడా విడిచిపెట్టినా, భర్తకు మేలు చేయడం.
తచ్చ తత్ర కృతం కర్మ తవాపీదం సుఖావహమ్। భవత్యముత్ర చాక్షయ్యం లోకేఽస్మింశ్చ యశస్కరమ్
నీవు అక్కడ చేసిన పని నీకు సుఖాన్ని ఇస్తుంది. అది పరలోకంలో నశించదు, ఈ లోకంలోనూ నీకు మంచి పేరు తెస్తుంది.
ఏష చైవ గురుర్ధర్మో యం ప్రవక్ష్యామ్యహం తవ। అర్థశ్చ తవ ధర్మశ్చ భూయానత్ర ప్రదృశ్యతే
ఇది నిజంగా గొప్ప ధర్మం, నేను నీకు చెప్పబోతున్నాను. ఇక్కడ నీకు ధనం, ధర్మం రెండూ సమృద్ధిగా కనిపిస్తున్నాయి.
యదర్థమిష్యతే భార్యా ప్రాప్తః సోఽర్థస్త్వయా మయి। కన్యా చైకా కుమారశ్చ కృతాహమనృణా త్వయా
భార్యను ఎందుకు కోరుతారో అది నీవు నాతో సాధించావు. ఒక కుమార్తె, ఒక కుమారుడు కలిగారు, నీవల్ల నేను ఋణం నుండి విముక్తుడనయ్యాను.