అథార్తిజం మహాశబ్దం బ్రాహ్మణస్య నివేశనే। భృశముత్పతితం ఘోరం కున్తీ శుశ్రావ భారత
ఆ సమయంలో, ఓ భారతా, ఒక బ్రాహ్మణుని ఇంటి నుండి భయంకరంగా, బలంగా వినిపించిన ఆర్తనాదాన్ని కుంతీ విన్నది.
రోరుయమాణాంస్తాన్దృష్ట్వా పరిదేవయతశ్చ సా। కారుణ్యాత్సాధుభావాచ్చ కున్తీ రాజన్న చక్షమే
వారు ఏడుస్తూ, దుఃఖిస్తూ ఉండటం చూసి, కుంతీకి దయ కలిగి, మంచితనంతో, ఓ రాజా, ఆమె ఆ దుఃఖాన్ని తట్టుకోలేకపోయింది.
మథ్యమానేవ దుఃఖేన హృదయేన పృథా తదా। ఉవాచ భీమం కల్యాణీ కృపాన్వితమిదం వచః
ఆ సమయంలో ప్రిత, హృదయం దుఃఖంతో కలవరపడుతూ, దయతో నిండిన మాటలు తన కుమారుడైన భీమునికి చెప్పింది.
వసామః సుసుఖం పుత్ర బ్రాహ్మణస్య నివేశనే। అజ్ఞాతా ధార్తరాష్ట్రస్య సత్కృతాం వీతమన్యవః
కుమారా, మనం ఈ బ్రాహ్మణుని ఇంట్లో ఎంతో సుఖంగా ఉన్నాం; ధృతరాష్ట్రుని కుమారులకు తెలియకుండా, గౌరవం పొందుతూ, మనస్సులో కోపం లేకుండా జీవిస్తున్నాం.
సా చిన్తయే సదా పుత్ర బ్రాహ్మణస్యాస్య కిం న్వహమ్।। కదా ప్రియం కరిష్యామి యత్కుర్యురుషితాః సుఖమ్
కుమారా, ఈ బ్రాహ్మణునికి నేను ఏమి చేయగలనో, ఎప్పుడైనా అతనికి ఇష్టమైనది చేసి, ఇక్కడ నివసించే వారికి సంతోషం కలిగించగలనో అని నేను ఎప్పుడూ ఆలోచిస్తుంటాను.
ఏతావాన్పురుషస్తాత కృతం యస్మిన్న నశ్యతి। యావచ్చ కుర్యాదన్యోఽస్య కుర్యాదభ్యధికం తతః
బిడ్డా, మనిషి తన చేతిలో ఏదీ నష్టపోకుండా చేసినప్పుడు అతడు పూర్తిగా సఫలుడవుతాడు; కానీ ఇంకొకరు అతనికంటే ఎక్కువ చేస్తే, అది మరింత గొప్పది అవుతుంది.
తదిదం బ్రాహ్మణస్యాస్య దుఃఖమాపతితం ధ్రువమ్। న తత్ర యది సాహాయ్యం కుర్యామ సుకృతం భవేత్
ఈ బ్రాహ్మణునికి ఈ దుఃఖం తప్పకుండా వచ్చిందని తెలుస్తోంది; మనం అతనికి సహాయం చేయకపోతే, మంచి పని జరిగినట్టవదు.
జ్ఞాయతామస్య యద్దుఃఖం యతశ్చైవ సముత్థితమ్। విదిత్వా వ్యవసిష్యామి యద్యపి స్యాత్సుదుష్కరమ్
అతని దుఃఖం ఏమిటో, అది ఎక్కడి నుంచి వచ్చిందో తెలుసుకుందాం; తెలుసుకున్న తరువాత, ఎంత కష్టమైనా నేను ఏం చేయాలో నిర్ణయిస్తాను.
ఏవం తౌ కథయన్తౌ చ భూయః సుశ్రువతుః స్వనమ్। ఆర్తిజం తస్య విప్రస్య సభార్యస్య విశాంపతే
ఇలా వారు మాట్లాడుకుంటుండగా, మళ్లీ ఆ బ్రాహ్మణుడు, అతని భార్య ఆర్తంగా ఏడుస్తున్న శబ్దాన్ని వారు విన్నారు, ఓ ప్రజల అధిపతీ.
అన్తఃపురం తతస్తస్య బ్రాహ్మణస్య మహాత్మనః। వివేశ త్వరితా కున్తీ బద్ధవత్సేవ సౌరభీ
ఆ తర్వాత కుంతీ, దూడను చూసిన ఆవు లా త్వరగా, ఆ మహాత్ముడైన బ్రాహ్మణుని అంతఃపురంలోకి ప్రవేశించింది.
తతస్తం బ్రాహ్మణం తత్ర భార్యయా చ సుతేన చ। దుహిత్రా చైవ సహితం దదర్శ వికృతాననమ్
అక్కడ కుంతీ, ఆ బ్రాహ్మణుని అతని భార్య, కుమారుడు, కుమార్తెతో కలిసి, అందరూ దుఃఖంతో ముఖాలు మారిపోయినట్టు చూసింది.
ధిగిదం జీవితం లోకే గతసారమనర్థకమ్। దుఃఖమూలం పరాధీనం భృశమప్రియభాగి చ
ఈ లోకంలో జీవితం వ్యర్థం, అసారమైనది, దుఃఖమే మూలంగా ఉండి, ఇతరులపై ఆధారపడేలా, ఎంతో అపరిచితమైన బాధలతో నిండినదిగా ఉంది.
జీవితే పరమం దుఃఖం జీవితే పరమో జ్వరః। జీవితే వర్తమానస్య ద్వన్ద్వానామాగమో ధ్రువః
జీవితంలోనే అత్యంత దుఃఖం ఉంటుంది, జీవితంలోనే తీవ్రమైన వ్యాధి ఉంటుంది; జీవించేవారికి సుఖదుఃఖాల రాక తప్పదు.
ఆత్మా హ్యేకో హి ధర్మార్థౌ కామం చైవ నిషేవతే। ఏతైశ్చ విప్రయోగోఽపి దుఃఖం పరమనన్తకమ్
మనిషి ఒక్కడే ధర్మాన్ని, అర్థాన్ని, కామాన్ని అనుసరిస్తాడు; వాటి నుంచి వేరుపడటం అంతులేని, తీవ్రమైన దుఃఖాన్ని కలిగిస్తుంది.
ఆహుః కేచిత్పరం మోక్షం స చ నాస్తి కథంచన। అర్థప్రాప్తౌ తు నరకః కృత్స్న ఏవోపపద్యతే
కొంతమంది మోక్షమే పరమమని అంటారు, కానీ అది ఎప్పుడూ లభించదు; ధనాన్ని సంపాదించడంలో మాత్రం పూర్తిగా నరకమే ఎదురవుతుంది.
అర్థేప్సుతా పరం దుఃఖమర్థప్రాప్తౌ తతోఽధికమ్। జాతస్నేహస్య చార్థేషు విప్రయోగే మహత్తరమ్
ధనాన్ని కోరేవారికి చాలా పెద్ద దుఃఖం ఉంటుంది; దాన్ని సంపాదించినప్పుడు ఇంకా ఎక్కువ బాధ కలుగుతుంది; దేనికైనా మమకారం కలిగినవారికి వాటి నుంచి వేరుపడటం అత్యంత బాధాకరం.
యావన్తో యస్య సంయోగా ద్రవ్యైరిష్టైర్భవన్త్యుత। తావన్తోఽస్య నిఖ్యన్తే హృదయే శోకశఙ్కవః
ఎవరెవరికి మనిషి ఇష్టమైన వస్తువులపై మమకారం పెంచుకుంటాడో, అంతగా అతని మనసులో దుఃఖపు బాణాలు గుచ్చుకుంటాయి.
తదిదం జీవితం ప్రాప్య అల్పకాలం మహాభయమ్। త్యాగో హి న మయా ప్రాప్తో భార్యయా సహితేన చ
ఈ జీవితం చాలా చిన్నది, భయంతో నిండినది. అయినా నేను నా భార్యతో కలిసి కూడా వదిలిపెట్టే మనస్సు పొందలేదు.
న హి యోగం ప్రపశ్యామి యేన ముచ్యేయమాపదః। పుత్రదారేణ వా సార్ధం ప్రాద్రవేయమనామయమ్
ఈ కష్టాన్ని నుంచి తప్పించుకునే మార్గం నాకు కనబడటం లేదు. కుమారుడు, భార్యతో కలిసి సురక్షితంగా పారిపోవడం కూడా సాధ్యం కాదు.
యతితం వై మయా పూర్వం వేత్థ బ్రాహ్మణి తత్తథా। క్షేమం యతస్తతో గన్తుం త్వయా తు మమ న శ్రుతమ్
బ్రాహ్మణీ! నేను ముందే ఎక్కడైనా రక్షణ ఉంటే అక్కడికి వెళ్లేందుకు ఎంతగానో ప్రయత్నించాను. కానీ నువ్వు నా మాట వినలేదు.
ఇహ జాతా వివృద్ధాఽస్మి పితా మాతా మమేతి వై। ఉక్తవత్యసి దుర్మేధే యాచ్యమానా మయాఽసకృత్
నువ్వు, "ఇక్కడే నేను పుట్టాను, పెరిగాను; వీరే నా తండ్రి, తల్లి" అని ఎన్నిసార్లు నేను అడిగినా, అర్థం చేసుకోకుండా చెప్పావు.
స్వర్గతోఽపి పితా వృద్ధస్తథా మాతా చిరం తవ। బన్ధవా భూతపూర్వాశ్చ తత్ర వాసే తు కా రతిః
నీ తండ్రి, తల్లి వృద్ధులు అయి స్వర్గానికి వెళ్లిపోయినా, మిగతా బంధువులు కూడా లేరు. అలాంటి చోట నివసించడంలో ఏమి ఆనందం?
న భోజనం విరుద్ధం స్యాన్న స్త్రీదేశో నిబన్ధనః। సుదూరమపి తం దేశం వ్రజేద్గరుడహంసవత్
ఆహారంలో ఏ విరుద్ధత లేదు, స్త్రీకి ఊరే బంధనంగా ఉండదు. గరుడపక్షి, హంసలా ఎంత దూరమైనా ఆ ఊరికి వెళ్లాలి.
సోఽయం తే బన్ధుకామాయా అశృణ్వన్త్యా వచో మమ। బన్ధుప్రణాశః సంప్రాప్తో భృశం దుఃఖకరో మమ
బంధువుల కోసం మమకారం చూపుతూ, నా మాట వినకపోవడం వల్ల ఇప్పుడు బంధువుల నాశనం వచ్చేసింది. ఇది నాకు ఎంతో బాధను కలిగిస్తోంది.
అథవా మద్వినాశో యం న హి శక్ష్యామి కంచన। పరిత్యక్తుమహం బన్ధుం స్వయం జీవన్నృశంసవత్
లేకపోతే, నా నాశనాన్ని తట్టుకోలేకపోతే, నేను బ్రతికుండగానే బంధువును వదిలిపెడితే అది క్రూరతే అవుతుంది.
సహధర్మచరీం దాన్తాం నిత్యం మాతృసమాం మమ। సఖాయం విహితాం దేవైర్నిత్యం పరమికాం గతిమ్
ధర్మానికి నిత్యం కట్టుబడి, మనస్సు కట్టుబడి, ఎప్పుడూ తల్లిలా నన్ను చూసే, దేవతలు నాకు స్నేహితురాలిగా, పరమగమ్యంగా నిర్ణయించిన నా భార్య—
పిత్రా మాత్రా చ విహితాం సదా గార్హస్థ్యభాగినీమ్। వరయిత్వా యథాన్యాయం మన్త్రవత్పరిణీయ చ
నా తండ్రి, తల్లి ఎల్లప్పుడూ గృహస్థాశ్రమంలో భాగస్వామిగా నిర్ణయించి, యథావిధిగా వరించి, మంత్రాలతో పెళ్లి చేసినవారిని—
కులీనాం శీలసంపన్నామపత్యజననీమపి। త్వామహం జీవితస్యార్థే సాధ్వీమనపకారిణీమ్
కులవంతురాలిగా, మంచి స్వభావం కలిగి, సంతానం కలిగించగలవిగా, నిష్కలంకురాలిగా, నిన్ను నేను జీవితం కోసం భార్యగా స్వీకరించాను.
పరిత్యక్తుం న శక్ష్యామి భార్యాం నిత్యమనువ్రతామ్। కుత ఏవ పరిత్యక్తుం సుతాం శక్ష్యామ్యహం స్వయమ్
ఎప్పుడూ నన్ను నమ్ముకుని ఉండే భార్యను వదిలిపెట్టడం నాకు అసాధ్యం. మరి నా కుమార్తెను నేనే వదిలిపెట్టడం ఎలా సాధ్యం?
బాలామప్రాప్తవయసమజాతవ్యఞ్జనాకృతిమ్। భర్తురర్థాయ నిక్షిప్తాం న్యాసం ధాత్రా మహాత్మనా
ఇంకా చిన్నదిగా, వయస్సు రాక, లక్షణాలు పూర్తిగా అభివృద్ధి కాలేదు. భర్త కోసం సృష్టికర్త నన్ను అప్పగించిన ఆ బాలికను—