శాకమూలఫలాహారాస్తపః కుర్వన్తి పాణ్డవాః। అనుజ్ఞాతా మహారాజ తతః కమలపాలికా
పాండవులు కూరగాయలు, మూలాలు, పండ్లను భోజనం చేస్తూ తపస్సు చేశారు. ఆ తరువాత, రాజా, కమలపాలికకు అనుమతి లభించింది.
రమయన్తీ సదా భీమం తత్రతత్ర మనోజవా। దివ్యాభరణవస్త్రా హి దివ్యస్రగనులేపనా
ఆమె మనస్సు వేగంతో ఎక్కడైనా భీముని సంతోషపరిచేది. ఆమె దివ్యాభరణాలు, వస్త్రాలు, పుష్పమాలలు, సుగంధ ద్రవ్యాలతో అలంకరించబడింది.
ఏవం భ్రాతౄన్సప్త మాసాన్హిడిమ్బాఽవాసయద్వనే। పాణ్డవాన్భీమసేనార్థే రాక్షసీ కామరూపిణీ
అలా కామరూపిణి రాక్షసి హిడింబా, భీమసేనుని خاطر పాండవులను అరణ్యంలో ఏడునెలలు ఆశ్రయమిచ్చింది.
సుఖం స విహరన్భీమస్తత్కాలం పర్యణామయత్। తతోఽలభత సా గర్భం రాక్షసీ కామరూపిణీ
ఆ కాలాన్ని భీముడు సంతోషంగా గడిపాడు. ఆ తరువాత, కామరూపిణి రాక్షసికి గర్భం దాల్చింది.
అతృప్తా భీమసేనేన సప్తమాసోపసంగతా।' ప్రజజ్ఞే రాక్షసీ పుత్రం భీమసేనాన్మహాబలాత్
భీమసేనుడు తృప్తి చెందక ముందే, ఏడునెలలు గడిచిన తర్వాత ఆ రాక్షసి, భీమసేనుని గొప్ప బలంతో ఒక కుమారుడిని ప్రసవించింది.
విరూపాక్షం మహావక్త్రం శఙ్కుకర్ణం విభీషణమ్। భీమరూపం సుతామ్రాక్షం తీక్ష్ణదంష్ట్రం మహారథమ్
ఆ బాలుడు వంకర కళ్లతో, పెద్ద నోటితో, చిలుక చెవుల్లా చెవులతో, భయంకరమైన రూపంతో, ఎర్రని కళ్లతో, పదునైన పళ్లతో, గొప్ప యోధుడిగా జన్మించాడు.
మహేష్వాసం మహావీర్యం మహాసత్వం మహాజవమ్। మహాకాయం మహాకాలం మహాగ్రీవం మహాభుజమ్
అతడు గొప్ప విలువిద్యలో నిపుణుడు, అపారమైన బలంతో, ధైర్యంతో, వేగంతో, పెద్ద శరీరంతో, యమధర్మరాజుని పోలికగా, విస్తారమైన మెడతో, బలమైన భుజాలతో ఉండేవాడు.
అమానుషం మానుషజం భీమవేగమరిన్దమమ్। పిశాచకానతీత్యాన్యాన్బభూవాతి స మానుషాన్
అతడు మనుష్యునిగా పుట్టినా, మానవుడు కాదు. అతనికి భయంకరమైన వేగం, శత్రువులు ఎదుర్కోలేని బలం ఉండేది. ఇతర రాక్షసులు, మనుష్యులను మించి ఉన్నాడు.
బాలోఽపి విక్రమం ప్రాప్తో మానుషేషు విశాంపతే। సర్వాస్త్రేషు వరో వీరః ప్రకామమభవద్బలీ
బాలుడిగానే ఉన్నప్పటికీ, ఓ రాజా! అతడు మనుష్యులలో గొప్ప పరాక్రమాన్ని చూపించాడు. అన్ని ఆయుధాలలో నైపుణ్యం కలిగిన వీరుడు, అపారమైన బలాన్ని సంపాదించాడు.
సద్యో హి గర్భం రాక్షస్యో లభన్తే ప్రసవన్తి చ। కామరూపధరాశ్చైవ భవన్తి బహురూపికాః
రాక్షసులు వెంటనే గర్భం ధరించి, వెంటనే ప్రసవించగలుగుతారు. వారు కావలసినట్లు అనేక రూపాలను ధరించగలరు.
ప్రణమ్య వికచః పాదావగృహ్ణాత్స పితుస్తదా। మాతుశ్చ పరమేష్వాసస్తౌ చ నామాస్య చక్రతుః
ఆ బాలుడు నమస్కరించి, తండ్రి తల్లిదండ్రుల పాదాలను పట్టుకున్నాడు. ఆ ఇద్దరు గొప్ప బలవంతులు అతనికి పేరు పెట్టారు.
ఘటోహాస్యోత్కచ ఇతి మాతా తం ప్రత్యభాషత। అభవత్తేన నామాస్య ఘటోత్కచ ఇతి స్మ హ
అతని తల మట్టి గడిలా ఉండడంతో, తల్లి అతనిని 'ఘటోత్కచుడు' అని పిలిచింది. అప్పటి నుంచి అతనికి ఆ పేరు కలిగింది.
అనురక్తశ్చ తానాసీత్పాణ్డవాన్స ఘటోత్కచః। తేషాం చ దయితో నిత్యమాత్మనిత్యో బభూవ హ
ఘటోత్కచుడు పాండవులపై ఎంతో ప్రేమతో ఉండేవాడు. పాండవులు కూడా అతనిని ఎప్పుడూ తమవాడిలా ఎంతో ఇష్టపడ్డారు.
ఘటోత్కచో మహాకాయః పాణ్డవాన్పృథయా సహ। అభివాద్య యథాన్యాయమబ్రవీచ్చ ప్రభాష్య తాన్
పెద్ద శరీరంతో ఉన్న ఘటోత్కచుడు, పృథతో కలిసి పాండవులకు యథావిధిగా నమస్కరించి, వారితో మధురంగా మాట్లాడాడు.
కిం కరోమ్యహమార్యాణాం నిఃశఙ్కం వదతానఘాః। తం బ్రువన్తం భైమసేనిం కున్తీ వచనమబ్రవీత్
'మీకు నేను ఏమి చేయాలి, మహానుభావులారా? ఎలాంటి సంకోచం లేకుండా చెప్పండి,' అని భీమసేనుని కుమారుడు అడిగినప్పుడు, కుంటీ అతనికి ఇలా చెప్పింది.
త్వం కురూణాం కులే జాతః సాక్షాద్భీమసమో హ్యసి। జ్యేష్ఠః పుత్రోసి పఞ్చానాం సాహాయ్యం కురు పుత్రక
'నీవు కురువంశంలో జన్మించావు. నిజంగా భీముని సమానవాడివి. ఐదుగురు కుమారులలో నీవే పెద్దవాడివి. నా బిడ్డా! నీ అన్నదమ్ములకు సహాయం చేయు,' అని చెప్పింది.
పృథయాప్యేవముక్తస్తు ప్రణమ్యైవ వచోఽబ్రవీత్। యథా హి రావణో లోకే ఇన్ద్రజిచ్చ మహాబలః। వర్ష్మవీర్యసమో లోకే విశిష్టశ్చాభవం నృషు
పృథ ఇలా చెప్పిన తర్వాత, అతడు నమస్కరించి ఇలా సమాధానమిచ్చాడు: 'లోకంలో రావణుడు, మహాబలశాలి ఇంద్రజిత్ ఎలా ప్రసిద్ధులయ్యారో, నేను కూడా మనుష్యులలో రూపంలో, బలంలో సమానంగా, మరింత విశిష్టుడిగా ఉన్నాను.'
కృత్యకాల ఉపస్థాస్యే పితౄనితి ఘటోత్కచః। ఆమన్త్ర్య రక్షసాం శ్రేష్ఠః ప్రతస్థే చోత్తరాం దిశమ్
ఘటోత్కచుడు, రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడు, 'సరైన సమయంలో నేను నా తండ్రులను సేవించడానికి వస్తాను' అని చెప్పి, ఉత్తర దిశగా ప్రయాణమయ్యాడు.
స హి సృష్టో భగవతా శక్తిహేతోర్మహాత్మనా। వర్ణస్యాప్రతివీర్యస్య ప్రతియోద్ధా మహారథః
అతడిని భగవంతుడు, గొప్ప ఆత్మ, శక్తి కోసం సృష్టించాడు. అతడు తన వంశానికి సమానమైన శక్తి గల యోధుడిగా, మహారథుడిగా ఉన్నాడు.
సహ వాసో మయా జీర్ణస్త్వయా కమలపాలికే। పునర్ద్రక్ష్యసి రాజ్యస్థానిత్యభాషత తాం తదా
'కమలాక్షి! నేను నీతో కలిసి ఉండాను. నీవు రాజ్యంలో స్థిరపడినప్పుడు మళ్లీ నన్ను చూసేవావు,' అని ఆమెతో అన్నాడు.
పదా మాం సంస్మరేః కాన్త రిరంసూ రహసి ప్రభో। తదా తవ వశం భూయ ఆగన్తాస్మ్యాశు భారత
'ప్రియమైనవాడా! నువ్వు నన్ను గమనించి, అంతరంగా కోరుకుంటే, నేను వెంటనే నీ ఆజ్ఞకు లోబడుతూ వచ్చెదను, ఓ భారతవంశీయా!'
ఇత్యుక్త్వా సా జగామాశు భావమాసజ్య పాణ్డవే। హిడిమ్బా సమయం స్మృత్వా స్వాం గతిం ప్రత్యపద్యత
అలా చెప్పి, హిడింబా తన మనసును పాండవునిపై స్థిరపరచి, వారి ఒప్పందాన్ని గుర్తు చేసుకుని, తాను వెళ్ళాల్సిన దారిలో త్వరగా వెళ్లిపోయింది.
తతస్తే పాణ్డవాః సర్వే శాలిహోత్రాశ్రమే తదా। పూజితాస్తేన వన్యేన తమామన్త్ర్య మహామునిమ్
ఆ సమయంలో పాండవులు అందరూ శాలిహోత్రుని ఆశ్రమంలో అడవి ఫలాహారంతో అతని చేత గౌరవించబడి, ఆ మహర్షిని వీడారు.
జటాః కృత్వాఽఽత్మనః సర్వే వల్కలాజినవాససః। కున్త్యా సహ మహాత్మానో బిభ్రతస్తాపసం వపుః
అందరూ కుంతితో కలిసి జటలు వేసుకుని, వల్కలాలు మరియు మృగచర్మాలు ధరించి, తపస్వుల వేషంలో ఉండారు.
బ్రాహ్మం వేదమధీయానా వేదాఙ్గాని చ సర్వశః। నీతిశాస్త్రం చ ధర్మజ్ఞా న్యాయజ్ఞానం చ పాణ్డవాః
పాండవులు ధర్మాన్ని, న్యాయాన్ని తెలిసినవారు కావడంతో, బ్రాహ్మణ వేదాన్ని, అన్ని వేదాంగాలను, నీతి శాస్త్రాన్ని, న్యాయ జ్ఞానాన్ని అధ్యయనం చేశారు.
శాలిహోత్రప్రసాదేన లబ్ధ్వా ప్రీతిమవాప్య చ।' తే వనేన వనం గత్వా ఘ్నన్తో మృగగణాన్బహూన్। అపక్రమ్య యయూ రాజంస్త్వరమాణా మహారథాః
శాలిహోత్రుని అనుగ్రహంతో అతని ప్రీతి పొందిన వారు, అడవి నుంచి అడవికి ప్రయాణిస్తూ, అనేక జంతువులను వేటాడుతూ, త్వరగా అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయారు, రాజా.
మత్స్యాంస్త్రిగర్తాన్పాఞ్చాలాన్కీచకానన్తరేణ చ। రమణీయాన్వనోద్దేశాన్ప్రేక్షమాణాః సరాంసి చ
వారు మత్స్యులు, త్రిగర్తులు, పాంచాళులు, కీచకుల ప్రాంతాలు, అందమైన అడవి ప్రాంతాలు, సరస్సులను చూశారు.
క్వచిద్వహన్తో జననీం త్వరమాణా మహారథాః। `క్వచిచ్ఛ్రాన్తాశ్చ కాన్తారే క్వచిత్తిష్ఠన్తి హర్షితాః
కొన్ని సార్లు ఆ మహారథులు తల్లి కుంతిని మోస్తూ త్వరగా వెళ్లారు; కొన్ని సార్లు అడవిలో అలసిపోయి, కొన్ని సార్లు ఆనందంగా నిలబడ్డారు.
క్వచిచ్ఛన్దేన గచ్ఛన్తస్తే జగ్ముః ప్రసభం పునః। పథి ద్వైపాయన సర్వే దదృశుః స్వపితామహమ్
కొన్ని సార్లు వారు ఇష్టానుసారం నడిచారు, మరికొన్ని సార్లు వేగంగా ముందుకు సాగారు; దారిలో అందరూ ద్వైపాయనుడైన తమ తాతను చూశారు.
తేఽభివాద్య మహాత్మానం కృష్ణద్వైపాయనం తదా। తస్థుః ప్రాఞ్జలయః సర్వే సహ మాత్రా పరన్తపాః
అప్పుడు శత్రువులకు భయంకరమైన వారు తల్లి కుంతితో కలిసి మహాత్ముడైన కృష్ణ ద్వైపాయనుని నమస్కరించి, చేతులు జోడించి ఆయన ఎదుట నిలబడ్డారు.